ကမၻာ့ဖလား ရာဇဝင္

.

 

"ေဘာလံုး အခုေခတ္ကန္ေနၾကတဲ့ ေဘာလံုးဆိုတဲ့အရာနဲ႔ ကစားနည္းေတြရဲ႕ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို အဂၤလန္က စတင္တီထြင္ခဲ့တယ္ဆိုေပမယ့္ ....... တ႐ုတ္လူမ်ိဳးတို႔ ဂရိလူမ်ိဳးနဲ႔ ေရာမလူမ်ိဳးတို႔က ေဘာလံုးလိုမ်ိဳး လံုးလံုးအရာတစ္ခုကို ေျခေထာက္နဲ႔ ကစားကစားခဲ့ၾကတာဟာ ေယ႐ႈခရစ္ေတာ္ မေပၚခင္ ကာလေတြကတည္းကပါတဲ့။

သိပၸံနည္းက်က် သက္ေသ အေထာက္အထားေတြအရ ဒီကမာၻေပၚမွာ ေဘာလံုးလိုဟာမ်ိဳးကို ေျခေထာက္ေတြနဲ႔ ပထမဦးဆံုး စတင္ေဆာ့ကစား ခဲ့ၾကသူေတြကေတာ့ ဟန္ေခတ္က( 206 BC - 220 AD) တ႐ုတ္လူမ်ိဳးေတြပါတဲ႔။ အခုက်င့္သံုးေနၾကတဲ့ နာမည္ႀကီး ေခတ္သစ္ေဘာလံုး ကစားနည္းေတြကေတာ့ အဂၤလန္မွာ ၁၈၆၃ ခုႏွစ္မွာ စခဲ့တာပါ။

အဲဒီအရင္ ရွစ္ရာစုဝန္းက်င္ေလာက္ကလည္း အဂၤလန္မွာ ေဘာလံုးပြဲေတြ ေဆာ့ခဲ့ၾကဖူးေလရဲ႕။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီတုန္းကေဆာ့တဲ့ ေဘာလံုးပြဲေတြ ဘယ္ေလာက္ၾကမ္းခဲ့ၾကလဲဆိုရင္ အခုေခတ္မွာလို ကစားတဲ့သူေတြ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရတတ္႐ံုတင္မဟုတ္ဘဲ အေသအပ်ာက္ေတြပါ ျဖစ္ၾကတဲ့အထိ တြယ္ၾကတာဆိုပဲ။

အေသအေၾကခ်ၾကမွာေပါ့ အဲဒီတုန္းက ေဘာလံုးပြဲနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းတစ္ခုမွ မရွိခဲ့ဘူးေလ။ ဒိုင္လူႀကီးတို႔၊ အဝါကဒ္ အနီကဒ္တို႔ ဆိုတာေတြ မရွိခဲ့ၾကပဲ ကိုယ့္အသင္းကကန္တဲ့ အလံုးႀကီး ဟိုဘက္ကေကာင္ေတြရဲ႕ နယ္ေျမထဲကို အေရာက္သြင္းဖို႔ပဲ။ အဲလိုသြင္းလို႔ရဖို႔ အေသအေၾကခ်ၾကၿပီး အသက္ေတြပါ ေပ်ာက္ကုန္ေလ့ရွိၾကေလေတာ့ ေနာက္ပိုင္း ဘုရင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ကိုယ္တိုင္ ဒီအလံုးႀကီးေတြ လံုးဝ မကန္ရေတာ့လို႔ ပိတ္ပင္ခဲ့ရသတဲ့။

အဲလိုနဲ႔ အလံုးကန္ရင္း အေသအေၾက ေဆာ္ပေလာ္တီးၾကတဲ့ပြဲေတြ ေပ်ာက္သြားလိုက္တာ ....

၁၉ ရာစုမွာ ျပင္သစ္ေတြနဲ႔အၿပိဳင္အဆိုင္ ကမာၻတစ္ခြင္ၿပဲၿပဲစင္ေအာင္ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ခဲ့ၾကတဲ့ အဂၤလိပ္တို႔ရဲ႕ ဝိတိုရိယ ေခၚ Victoria ဘုရင္မႀကီးရဲ႕လက္ထက္၊ အဂၤလန္ကေက်ာင္းေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ရန္ျဖစ္ၾကလြန္းလို႔ အားကစားလုပ္ခိုင္းၿပီး အာ႐ံုေျပာင္းစဖို႔ ေဘာလံုးကန္ခိုင္းခဲ့ၾကသတဲ့။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ လူေတြဟာ လူသားပိုဆန္ၿပီး ေတြးေတာေျမႇာ္ျမင္တတ္လာၾကၿပီဆိုေတာ့ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြနဲ႔ ကစားခိုင္းခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းနဲ႔ တစ္ေက်ာင္းရဲ႕ ေဘာလံုးပြဲ စည္းမ်ဥ္းေတြက မတူခဲ့ၾကပါဘူးတဲ့။ ၿပီးေတာ့ ေဘာလံုးကန္တယ္ဆိုတာ ကြင္းျပင္က်ယ္ တစ္ခုရယ္၊ အလံုးတစ္လံုး သို႔မဟုတ္ ကန္လို႔၊ လွိမ့္လို႔ရတဲ့ အရာတစ္ခု၊ ဂိုးတိုင္သတ္မွတ္ဖို႔ ေက်ာက္ခဲေလးလံုးေလာက္၊ ဒါေတြရွိရင္ မိုးရြာရြာ ေနပူပူ လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီး ကစားလို႔ရတဲ့ ကစားနည္းတစ္ခုျဖစ္တာရယ္၊

ကမာၻတစ္ဝွမ္း ရသမွ်ႏိုင္ငံေတြကို လိုက္လံသိမ္းပိုက္ထားတဲ့အတြက္ အဂၤလန္ရဲ႕ ကိုလိုနီႏိုင္ငံေတြမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ကစားလာခဲ့ၾကတာေၾကာင့္ရယ္ အဂၤလိပ္တို႔ရဲ႕ေဘာလံုးကန္ကစားနည္းဟာ တျဖည္းျဖည္း ကမာၻေက်ာ္လာခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အဲဒီတုန္းက နယ္ေတြေဒသေတြအလိုက္ ကိုယ္အဆင္ေျပသလို စည္းမ်ဥ္းေတြ ဖန္တီးသတ္မွတ္ၿပီး ကစားခဲ့ၾကရာကေန ၾသစေၾတလီယန္ ေဘာလံုးကစားနည္း ဆိုၿပီးေတာ့လည္း ခြဲၿပီးနာမည္ရွိလာပါတယ္။

၁၈၆၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာမွာေတာ့ အဂၤလန္မွာ FA (The Football Association) ကို Ebenezer Morley က ဦးေဆာင္ၿပီး စတင္တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ၿပီး သူဟာ ဒီအဖြဲ႔အစည္းႀကီးရဲ႕ ဖခင္ႀကီးလို႔ အမည္တြင္လာခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ FA အသင္းဖြဲ႔ႀကီးက အဖြဲ႔ဝင္ေတြ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ၿပီး အခုႏိုင္ငံတကာမွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဘာလံုး ကစားနည္းနာေတြနဲ႔ စည္းမ်ဥ္းေတြကို တိတိက်က်ခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေျခကန္ေဘာ "Football” ကို "Soccer” လို႔လည္း တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ေခၚေဝၚ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေန႔ေခတ္ ကမာၻတစ္ဝွမ္းမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ကစားေနၾကတဲ့ ေဘာလံုး ကစားနည္းေတြျဖစ္တဲ့ Football  နဲ႔ Rugby  (လက္ေရာ ေျခေထာက္ေရာ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးနဲ႔ ကစားရ) ကစားနည္းေတြကေတာ့ ေဘာအဂၤလန္ရဲ႕ ဖန္တီးမႈေတြပါ။
ကမာၻ႔ဖလား

ကမာၻ႔ဖလား ေဘာလံုးပြဲေတြကို ၁၉၀၄ ခုႏွစ္က ပဲရစ္ၿမိဳ႕မွာ ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ ကမာၻ႔ေဘာ လံုးအသင္းခ်ဳပ္ FIFA (Fédération Internationale de Football Association) က ဦးစီးၿပီး (၄) ႏွစ္တစ္ႀကိမ္ က်င္းပပါတယ္။ FIFA မွာအသင္းဝင္ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၁၁ ႏိုင္ငံရွိပါတယ္။ ေလးႏွစ္တစ္ႀကိမ္ (၃၂) ႏိုင္ငံပဲ ၿပိဳင္ပြဲဝင္ဖို႔ အဆင့္ေရာက္ဖို႔ Qualified ျဖစ္ပါတယ္။ (ျမန္မာႏိုင္ငံကလည္း FIFA အသင္းဝင္ပါ။) ႐ံုးခ်ဳပ္ကေတာ့ ဆြစ္ဇာလန္ႏိုင္ငံ ဇူးရစ္ၿမိဳ႕မွာ တည္ရွိပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ကုလသမဂၢက အသိအမွတ္ျပဳထားတာကေတာ့ ကမာၻေပၚမွာႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၅ ႏိုင္ငံပဲရွိပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ FIFA မွာအသင္းဝင္ ၂၁၁ ႏိုင္ငံျဖစ္ေနတာလည္းဆိုရင္

- ဥပမာ UK ဆိုၿပီးႏိုင္ငံတစ္ခုတည္း အေနနဲ႔သတ္မွတ္ထားတဲ့ United Kingdom ထဲမွာ England, Scotland, Wales, Northern Ireland ဆိုၿပီး ေလးႏိုင္ငံပါပါတယ္။ အဲဒီေလးႏိုင္ငံကို FIFA က သီးသန္႔စီ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ခြင့္ ေပးပါတယ္။ ဒါအျပင္ UK နဲ႔ France ကိုလိုနီနယ္ေျမအျဖစ္ ရွိေနေသးတဲ့ ႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕ကိုလည္း သီးသန္႔စီ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္ခြင့္ ေပးထားပါတယ္။

- ၿပီးေတာ့ Kosovo ဆိုရင္လည္း ကုလသမဂၢ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံ တစ္ဝက္ေလာက္ကပဲ လြတ္လပ္တဲ့ သီးသန္႔ႏိုင္ငံတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားေပးမယ့္ FIFA အတြက္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုပါပဲ။ ဒါေတြေၾကာင့္ FIFA က ၂၁၁ ႏိုင္ငံျဖစ္သြားရတာပါ။

အမ်ိဳးသား ေဘာလံုးသမားေတြ ကစားတဲ့ ပထမဦးဆံုး ကမာၻ႔ဖလားကို ၁၉၃၀ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆံုးစတင္ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ျဖစ္ေနတဲ့ အေတာအတြင္း ၁၉၄၂ နဲ႔ ၁၉၄၆ မွာေတာ့ မက်င္းပခဲ့ျဖစ္ပါဘူး။ အခု ၂၀၁၈ (ဇြန္လ ၁၄ ရက္ေန႔ကေန ဇူလိုင္ ၁၅ ရက္) ႐ုရွားမွာ က်င္းပေနတဲ့ ကမာၻ႔ဖလားဟာ (၂၁) ႀကိမ္ေျမာက္ပါ။ ၁၉၃၀ ခုနစ္မွာက်င္းပခဲ့တဲ့ ကမာၻ႔ပထမဆံုး ေဘာလံုးခ်န္ပီယံကေတာ့ ေတာင္အေမရိကတိုက္က စပိန္စကားေျပာ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဥ႐ုေဂြး (Uruguay) ႏိုင္ငံပါ။ အိမ္ရွင္ကလည္း သူတို႔ပါပဲ။ သူတို႔လိုပဲ စပိန္ကိုလိုနီႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ခဲ႔တဲ့ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ အာဂ်င္တီးနား (Argentina) ကို Final မွာ ေလးဂိုးႏွစ္ဂိုးနဲ႔ အႏိုင္ရခဲ့တာပါ။

၂၀၁၈အထိ ကမာၻဖလားအမ်ားဆံုးကို လက္ဝယ္ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံကေတာ့ ေတာင္အေမရိကတိုက္က ေပၚတူဂီစကားေျပာတဲ့ Brazil ႏိုင္ငံပါ။ (၅) ႀကိမ္တိတိ ကမာၻ႔ခ်န္ပီယံျဖစ္ထားတာပါ။ အခုလက္ရွိ ခ်န္ပီယံကေတာ့ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ ေလးခုေျမာက္ ကမာၻ႔ဖလားကို ဆြတ္ခူးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဂ်ာမနီပါ။

အီတလီကလည္း ကမာၻဖလား ေလးခုတိတိပိုင္ဆိုင္ထားေပမဲ့ အခု ၂၀၁၈ ႏွစ္ ကမာၻ႔ဖလားမွာ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖို႔ ႐ုရွားအထိေရာက္မလာေတာ့ပဲ ေျခစစ္ပြဲမွာတင္ ျပဳတ္က်န္ရစ္ခဲ့ပါတယ္။

ေဘာလံုးကစားနည္းေတြရဲ႕ ဖခင္ႀကီး အဂၤလန္ခမ်ာေတာ့ ျပင္သစ္တို႔ စပိန္တို႔လိုပဲ ဖလားတစ္ခုပဲ ရထားပါေသးတယ္။ ႏိုင္ငံအမ်ားစုက တစ္ခါမွေနာက္ဆံုး Final အထိေရာက္မလာႏိုင္ခဲ့ၾကပါဘူး။

အမ်ိဳးသမီး ကမာၻ႔ဖလားကိုေတာ့ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ကေနစၿပီး က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၉ မွာ ရွစ္ႀကိမ္ေျမာက္ျဖစ္မယ့္ ကးအမ်ဳိးသမီး ကမာၻ့ဖလားကို ျပင္သစ္ႏိုင္ငံက အိမ္ရွင္အျဖစ္က်င္းပသြားမွာပါ။

ေလာေလာဆယ္အထိေတာ့ အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးးဘာလံုးအသင္းက သံုးႀကိမ္တိတိ ကမာၻ႔ဖလားကို ဆြတ္ခူးထားႏိုင္ၿပီ ထိပ္ဆံုးမွာရွိေနပါတယ္။ ေတာ္ေသးတယ္ သူတို႔ေတြေၾကာင့္ အေမရိကန္ အမ်ိဳးသား ေဘာလံုးအသင္း အဖတ္နဲနဲဆယ္ႏိုင္ေသးတယ္။ ျပင္သစ္နဲ႔အဂၤလိပ္ အမ်ိဳးသမီးအသင္းကေတာ့ ဖလားမရဖူးေသးဘူး။ ေနာ္ေဝးနဲ႔ ဂ်ပန္က အမ်ိဳးသားေဘာအသင္းေတြကသာ ဘာမွမရေသးတာ အမ်ိဳးသမီး အသင္းကဘကမာၻ႔ခ်န္ပီယံျဖစ္ဖူးေနၾကၿပီ။ ဂ်ာမနီကေတာ့ အမ်ိဳးသားအသင္းေရာ အမ်ိဳးသမီးအသင္းေရာ ဆရာႀကီးေတြထင္ရဲ႕။

ႏိုင္ငံအမ်ားႀကီးက ကမာၻ႔ဖလားပြဲ အိမ္ရွင္ႏိုင္ငံျဖစ္ခ်င္ၾကတယ္။ တခ်ိဳ႔ႏိုင္ငံေတြက်ေတာ့ ျဖစ္ဖို႔ ေငြအင္အားမရွိၾကဘူး။ "Venues” လို႔ေခၚတဲ့ ကမာၻ႔အဆင့္မီ ဧရာမေဘာလံုးကြင္းႀကီး ဆယ္ခုေက်ာ္ေဆာက္ဖို႔ ေဒၚလာသန္းေပါင္းမ်ားစြာ အကုန္က်ခံႏိုင္ရမယ္။ အခု ၂၀၁၈ ကမာၻ႔ဖလားအတြက္ ႐ုရွားႏိုင္ငံက ၿမိဳ႕ႀကီး (၁၁) ၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ေဘာလံုးကြင္းႀကီး (၁၂) ကြင္းမွာ ကစားေနၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ တန္ပါတယ္ ကမာၻအရပ္ရပ္က ေဘာလံုးဝါသနာအိုးမ်ား အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ သူတို႔ႏိုင္ငံကိုသြားျဖဳန္းၾကေတာ့ ေငြဝင္တယ္။ ၿပီးေတာ့ .... အိမ္ရွင္ႏိုင္ငံဟာ ဘယ္ေတာ့မွာ ေျခစစ္ပြဲေတြထဲ ပါစရာမလိုဘူး။ အလိုအေလ်ာက္ Qualified ျဖစ္ၿပီးသား။

ကနဦးကဆို ရန္ေတြျဖစ္ ဆႏၵေတြျပ။ စိတ္ေတြဆိုးၿပီး လာမၿပိဳင္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကရွိေသးတာ။ အဓိက ဥေရာပတိုက္နဲ႔ အေမရိကတိုက္နဲ႔ ရန္ျဖစ္ၾကတာ။ ေနာက္ပိုင္းက် တစ္ေယာက္တစ္လွည့္စီ လုပ္ေၾကးဆိုၿပီး သေဘာတူသြားၾကၿပီး ေလးႏွစ္တစ္ႀကိမ္ အေမရိကားတိုက္မွာတစ္လွည့္၊ ဥေရာပတိုက္မွာတစ္လွည့္ လုပ္ေနၾကရာကေန ၂၀၀၂ မွာအာရွကိုေရာက္လာတယ္။ ဂ်ပန္နဲ႔ ေတာင္ကိုရီးယား တစ္ဝက္စီ အိမ္ရွင္မွ်လုပ္ၾကတယ္။

အဲဒီလိုနဲ႔ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ မဲေပးၿပီး အိမ္ရွင္ႏိုင္ငံေရြးၾကတယ္။ (၇) ႏွစ္ (၈) ႏွစ္ေလာက္ႀကိဳၿပီး ေရြးထားၾကတယ္။ ဒါမွ အိမ္ရွင္လုပ္မယ့္ ႏိုင္ငံခမ်ာ ျပင္ဆင္ဖို႔ အခ်ိန္ရမွာကိုး။ ၂၀၂၂ ကမာၻ႔ဖလားကို အာရွက Qatar ႏိုင္ငံမွာက်င္းပသြားမွာျဖစ္ၿပီး ၂၀၂၆ မွာေတာ့ ကေနဒါ၊ အေမရိကားနဲ႔ မကၠစီကို သံုးႏိုင္ငံက ပူးတြဲအိမ္ရွင္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္သြားၾကမွာပါ။ ျပင္သစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ႏွစ္ခါစီေတာင္ အိမ္ရွင္ျဖစ္ဖူးထားၾကပါတယ္။ အခု ၂၀၁၈ ကမာၻ႔ဖလားအတြက္ ပထမပိုင္းပြဲေတြၾကည့္ဖို႔ လက္မွတ္တစ္ေစာင္ရဲ႕အနည္းဆံုးေစ်းကေတာ့ ယူ႐ို ၈၉က်ပ္ျဖစ္ၿပီး၊ ဖိုင္နယ္ပြဲေတြအတြက္ အနည္းဆံုး လက္မွတ္ေစ်းကေတာ့ ယူ႐ို ၃၈၄ က်ပ္ပါတဲ့။