တီဘီေဆး ေသာက္ရေတာ႔မည္ဆိုလွ်င္

.

 

ေရးသားသူ Dr Pyae Phyo Kyaw

 

 

 

တီဘီေဆးေသာက္ရေတာ႔မည္ဆိုလွ်င္

“သူက အားနည္းေနတာ ဆရာ၊ တီဘီေဆး ေသာက္လို႔ ျဖစ္ပါ႔မလား” တီဘီေရာဂါသည္၏ အမ်ိဳးသားမွဆရာဝန္ကိုလာေမးလိုက္ေသာ စကားျဖစ္သည္။ “သူေဆးဒဏ္ခံႏိုင္ပါ႔မလား” “အားေမြးျပီးမွ ေသာက္ရင္ရမလား” “သလိပ္မွာေတာ႔ပိုးမေတြ႔ဘူးေျပာတယ္၊ တီဘီဟုတ္ပါ႔မလား” စသျဖင္႔ ေမးခြန္းမ်ားသည္တီဘီေရာဂါကုေနေသာ ဆရာဝန္မ်ား ၾကားဖူးေနက် ေမးခြန္းမ်ားျဖစ္သည္။တီဘီေရာဂါ သည္အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းမွတဆင္႔ကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါျဖစ္သည္။တျခားကူးစက္ႏိုင္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားလည္း ရိွေသးသည္။ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းမွတဆင္႔ကူးစက္ေသာ ေရာဂါျဖစ္သျဖင္႔တစ္ေယာက္ႏွင္႔တစ္ေယာက္ကူးစက္ႏိုင္မွဳျမင္႔မားသည္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္ေသာ ေရာဂါမ်ိဳးမဟုတ္ပါ။ သို႔ေသာ္တီဘီပိုးရွိသူေန အတူေန မိသားစုမ်ားတြင္ေတာ႔ေရာဂါကူးနိုင္ေခ် ျမင္႔မားသည္။

တီဘီလကၡဏာမ်ားတြင္နာတာရွည္ဖ်ားျခင္း (အဖ်ားေငြ႔ေငြ႔သာ ဖ်ားႏုိင္သည္)၊ ေခ်ာင္း ၂ပတ္၃ပတ္ေက်ာ္ဆိုးျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းျခင္းစသည္တို႔ပါဝင္သည္။ တစ္ခါတစ္ရံ အဖ်ားၾကာရွည္ျခင္း တစ္ခုသာ ျဖစ္သည္မ်ိဳးလည္း ရွိတတ္သည္။ တီဘီေရာဂါသည္အဆုတ္သာမက တျခားခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းမ်ားတြင္ပါ  ျဖစ္တတ္ရာ နာတာရွည္ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျပီး သတိေမ႔ေမ်ာျခင္း၊ အက်ိတ္မ်ားထြက္ျခင္း စသျဖင္႔ေရာဂါလကၡဏာမ်ိဳးစံုလည္းျဖစ္ႏို္င္ေသးသည္။

တီဘီေရာဂါပိုးသည္ရွာရခက္ေသာ ေရာဂါပိုးတစ္မ်ိဳးလည္းျဖစ္သည္။ သလိပ္စစ္၍ ရေသာ္လည္း သလိပ္ထဲတြင္ တီဘီပိုးပမာဏ   ေတာ္ေတာ္မ်ားမွသာ ေတြ႔ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင္႔လည္း တစ္ခါတစ္ရံတြင္  သလိပ္ထဲပိုးမေတြ႔ေသာ္လည္း ေရာဂါလကၡဏာႏွင္႔ဓာတ္မွန္စသည္တြင္ တီဘီႏွင္႔တူလွ်င္ ေဆးေပးရသည္မ်ားလည္းရိွသည္။ ထိုအခါ လူနာႏွင္႔လူနာရွင္မွတီဘီမဟုတ္  ေဆးေသာက္စရာမလိုဟု  သံသယရိွသည္မ်ိဳးလည္းၾကံဳေတြ႔ရပါသည္။

သလိပ္တြင္တီဘီပိုးကိုပံုမွန္သလိပ္စစ္ရံု(Sputum for AFB) ႏွင္႔မေပၚလွ်င္ သလိပ္ကို တီဘီပိုးေမြးျခင္းတြင္ေတာ႔ေတြ႔နို္င္သည္။ သို႔ေသာ္ တီဘီပိုးေမြးျခင္းသည္ခက္ခဲတတ္ျပီး  သံုးလခန္႔ ၾကာတတ္သည္။ ေရာဂါသည္တိုင္းတြင္လုပ္ရန္လည္းမလြယ္ကူသလို တီဘီေဆးကို ပိုးအေျဖရသည္အထိ ေစာင္႔ျပီးမွေပးလွ်င္လည္း   ေရာဂါအေျခအေနပိုးဆိုးသြားျပီး  ကုသရခက္ခဲ သြားတတ္သျဖင္႔အေျဖကို ေစာင္႔ျပီးမွေပးရန္လည္း မလြယ္ကူေပ။သလိပ္တြင္တီဘီပိုးေတြ႔ျခင္းသည္ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္မွဳျမင္႔မားျခင္းကို ျပသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔သလိပ္တြင္ တီဘီပိုးေတြ႔ေသာ လူနာမ်ားအေနျဖင္႔ေခ်ာင္းဆိုးသည္႔အခါ လက္ကိုင္ပုဝါသံုးျခင္း၊ ႏွာေခါင္းႏွင္႔ ပါးစပ္စည္းသံုးျခင္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ား စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္သင္႔သည္။

တီဘီလူနာမ်ားတြင္ေရာဂါေၾကာင္႔အားနည္းျခင္းမ်ားရိွတတ္ရာ တီဘီေရာဂါကိုကုသမွသာ ထိုအားနည္းျခင္းမ်ား သက္သာႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ တီဘီေဆးမေပးေသးဘဲ  တျခားအားေဆးသြင္းကုသျခင္းစသည္မ်ား လုပ္ေဆာင္ေနလွ်င္လည္း အားျပန္ရွိလာမည္မဟုတ္ေပ။တီဘီေဆးေပးျခင္းသည္သာ အဓိကက်ေသာ ကုသမွဳျဖစ္သျဖင္႔ မျဖစ္မေနလုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္သည္။ တီဘီေဆးေသာက္လွ်င္လည္း လံုးဝ အႏၲရာယ္မရွိသည္ေတာ႔မဟုတ္ပါ။ ေဆးတိုင္းတြင္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရိွႏိုင္သလို တီဘီေဆးတြင္လည္း   ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရိွပါသည္။

သို႔ေသာ္ အဆိုပါေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ႏို္င္ေျခထက္တီဘီေဆးမေပးဘဲ ေရာဂါမကုသျခင္း၏ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးက ပိုမ်ားပါသည္။ အလြယ္ဆံုးဥပမာေပးရလွ်င္ လမ္းထြက္လွ်င္ယာဥ္အႏၲရာယ္ရိွတတ္သည္မွာ မွန္ေသာ္လည္း လမ္းမထြက္လွ်င္ ကိုယ္သြားခ်င္ေသာ ေနရာမေရာက္ႏို္င္သလို လမ္းထြက္တိုင္း ယာဥ္အႏၲရာယ္ျဖစ္သည္မဟုတ္ေပ။ ထို႔အတူပဲ တီဘီေဆးေသာက္တိုင္းေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရမည္မဟုတ္ဘဲ ေၾကာက္ျပီး ေဆးမေသာက္မွသာ တီဘီေရာဂါပိုဆိုးႏိုင္ျပီး အသက္အႏၲရာယ္ပင္ရိွႏို္င္ပါသည္။

လမ္းထြက္တိုင္းေသခ်ာဂရုစိုက္လွ်င္ယာဥ္အႏၲရာယ္မွကင္းေဝးႏိုင္သလို တီဘီေဆးေသာက္လွ်င္ျဖစ္ႏို္င္ေသာ   ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ေသခ်ာ ေစာင္႔ၾကည္႔လွ်င္ အႏၲရာယ္နည္းႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင္႔တီဘီေဆးေသာက္ရေတာ႔မည္ဆိုလွ်င္တီဘီေဆး၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို လူနာႏွင္႔ လူနာရွင္မ်ားကပါနားလည္ထားရန္ေတာ႔လိုအပ္ပါသည္။ တီဘီေဆးေသာက္ရင္း အသည္းထိခိုက္ႏိုင္ရာ အသားဝါျခင္း ပ်ိဳ႕အန္အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္းမ်ားျဖစ္လာခဲ႔လွ်င္ခ်က္ခ်င္းဆရာဝန္ႏွင္႔ျပရန္လိုပါသည္။ တီဘီေဆးေသာက္ေနေသာသူအေနျဖင္႔တျခားအသည္းထိခိုက္ႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားျဖစ္သည္႔ အရက္ေသာက္ျခင္း၊ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား ကိုယ္႔သေဘာႏွင္႔ကိုယ္ေသာက္ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ရန္လိုအပ္ပါသည္။ တစ္ခါတစ္ရံအသည္းထိေနျခင္းမ်ားသည္ လူနာကိုယ္တိုင္မွ သတိမထားမိဘဲ ျဖစ္ႏို္င္ရာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမွပံုမွန္ေစာင္႔ၾကည္႔ေပးသြားရန္လည္း လိုပါသည္။

နဂိုအသည္းေရာဂါရိွေနသူမ်ားတြင္တီဘီေဆးေသာက္ရန္လိုျပီဆိုလွ်င္ေတာ႔ ပံုမွန္ေပးေနက်ေဆးမ်ားမေပးေတာ႔ဘဲ လိုအပ္သလို ေဆးေျပာင္းရတတ္ျပီး ပိုမိုေစာင္႔ၾကည္႔ကုသၾကရပါသည္။တီဘီေဆးေသသာက္ေနရင္းႏွင္႔အသည္းထိလာပါက ေဆးကို ေခတၲရပ္ရျခင္းမ်ားရွိတတ္ျပီး ေဆးျပန္ေပးခ်ိန္တြင္လည္း ေဆးေျပာင္းေပးရသည္။ တီဘီေဆးတစ္မ်ိဳးေၾကာင္႔ ဆီးအေရာင္နီျခင္းေတာ႔ျဖစ္ႏိုင္ရာ တျခားအသည္းလကၡဏာမ်ားမရိွလွ်င္ေတာ႔သိပ္စိုးရိမ္ရေသာ
အခ်က္မဟုတ္ပါ။ထို႔အျပင္တီဘီေဆးအခ်ိဳ ႔ေၾကာင္႔အာရံုေၾကာထိကာထံုက်ဥ္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ထိျခင္း၊ အေရျပားတြင္ အနီကြက္မ်ားထျခင္း၊ မ်က္စိအာရံုေၾကာထိျခင္း၊ နားထိခိုက္ျခင္း စသည္႔ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားလည္းျဖစ္တတ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔လည္း တီဘီေဆးေသာက္ေနခ်ိန္တြင္ တစ္ခုခုထူးထူျခားျခားျဖစ္လာတိုင္း ဆရာဝန္ကို ျပန္လည္ျပသတိုင္ပင္ရန္ေတာ႔လိုအပ္ပါသည္။

သို႔ေသာ္ေဖာ္ျပပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားသည္တီဘီေဆးေသာက္တိုင္းျဖစ္သည္ေတာ႔မဟုတ္ပါေခ်။တီဘီေဆးလိုေနေသာ အေနအထားျဖစ္ေနပါလ်က္ႏွင္႔တီဘီေဆး၏ ေဘးထြက္အာနိသင္ကို ေၾကာက္ျပီး ေဆးမေသာက္ဘဲေနပါက တီဘီပိုး ဦးေႏွာက္ထဲဝင္ျခင္း၊ တီဘီပိုး တစ္ကိုယ္လံုးပ်ံ႕သြားျခင္း စသည္မ်ား
ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚလာျပီး အသက္အႏၲရာယ္စိုးရိမ္ရသည္႔အေနအထားထိေရာက္သြားႏို္င္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ တီဘီပိုးသည္ေလမွကူးစက္ႏုိင္ေသာ ေရာဂါျဖစ္သည္ႏွင္႔အညီမိသားစုဝင္မ်ား တျခားသူမ်ားဆီသို႔လည္း အလြယ္တကူကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။

ဆရာဝန္မ်ားဘက္မွလည္း တီဘီေဆးကို မလိုဘဲႏွင္႔ေတာ႔ေပးမည္မဟုတ္ပါ။ ထို႔အျပင္ တီဘီေဆးသည္တီဘီစီမံခ်က္မွအခမဲ႔ေပးႏိုင္ေသာေဆးျဖစ္ပါသည္။ ေဆးကို ပံုမွန္ထုတ္ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားသည္႔အတို္င္း သတ္မွတ္ကာလျပည္႔ေအာင္ေသာက္ရံုႏွင္႔ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ကုသႏိုင္ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။ သတ္မွတ္သည္႔အတိုင္း ပံုမွန္မေသာက္ျခင္း၊ မိမိဘာသာ ေဆးရပ္ျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ပါက ေဆးယဥ္ပါး တီဘီျဖစ္သြားလွ်င္ကုသရ ပိုမို ခက္ခဲသြားတတ္ပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင္႔ေျပာရလွ်င္တီဘီေဆး လုိအပ္လာေသာအခ်ိန္တြင္ျမန္ျမန္စေသာက္၍ ကုသမွဳခံယူရန္လိုအပ္သည္။ ေဆးတြင္ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရိွႏိုင္ေသာ္လည္း အဆိုပါ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ေစာင္႔ၾကည္႔၍ စနစ္တက် ကုသမွဳခံယူၾကရပါမည္။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ႏိုင္ေခ်သည္လည္း တီဘီေဆးေသခ်ာမေသာက္လွ်င္ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးျဖစ္ႏို္င္ေခ်ထက္ပိုနည္းပါသည္။ တီဘီျဖစ္ခိ်န္တြင္ တီဘီေဆးေသာက္ရံုမွလြဲ၍ တျခားကုထံုးမရိွပါ။ တီဘီသည္ကုသလွ်င္ေပ်ာက္ကင္းႏို္င္ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔လည္း ဆရာဝန္ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း တီဘီေဆးကို စနစ္တက် ေသာက္သံုးျပီး ကုသမွဳခံယူၾကရန္တိုက္တြန္းလိုက္ရပါသည္။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။