ေနာ္စဲစဲ (WLB ၏ တြဲဘက္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး (၁)) ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴး

.

ခ်င္းမုိင္၊ဇူလုိင္လ ၁၀ ။            ။ နယ္စပ္ေဒသတြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အေျခစုိက္ခဲ့ေသာ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (ျမန္မာႏုိင္ငံ)-WLB က ဇူလုိင္လ ၃ ရက္မွ ၇ ရက္ေန႔ထိ ထိုင္းႏုိင္ငံ ခ်င္းမုိင္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ေရွ႕လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေဆြးေႏြးေသာ ၿငိိမ္းခ်မ္းေရးနည္းဗ်ဴဟာ (Peace Strategic)ဆုိင္ရာ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးမႈ ျပဳလုပ္ေနသည္။

WLB က ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လက က်င္းပခဲ့ေသာ ညီလာခံမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ အမ်ဳိးသမီး တန္းတူေရး၊ ဖက္ဒရယ္ ဒီမုိကေရစီ အေရး၊ တရားမွ်တေရးတုိ႔ကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း အဓိက ရံုးစုိက္၍ ကြန္ရက္မ်ားတုိးခ်ဲ႕ လုပ္ေဆာင္သြားရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား အေကာင္ အထည္ေဖာ္မႈမ်ားႏွင့္ လက္ရွိ ၅ ရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးမႈတြင္ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအေပၚ ေဆြးေႏြး သံုးသပ္ျခင္း၊ ၂၁ ရာစုပင္လံု ဒုတိယအႀကိမ္ ညီလာခံ ရလဒ္မ်ားကုိ သံုးသပ္ခဲ့သျဖင့္ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ WLB ၏ တြဲဘက္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး (၁) ေနာ္စဲစဲကို မဇိၥ်မက ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့သည္။

ေမး။ ။ WLB ရဲ႕ ၅ ရက္ၾကာ က်င္းပတဲ့ေဆြးေႏြးပြဲမွာ အဓိကဘာေတြ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကလဲ။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္မတို႔လုပ္တဲ့ Workshop က်မတုိ႔ရဲ႕ Central house ေပါ့ေနာ္။ အတြင္းေရးကိစၥေလးျဖစ္ေတာ့ တခ်ဳိ႕ကိစၥေျပာလုိ႔ မရဘူး။ အထူးသျဖင့္ ကၽြန္မတို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အေပၚမွာ ျပန္လည္ သံုးသပ္တာလည္း ပါတယ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ ကၽြန္မတို႔ WLB ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လုိ လုပ္ေဆာင္သြားမဲ့အပုိင္းေတြ ေဆြးေႏြးထားတာေတာ့ ရွိတာေပါေနာ္။

ေျဖ။ ကၽြန္မတို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသံုးသပ္တာကေတာ့ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြလည္း အမ်ဳိးသမီး ပါဝင္ေရးေပါ့ေနာ္။ မူအရ လက္ခံထားေသာ္ျငားလည္း အခုခ်ိန္ထိ လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ မေဖာ္ေသးတဲ့ အပုိင္းေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္မတို႔ အမ်ဳိးသမီး ပါဝင္မႈအပုိင္းကလည္း မတည္ၿငိမ္ဘူး။ တည္ၿငိမ္တဲ့အျပင္ ထပ္ၿပီးေတာ့ တုိးေအာင္ လုပ္ဖုိ႔လည္း မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ ကၽြန္မတို႔ WLB အေနနဲ႔ နည္းလမ္းေတြရွာၿပီးေတာ့ Strategy ေတြ သံုးဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္မတို႔ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ နည္းပညာပုိင္းဆုိင္ရာမွာေသာ္လည္းေကာင္း အဲဒါေတြကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့ အားေကာင္း လာေအာင္လုပ္မယ္။ လုပ္ၿပီးေတာ့ က်မတို႔ အခုပါသြားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္လည္း အေထာက္အကူ ျဖစ္ေအာင္ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ ေနာက္ထပ္အမ်ဳိးသမီး ေခါင္းေဆာင္ေတြ ပါဝင္လာႏုိင္ေအာင္လုိ႔ ကၽြန္မတို႔ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့။

အထူးသျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္မတို႔ တဖက္မွာလည္း CSO ဖုိရမ္မွာလည္း ပူးေပါင္းပါဝင္သလုိ၊ တျခားအမ်ဳိး သမီးေခါင္းေဆာင္ေတြလည္း ပုိၿပီးေတာ့ အားေကာင္းလာေအာင္ နည္းလမ္းေတြ ရွာေပးမယ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ အထူးသျဖင့္ နည္းပညာပိုင္းမွာေသာ္လည္းေကာင္း ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ကူညီႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ ေမြးထုတ္ဖုိ႔ေတာ့ ရွိတယ္။

ေမး။ ။ လက္ေတြ႔ ဘယ္လုိ ပံုစံေတြနဲ႔ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္သြားမွာလဲ။

ေျဖ။ ။ လက္ေတြ႔အေနနဲ႔အခုက ကၽြန္မတို႔ စဥ္းစားေနတာက လူငယ္အမ်ဳိးသမီးေတြကုိေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကၽြန္မတို႔ လက္ရွိ ရွိေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအပုိင္းမွာ စိတ္ဝင္စားေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ေခၚၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ကုိ ဥပမာ အခုလက္ရွိသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေျဖစ္စဥ္ကုိလည္း အျမဲတမ္း Update ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးမယ္။ ၿပီးရင္ နည္းပညာပုိင္းဆုိင္ရာကုိ ဘယ္လုိ ျမွင့္တင္ေပးမယ္ ဆုိတာေတြ၊ ဘာေတြ လုိအပ္ၿပီးေတာ့ ဘာေတြကုိ ျမွင့္တင္ေပးမဲ့အပုိင္းေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိး လုပ္ၿပီးေတာ့ လုိအပ္ရင္ ကၽြန္မတုိ႔လည္း လူေပးလုိ႔ရေအာင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားမ်ား ေမြးထုတ္ေပးမယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြက သူ႔ Level သူ ရွိေနမယ္။ တခ်ဳိ႕ အမ်ဳိးသမီး ေခါင္းေဆာင္မႈပုိင္းမွာ ေရွ႕ဆက္ၿပီးေတာ့ ဦးေဆာင္မႈအပုိင္းမွာ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားလာေအာင္၊ ကၽြန္မတုိ႔က Exchange ေတြ လုပ္ေပးဖုိ႔ေတာ့ ရွိတာေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ ခုနက ေျပာသြားတယ္။ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းေတြမွာလည္း အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈ မူအရ လက္ခံထားေပမဲ့ လက္ေတြ႔မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ မရွိဘူးဆုိတဲ့အေပၚမွာ WLB အေနနဲ႔ ဘယ္လုိ ဆက္လုပ္သြားမလဲ။

ေျဖ။ ။ တုိင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းေတြက အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈ ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းပါဝင္ဖို႔ မုိင္ဂ်ာယန္ အစည္းအေဝးတုန္းကတည္းက လက္ခံထားၿပီးသား၊  ဒါေပမဲ ့တကယ့္တကယ္ဆုိရင္ အမ်ဳိးသမီးေတြက decision Level မွာ မပါေနေသးဘူး။ မပါေနတဲ့အျပင္ မပါတာကေတာ့ သူတုိ႔အတြက္လည္း အခက္အခဲ ရွိခ်င္လည္း ရွိႏုိင္မွာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းလမ္းေတြကုိ မဖြင့္တာေလ။ ဥပမာ သူတုိ႔အဖြဲ႔အစည္းတုိင္းမွာ အမ်ဳိးသမီးပါဝင္ေရးကုိ ဦးစားေပးတဲ့က႑တခု ခ်မွတ္တာလား။ ဒါမွမဟုတ္ ေပၚလစီအရ ျမွင့္တင္တာတုိ႔ အဲဒါမ်ဳိးေတြ တခ်ဳိ႕ေတာ့ရွိတယ္။ တခ်ဳိ႕ေတာ့ မရွိဘူးေပါ့ေနာ္။ တခ်ဳိ႕အဖြဲ႔အစည္းေတြေတာ့ ရွတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေတြကုိ ပုိၿပီးေတာ့ Highlight လုပ္သြားဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ ကၽြန္မတို႔က အမ်ဳိးသမီး ပါဝင္ေရးကလည္း အမ်ဳိးသမီးေနရာကုိ သြားယူတာ မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကၽြန္မတုိ႔ တေထာင့္တေနရာမွာ ႏုိင္ငံေရး အရ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကုိ မားမားမတ္မတ္ ေျပာႏုိင္ဆုိႏုိင္တဲ့အပုိင္းေတြ၊ ေျပာႏုိင္ဆုိႏုိင္တဲ့ လူေတြကုိလည္း ကၽြန္မတုိ႔လည္း ပုိ႔ရမဲ့အပုိင္းေပါ့ေနာ္။ တခ်ဳိ႕ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက တခ်ဳိ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြ ျမင္ေနတာကေတာ့ ကၽြန္မတို႔အမ်ဳိးသမီးပါဝင္ေရးလုိ႔ ေျပာတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔ ကုိယ္ေနရာရဖု႔ိပဲ၊ အမ်ဳိးသမီးေနရာရဖုိ႔ပဲ စဥ္းစားတယ္ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္မတု႔ိရဲ႕အဓိပၺါယ္က ေနရာရဖုိ႔မဟုတ္ဘူး။ ႏုိ္င္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ တစ္ခုေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္မွာ ပါဝင္ေဆြးေႏြးႏုိင္ေအာင္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ အမ်ဳိးသမီးအေရး ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးႏုိင္ဖုိ႔ပါပဲ။ ေနရာယူဖုိ႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ အခု UNFC အဖြဲ႔ထဲမွာလည္း အမ်ဳိးသမီးပါဝင္မႈကေတာ့ နည္းေနေသးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပုိင္းက ၿပီးသြားတဲ့ UNFC အဖြဲ႔ဝင္ေတြထဲမွာပါတဲ့ DPN မွာ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးပါဝင္လာတဲ့အေပၚမွာေရာ ဘယ္လုိ ေျပာျမင္လဲ။

ေျဖ။ ။ ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အဲဒါေတြလည္း ကၽြန္မတို႔ ဆက္တုိက္တြန္းဖို႔ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါကေတာ့ သူတုိ႔ကေတာ့ ဟုိး အစကတည္းက တုိက္တြန္းထားၿပီးသားေပါ့ေနာ္။ အခုဆုိရင္ DPN မွာလည္း က်မတို႔ WLB က တစ္ေယာက္ပါ သြားၿပီေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္မတုိ႔အတြက္ ေရွ႕ဆက္ အလားအလာရွိတယ္လုိ႔ ျမင္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ အားမေလ်ာ့ဘဲ ဆက္တြန္းဖုိ႔ လုိတာေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ တဖက္မွာလည္း ကၽြန္မတို႔ အမ်ဳိးသမီးေတြလည္း ဒီလုိေနရာမွာ ပုိၿပီးေတာ့ ပါဝင္လာႏုိ္င္ေအာင္လည္း ႏုိင္ငံေရး အျမင္ေတြ၊ ႏုိင္ငံေရးက႑ေတြမွာ အထူးသျဖင့္ သြားေနတဲ့ ဖက္ဒရယ္ ဒီမုိကေရစီ တည္ေဆာက္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အသိပညာေတြ တုိးျမွင့္လာေအာင္ေတာ့ ကၽြန္မတုိ႔ လုပ္ေဆာင္မဲ့အပုိင္းေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။

ကၽြန္မတုိ႔ကေတာ့ တဖက္မွာလည္း သူကလည္း WLB နဲ႔နီးနီးကပ္ကပ္လုပ္တယ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္သူက ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ WLB မူဝါေရးရာေကာ္မတီဝင္ တေယာက္လည္း ျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ တဖက္မွာလည္း သူ႔ရဲ႕ အဖြဲ႔ကလည္း နဂုိကတည္းက ေပၚလစီ ရွိၿပီးသား ကုိယ္စားျပဳမႈဆုိရင္ အမ်ဳိးသမီးတေယာက္၊ လူငယ္တေယာက္ဆုိၿပီးေတာ့ ရွိတဲ့အခါၾကေတာ့ အခြင့္ အလွမ္းရွိသလုိ၊ ကၽြန္မတို႔ WLB မွာလည္း အမ်ဳိးသမီးပါဝင္ေရး ဆုိၿပီး တြန္းတဲ့အခါမွာ အားေကာင္းတာေပါ့ေနာ္။ ေျပာရမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ဝမ္းသာတယ္။ က်မတုိ႔ေတာင္ သူအဲဒီလုိမ်ဳိးပါဝင္ေရးကိုလည္း ကၽြန္မတို႔ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ တခုခုေတာ့ စဥ္းစားဖုိ႔ လုိတယ္ဆုိၿပီးေတာ့ ေျပာၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ သူကုိယ္တုိင္လည္း ႀကိဳးစားတယ္။ တဖက္က ကၽြန္မတို႔ အမ်ဳိး သမီးေတြ တြန္းတဲ့သေဘာေပါ့ေနာ္။ Advocacy လုပ္တဲ့သေဘာမ်ဳိးဆုိေတာ့ ပုိၿပီးေတာ့ အားေကာင္းတယ္ေလ။ က်မတုိ႔ အရမ္းေပ်ာ္တယ္။ ေမ်ာ္လည္း ေမ်ာ္လင့္တာေပါ့ေနာ္။ ဒီလုိ တေယာက္ပါလာၿပီဆုိရင္ ေနာက္ထပ္ ပါလာဖုိ႔ကေတာ့ သူလည္း တဖက္မွာ အဲဒီအတြင္းေရးမွာ သူေျပာေနမယ္။ က်မတုိ႔လည္း တဖက္မွာ ျပင္ဆင္မယ္။ သူ႔ကုိလည္း Support လုပ္ႏုိင္တဲ့ အပုိင္းေတြ ကၽြန္မတို႔ စဥ္းစားပါတယ္။

ေမး။ ။ WLB ခုလုိ အမ်ဳိးသမီးေတြ ပုိၿပီးေတာ့ ပါဝင္လာဖုိ႔ တျခား တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြကုိေရာ ဆက္လက္ တုိက္တြန္းသြားဖုိ႔ေရာ ရွိမလား။

ေျဖ။ အခုက အမ်ဳိးသမီးပါဝင္လာမႈကေတာ ့နည္းနည္းပြင့္လာသလုိေပါ့ေနာ္။ အဲဒီ ၁၀ ေယာက္ေလာက္မွာ တေယာက္ဘဲ ပါတယ္ဆုိေတာ့ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ နည္းနည္း အျမင္ပြင့္လာၿပီေပါ့ေနာ္။ ကၽြန္မတို႔ ဒီလုိ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပုိမုိပါဝင္လာဖုိ႔ အစုိးရကုိလည္း တုိက္တြန္းဖုိ႔ရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီတုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြကိုလည္း ဆက္လက္ တုိက္တြန္းသြားဖုိ႔ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပႆနာက အစုိးရဘက္မွာက အမ်ဳးိသမီးေတြ ပါဝင္ေရးဆုိတဲ့ အဓိပၺါယ္ကုိေတာ့ သူတုိ႔က သိပ္နားမလည္တ့ဲအပိုင္းေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကုိ က်မတုိ႔ ေလာဘီ လုပ္ရမဲ့အပုိင္းေတြ ရွိတယ္။ Advocacy လုပ္ရမဲ့ အပုိင္းေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ ဒီတုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းဘက္မွာေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၾကားဖူးနားဝေတာ့ ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒါေပမဲ့ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမဲ့ အပုိင္းမွာ အားနည္းေနေသးတယ္။

ေမး။ ။ ဒီ ငါးရက္ၾကာ ေဆြးေႏြးမႈထဲမွာ WLB အေနနဲ႔ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အေပၚ ဘယ္လုိ သံုးသပ္ခဲ့ၾကလဲ။ ၂၁ ရာစုပင္လံု ဒုတိယအႀကိမ္ ညီလာခံက ရလဒ္ျဖစ္တဲ့ အခ်က္ ၃၇ ခ်က္အေပၚမွာေရာ ဘယ္လုိ သံုးသပ္ခဲ့ၾကလဲ။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္မတုိ႔ ညီလာခံကတည္းက ခ်မွတ္ထားတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြအေပၚမွာ ျပန္လည္ ၿပီးေတာ့ သံုးသပ္ေတာ့ ဘယ္လုိ ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားမယ္ဆုိတာကုိဘဲ ေဆြးေႏြးတာ ျဖစ္တယ္။ ညီလာခံမွာ ဆုိရင္လည္း ကၽြန္မတို႔ တုိင္းရင္းသား အဖြဲ႔ေတြဘဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကၽြန္မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးေတြ အားလံုး ပါဝင္ေရးကုိ အဓိကထားၿပီးေတာ့ avocate လုပ္ခဲ့တယ္။ ေျပာခဲ့တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ရွိ အေျခအေနဆုိရင္ အားလံုးပါဝင္ေရးဆုိတာ မရွိေနေသးဘူး။ အဲဒါလည္း ဆက္ရွိဖုိ႔ လုိေသးတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ျပန္လည္ သံုးသပ္ဖုိ႔ လုိတယ္ဆုိတာကုိ က်မတို႔ သံုးသပ္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျဖစ္စဥ္အေပၚမွာ သူတုိ႔ ေကာ္မတီဘဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေကာ္မတီ တဖြဲ႔နဲ႔ တဖြဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီအေပၚမွာ ျပန္ၿပီး သံုးသပ္ဖို႔ လုိတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာလည္း က်မတို႔ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားေပးဖုိ႔ေပါ့ေနာ္။ အထူးသျဖင့္ လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႔ EAOs အဖြဲ႔ေတြေပ့ါေနာ္။ ဥပမာ မူေဘာင္ထဲမွာ ရွိတဲ့ဟာကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ေအာင္ေပါ့ေနာ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ NCA က သေဘာတူထားတာေတြကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ေအာင္ သံုးသပ္တဲ့အခ်ိန္မွာ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ထည့္သြင္းစဥ္းစားေပးဖုိ႔ အဲဒီလုိမ်ဳိးေပါ့ေနာ္။

ၿပီးေတာ့ ၂၁ ရာစု ဒုတိယ ညီလာခံမွာ ထြက္ရွိလာတဲ့သေဘာတူညီခ်က္ေတြထဲက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အခ်က္ေတြက က်မတို႔ သံုးသပ္တယ္။ အဲဒီမွာ ကၽြန္မတုိ႔ စုိးရိမ္ေနတာက အဓိက ကၽြန္မတုိ႔ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ေတြနဲ႔ က်မတု႔ိ WLB ကလည္း အထူးသျဖင့္ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံကုိ သြားမယ္ဆုိရင္ ျပည္နယ္နဲ႔ အမ်ဳိးသား ျပည္နယ္မ်ားကို အေျခခံ ၿပီးေတာ့ သြားမဲ့ အေနအထားေတြ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိမ်ဳးိ ရပ္တည္ခ်က္ေတြေတာ့ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခု ထြက္ရွိ လာတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္က တုိင္းနဲ႔ ျပည္နယ္နဲ႔ အေျခခံၿပီးေတာ့ သြားမဲ့ပံုမ်ဳိးေပါ့ေနာ္။ အဲဒီမွာလည္း ကၽြန္မတုိ႔ စုိးရိမ္တယ္။ ၿပီးလုိ႔ရွိရင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အခ်က္ေတြက တခ်ုဳိ႕အခ်က္ေတြက အန္စီေအ လမ္းေၾကာင္း အတုိင္းမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒအတုိင္းေပါ့ေနာ္။ တခ်ုိ႕ဆုိရင္လည္း ဥပေဒအရေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိးေတြေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ ကၽြန္မတို႔ သံုးသပ္တာက အဲဒီဥပေဒကလည္း အခုဥပေဒပဲ။ ေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား အစုိးရက ျမင္ေနတာေပါ့ေနာ္။ တဖက္မွာလည္း ကၽြန္မတို႔ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြေသာ္လည္းေကာင္း၊ တျခားနိင္ငံေရးပါတီေတြ ေဆြးေႏြးေနတာကေတာ့ ဒါက ဖြဲ႔စည္းပံု ဆုိရင္လည္း အနာဂတ္ဖြဲ႔စည္းပံု၊ အနာဂတ္ ဥပေဒလုိ႔ ျမင္ေနတာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ ့အခုလက္ရွိမွာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုရဲ႕ ေအာက္မွာ ထည့္သြင္းထားတဲ့သေဘာမွာ ရွိေနတယ္ေပါ့ေနာ္။

ၿပီးရင္ အမ်ဳိးသမီးအခန္းက႑ကလည္း ေပၚေပၚထင္ထင္မရွိေသးဘူး။ ကၽြန္မတို႔ေမးၾကည့္သေလာက္ အမ်ဳိးသမီးအေရးကုိ အခုလက္ရွိ မေဆြးေႏြးထားဘူး။ ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးရမဲ့အပုိင္းေတြ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိ ေျပာထားတာ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ ့ေလာေလာဆယ္ပါဝင္ေနတဲ့ထဲမွာဆုိရင္ ေျမယာေနရာတစ္ခုပဲ အမ်ဳိးသမီးပုိင္ဆုိင္ခြင့္ နည္းနည္းလည္း ပါတာေတာ့ ရွိတာေပါ့။ တျခားလူမႈေရးအပို္င္းမွာဆုိရင္ အထူးသျဖင့္ ကူညီပံ့ပုိးရမဲ့ လူေတြေပါ့ေနာ္။ အထူးဦးစားေပးရမဲ့ လူေတြဆုိရင္လည္း အမ်ဳိးသမီးပါသြားတာ တစ္ခ်က္ေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမဲ့ အေရးႀကီးတဲ့ က႑က မပါေသးတဲ့အေနအထားေတြေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့။

ေမး။ ။ ဆုိေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြအေရးအတြက္ ဘယ္လုိ က႑ထဲမွာ ပါဝင္သင့္တယ္လုိ႔ အၾကံျပဳခ်င္လဲ။

ေျဖ။ ။ အခုက သူတုိ႔က အေျခခံမူေတြပဲ။ ေျပာတဲ့အခါမွာ သူတုိ႔က တပုိင္းတပုိင္းေျပာသြားမယ္လုိ႔ေတာ့ ျမင္တယ္ေပါ့ေနာ္။အခုဆုိရင္ တန္းတူေရးတုိ႔၊ ကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင့္တုိ႔၊ ၿပီးလို႔ ရွိရင္ ဖြဲ႔စည္းပံုအပုိင္းေတြမွာဆုိရင္ ကၽြန္မတု႔ိ အမ်ဳိးသမီး ရႈေထာင့္ အေနနဲ႔ ၾကည့္ရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ မူအရနဲ႔ေတာ့ ထည့္သင့္တာေပါ့ေနာ္။ ထည့္သင့္တယ္ဆုိတာကလည္း တန္းတူေရး ဆုိတာက ကၽြန္မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီး တုိင္းရင္းသားတန္းတူေရးကုိ စဥ္းစားသလုိေပါ့ေနာ္။ အမ်ဳိးသမီးကိုလည္း ဘယ္လုိ မူအရနဲ႔ အာမခံ ရွိရွိနဲ႔ ဘယ္လုိ ထည့္သြင္းမလဲေပါ့ေနာ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ဒီထဲမွာ မထည့္ဘူးဆုိလုိ႔ရွိရင္ ဖြဲ႔စည္းပံု အျခခံ ဥပေဒ ျပန္ေရးလုိ႔ရွိရင္ ထည့္ခြင့္ရွိလား။ မရွိလား အဲဒါလည္း ရွိေသးတယ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ဖြဲ႔စည္းပံု ျပန္ေရးလုိ႔ရွိရင္ အဲဒီမူေတြအေပၚမွာဘဲ အေျခခံၿပီးေတာ့ ျပန္ေရးမွာေလ။ ဆုိေတာ့ ကၽြန္မတို႔ အဲဒီအပုိင္းကုိ စုိးရိမ္ေတာ ့စုိးရိမ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔က ေနာက္ဆက္တြဲ ရွိေသးပါတယ္ဆုိတာကိုေတာ့ ေျပာထားတာေပါ့ေနာ္။ ၿပီးရင္ အခုသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာလည္း ကၽြန္မတို႔ စုိးရိမ္တာကေတာ့ တစ္ဖက္မွာေတာ့ သြားေနတာဘဲ။ ဒါေပမဲ့ စစ္ပြဲေတြလည္း ျဖစ္ေနတဲ့အေပၚမွာ ဒီဟာေတြလည္း တစ္ႏုိင္ငံလံုး အတုိင္းအတာ ျဖစ္ေအာင္ သံုးသပ္တာေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ ေနာက္ၿပီး မၾကာခင္ကပဲ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ နယ္ေျမထဲ သတင္းသြားယူခဲ့တဲ့ သတင္းေထာက္ေတြကုိ ဖမ္းဆီးမႈေတြလည္း ရွိေနေတာ့ အခု ေရာက္ေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ဘယ္လုိ အေျခအေနမွာ ရွိေနတယ္လို႔ ေျပာခ်င္လဲရွင္။

ေျဖ။ ။ ကၽြန္မတို႔ကေတာ့ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အေျခအေနက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုိ႔ေတာင္ ေျပာလို႔ မရေသးဘူး။ ဘာလို႔လဲဆုိေတာ့ တဖက္မွာလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ဘန္းျပၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံေရး ပဋိပကၡ ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ ျပႆနာေတြကုိလည္း မေျဖရွင္းတဲ့အျပင္ ထပ္ထပ္ၿပီးေတာ့ ျပႆနာေတြ ေပၚလာတာေပါ့ေနာ္။ အခုဆုိရင္ ၁၇၊ ၁ နဲ႔ ျခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့ ဟာေတြလည္း ရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ သတင္းသမားေတြကုိ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ပိတ္ပင္ၿပီးေတာ့ ခ်ိန္းေျခာက္ သလုိ မ်ဳိးေပါ့ေနာ္။ သတင္းမီဒီယာေတြကုိ ျခိမ္းေျခာက္တာလဲျဖစ္တယ္။ တဖက္မွာလည္း CSO အဖြဲ႔ အစည္းေတြ ေပါ့ေနာ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ သြားမယ္ဆုိရင္ေတာ့ တရားဝင္ အသင္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တရားမဝင္တဲ့ အသင္းပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီလုိ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြေတာ့ ရွိမွာဘဲ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီလုိမ်ဳိး လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ျပည္သူလူထုအျပင္ CSO ေတြလည္း ပါဝင္ဖုိ႔ေတာ့ နည္းနည္း သူတုိ႔အတြင္း ေၾကာက္ေနရတဲ့ အပိုင္းေတြ ရွိမွာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုၾကေတာ့ သတင္းသမားေတြကုိ ဒီလုိလုပ္တာက ေတာ္ေတာ္ရုပ္ဆုိးတယ္။ တဖက္မွာလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ျပေနတယ္။ တဖက္မွာလည္း ပဋိပကၡေတြကုိ လုပ္ေနတယ္ဆုိတဲ့ဟာမ်ဳိးေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက သတင္းရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ပိတ္ပင္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူလူထုၾကားမွာ သတင္းမီဒီယာေတြ၊ အထူးသျဖင့္ ျပည္သူလူထုၾကားမွာ လက္ရွိ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ လက္နက္ကုိင္ ပဋိပကၡေသာ္လည္းေကာင္း ျပႆနာေတြကုိ မျပခ်င္တာလည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ အဲဒီသတင္းေတြကုိ မျဖန္႔ခ်င္တာလည္း ျဖစ္တာေပါ့။ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ သတင္းမီဒီယာေတြကုိ တျဖည္းျဖည္း ပိတ္ပင္သြားမယ္ဆုိတဲ့သေဘာမ်ဳိးေပါ့ေနာ္။

ေမး။ ။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ျပည္တြင္းမွာ အဓိက ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ အမ်ဳိးသမီး တန္းတူေရး၊ ဖက္ဒရယ္ ဒီမုိကေရစီ အေရး၊ တရားမွ်တေရးေတြမွာ ျပည္တြင္းမွာ အဓိက ရံုးစုိက္ၿပီးေတာ့ ကြန္ရက္ေတြ တုိးခ်ဲ႕ လုပ္ေဆာင္သြားမယ္ ဆိုၿပီး ၿပီးခဲ့တဲ့ WLB ညီလာခံမွာ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီလဲဆုိတာ သိပါရေစရွင္။

ေျဖ။ ။ အခု ကၽြန္မတုိ႔ လုပ္ငန္းေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အလုပ္ကိစၥေတြက ျပည္တြင္းမွာပဲရွိတယ္။ ဥပမာ အမ်ဳိးသမီးစြမ္းအင္ျမွင့္တင္ေရးေက်ာင္းတုိ႔၊ အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ ့ကိစၥရပ္ေတြ၊ သုေတသန လုပ္တာေတြလည္း ျပည္တြင္းမွာပဲဲ လုပ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ CSO ဖုိရမ္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းပါဝင္လုပ္တာတို႔၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ကုိယ္စားျပဳေလ့လာတာတုိ႔ေပါ့ေနာ္။