NEWS FLASH:  ေဒါက္တာညိဳညိဳသင္း၏ တိုင္ၾကားစာအေပၚ အေရးယူရန္မရွိဟု အဂတိေကာ္မရွင္ ဆံုးျဖတ္

YOPE ရုပ္/သံ Mizzima English

ေသာက္ေနတဲ႔ ေရသန္႔ဘူးေတြက လုံး၀အႏၱရာယ္ကင္းရဲ႕လား

.

ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ေန႔စဥ္လိုအပ္ခ်က္အတြက္ ေရေသာက္ေပးဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီေသာက္သံုးေရအတြက္ တခ်ိဳ႕က ေရပိုက္ေခါင္းက လာတာကို ျပန္က်ဳိေသာက္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ႔ တစ္ႏုိင္ ေရသန္႔စက္တပ္ၿပီး ေသာက္ၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ႔ သန္႔ရွင္းၿပီး အႏၱရာယ္ကင္းတာလိုခ်င္တဲ႔အတြက္ ေရသန္႔ဗူးကို ၀ယ္ေသာက္ၾကပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေသာက္ေနတဲ႔ ေရသန္႔ဘူးေတြက လုံး၀အႏၱရာယ္ကင္းရဲ႕လား။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းမွာကို ၂၀၁၇ ဒီဇင္ဘာလအထိ အစားအေသာက္နဲ႔ေဆး၀ါးကြပ္ကဲမႈဦးစီးဌာန ေထာက္ခံခ်က္ ရထားတဲ႔ ေရသန္႔လုပ္ငန္းေပါင္း ၂၃၅ ခုရွိပါတယ္။ အၾကမ္းအားျဖင့္ တစ္ၿမိဳ႕နယ္ကို ေရသန္႔လုပ္ငန္း ၅ ခုေလာက္ရွိေနတဲ႔သေဘာျဖစ္ပါတယ္။

ေရသန္႔ေစ်းကြက္မွာလည္း ေရသန္႔ဘူး အၾကည္နဲ႔ အျဖဴဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိေနပါတယ္။ ဘူး အျဖဴေတြက ဘူးအၾကည္ေတြထက္ ေစ်းနည္းပါတယ္။

ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္က ေရသန္႔ျဖန္႔ျဖဳးေရာင္းခ်တဲ႔ လုပ္ငန္းတစ္ခုကေတာ႔ ေရသန္႔ဗူးအၾကည္တစ္ဗူးကို ၅၀၀နဲ႔ လွည္းတန္းက တင္သြင္းၿပီး ၇၀၀ နဲ႔ ျပန္ေရာင္းေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

"ေစ်းကေတာ႔ကြာမွာေပါ့ကြာသူဟာနဲ႔သူ ။ ဒါေပမယ္႔ေရာင္းရင္ေတာ႔ အစ္ကိုတို႔ေစ်းနဲ႔လိုက္ၿပီးေတာ႔ေရာင္းတာပဲ အစ္ကုိတို႔စက္႐ုံကယူတဲ႔ေစ်း ၅၀၀ ရွိတယ္၊ ဘူးအျဖဴကေစ်းနည္းတယ္ ။ သူက ေစ်းသိပ္မရွိဘူး၊ ဘယ္လိုေၾကာင့္လဲဆိုေတာ႔ ေရကြာမွာေပါ့ ငါ့ညီရယ္ သူ႔ဟာနဲ႔သူ ေရအမ်ိဳးအစားကြာမွာေပါ့" လို႔ ေရသန္႔ျဖန္႔ျဖဴးေနသူ ကိုမိုးေက်ာ္က သူ႔အျမင္ကို ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ႔ Container လို႔ေခၚတဲ႔ ဗူးသြင္းေသာက္ေရသန္႔ေတြရဲ႕ ဘူးခြံကိုတားျမစ္ခ်က္မရွိေပမယ္႔ ႏိုင္ငံတခ်ဳိ႕မွာေတာ႔ Polyethylene လို႔ေခၚတဲ႔ (ဘူးအေနာက္၊ ဘူးအျဖဴ)ေတြကို ခြင့္မျပဳေတာ႔တာရွိပါတယ္။ အဲဒီအစား Polyethylene terephthalate-PET လို႔ေခၚတဲ႔ (ဘူးအၾကည္)ေတြကိုသာ သံုးခြင့္ျပဳၾကေတာ႔တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုလုိတာက ဘူးအေနာက္ ဘူးအျဖဴေတြထက္ ထြင္းေဖာက္ျမင္ရတဲ့ ဘူးအၾကည္က ပိုအႏၱရာယ္ ကင္းတယ္လုိ႔ဆိုလိုတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေရသန္႔စက္႐ုံေတြက ထုတ္တဲ႔ေရသန္႔ေတြကေကာင္းေပမယ္႔ လမ္းမွာသယ္တဲ႔အခါ ေနေရာင္နဲ႔တိုက္႐ုိက္ ထိေတြ႔သယ္ေနရတယ္လို႔ ေရအရင္းျမစ္စီမံခန္႔ခြဲမႈန႔ဲ သန္႔ရွင္းတဲ႔ေသာက္သံုးေရအေၾကာင္း စကား၀ုိင္းတစ္ခုမွာ Myanmar Green Network က ေဒၚေဒ၀ီသန္႔စင္က ေျပာခဲ႔ဖူးပါတယ္။

"ေရဘူး မသန္႔တာပါသလိုပဲ ။ High-density polyethylene (HDPE) ပလတ္စတစ္ေတြက ေနပူနဲ႔ထိလို႔ရွိရင္ Chemical ဓာတုေျပာင္းလဲမႈရွိတယ္၊ အဲဒီေတာ႔ဆရာကဘာေျပာလဲဆိုေတာ႔ အဲဒါလည္းသိလာေရာ အတိအက်အထက္ကိုတင္ရေအာင္ ဒီလိုမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္ ။ ဒီဘူး ေတြကေနၿပီးေတာ႔ စားသံုးတာကိုခြင့္ျပဳတဲ႔ ပလတ္စတစ္မ်ိဳးနဲ႔ေျပာင္းထုတ္ဖို႔ေပါ့ ။ အၾကည္ေပါ့ အိုေအစစ္တုိ႔ဘာတို႔ထုတ္ခဲ႔တာမ်ိဳး၊ အဲဒီလိုမ်ိဳး အၾကည္ကို ထုတ္ဖို႔ကို Research (သုေတသန)လုပ္တဲ႔အခါမွာ ဒီဗူးေတြကိုသယ္ရင္ ေနပူထဲမွာ အမိုးမရွိဘူးေလ။ ေတြ႕ဖူးၾကမွာပါ ။ အခုဆိုလွည္းေတြနဲ႔ပို႔ၾကတယ္၊ အဲဒီေတာ႔ ေ၀းတဲ႔လူကေတာ႔ ေရာဂါရတာေပါ့ ။ စက္ရုံနဲ႔ နီးတဲ႔သူကေတာ႔ခဏေလးေရာက္သြားေတာ႔ ေနအပူရွိန္မခံရဘူး" လို႔ Myanmar Green Network မွ ေဒၚေဒ၀ီသန္႔စင္က ေျပာပါတယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အႏွံ႔မွာ ေနပူထဲတြန္းေနတဲ့ ေရသန္႔လွည္းေတြ၊ ကားေတြက ရွိေနဆဲပါ။ ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္က ကုန္စံုဆိုင္ ေရာင္းခ်ေနသူတစ္ဦးကေတာ႔ FDAေထာက္ခံခ်က္ပါတဲ႔ လမ္းထဲကေရသန္႔ဘူးကို ေသာက္သလို ဆိုင္အတြက္လည္း FDAေထာက္ခံခ်က္ပါတာကိုပဲ ေရာင္းတဲ႔အတြက္ စိတ္ခ်ေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

"ေရသန္႔နဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးေတာ႔ စိတ္ခ်ရပါတယ။ အကုန္လုံးကပါကင္ပိတ္ေတြပဲ လာတာပဲေလ။ သူတို႔ ကိုယ္တိုင္ကိုကလည္း အကုန္လုံးက စည္းစနစ္က်ၿပီးလုပ္ထားတဲ႔ဟာေတြျဖစ္တဲ႔အတြက္ ေရသန္႔ဘူးေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ရင္ေတာ႔ အကုန္လုံးက စိတ္ခ်ရပါတယ္ ။ ေထာက္ခံစာေတြနဲ႔တပ္ၿပီးေရာင္းတာေလ။  FDA လုပ္ထားၿပီးသားဟာေတြျဖစ္တဲ႔အတြက္ အကုန္လုံးက စိတ္ခ်ရတယ္။ ၀ယ္သူကလည္း ပါကင္ပိတ္ေတြ ျဖစ္တဲ႔အတြက္ စိတ္ခ်ရလို႔ ေသာက္သံုးၾကတာပါ" ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ကုန္စံုဆိုင္တစ္ဆိုင္မွ ပိုင္ရွင္ ေဒၚ၀င္းျမင့္ေဌးက ေျပာပါတယ္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ ေရသန္႔ကိုလြယ္လြယ္ထုတ္ေရာင္းတာ၊ ေထာက္ခံခ်က္မပါတာ၊ အႏၱရာယ္ရွိပိုးေတြနဲ႔ သတၱဳဓာတ္ေတြပါေနလို႔ ေရသန္႔လုပ္ငန္း၇ခုကို တရားစြဲဆိုခဲ႔တယ္လို႔ အစားအေသာက္ႏွင့္ေဆးဝါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာန (FDA) ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာသန္းထြဋ္က အစားေသာက္မ်ားတြင္ ဓာတုေဘးအႏၱရာယ္ ကင္းရွင္းေရးအသိပညာေပးပြဲမွာ ေျပာခဲ႔ပါတယ္။

“ ဒီလိုေရသန္႔လုပ္ငန္းေတြကို အမ်ိဳးသားအစားအေသာက္ဥပေဒအရ အေရးယူႏုိင္ၿပီး ေထာင္ဒဏ္အနည္းဆံုး တစ္ႏွစ္ ကေန သံုးႏွစ္၊ ေငြဒဏ္အနည္းဆံုး တစ္သိန္းကေန သံုးသိန္းထိ ဒါမွမဟုတ္ ေထာင္ဒဏ္ေရာ ေငြဒဏ္ပါခ်ၿပီး အေရးယူလို႔ရပါတယ္။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ ဒီေငြပမာဏက မမ်ားေပမယ္႔ တရားစြဲခံရသည့္ အတြက္ နာမည္ထိခိုက္ႏိုင္မွာျဖစ္တယ္” လို႔ ရန္ကုန္ FDA ဌာနခြဲမွ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒါက္တာ ဥမၼာစိုး၀င္းက ဆုိပါတယ္။

အမ်ိဳးသားအစားအေသာက္ဥပေဒရဲ႕ျပစ္ဒဏ္ကို ၂၀၁၃ခုႏွစ္ကလည္း ေျပာင္းလဲတုိးျမွင့္ခဲ႔သလို အခုလည္း ေထာင္ဒဏ္ မေျပာင္းလဲေပမယ္႔ ဒီေငြဒဏ္ပမာဏကို ထပ္တိုးဖို႔ ျပင္ဆင္ေနတယ္လို႔ FDA ဘက္မွ သိရပါတယ္။

ဒါဆုိ ေရေတြကလည္းအသန္႔ ၊ဘူးအၾကည္ေတြ သံုးမယ္ဆိုရင္ေရာ တကယ္သန္႔ျပီလို႔ ေျပာလို႔ရႏိုင္ပါျပီလား။

ၿပီးခဲ႔တ႔ဲရက္ပိုင္းက ကမၻာ႔ႏိုင္ငံႀကီးေတြျဖစ္တဲ႔ အေမရိကန္၊ တ႐ုတ္နဲ႔ အိႏၵိယ တို႔အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံေပါင္း ၉ႏုိင္ငံက ေရသန္႔တံဆိပ္ ၁၁ခုကို စစ္ေဆးခဲ႔ရာမွာလည္း ပလတ္စတစ္မႈန္ေတြပါေနတယ္လို႔ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ State University ရဲ႕ေလ႔လာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီနမူနာေရသန္႔ဘူးေတြထဲမွာ တျခားပလတ္စတစ္ဘူး ထက္ အႏၱရာယ္ပုိကင္းတယ္ဆုိတဲ႔ ဘူးအၾကည္ေတြမွာသံုးတဲ႔ PETအမ်ိဳးအစားပလတ္စတစ္ပါ ပါေနပါတယ္။

လက္ရိွမွာေတာ့ ဒီေရသန္႔ကိစၥကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရာမွာ တစ္ႏုိင္ငံလုံးက ေရသန္႔လုပ္ငန္း သိန္းဂဏန္းပမာဏ ကို FDA ၀န္ထမ္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္နဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ FDA ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္က မဇၥ်ိမကို ေျပာထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေကာင္းမြန္တဲ႔ထုတ္လုပ္မႈ ထုတ္ပိုးမႈ ျဖန္႔ျဖဴးမႈေတြရႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ဘက္က တာ၀န္ယူစိတ္ရွိရမွာျဖစ္တယ္လို႔လည္း သူက ဆိုပါတယ္။