ရာစုႏွစ္၏ ၅ ခ်ဳိး ၁ ခ်ဳိး ၾကာျမင့္ခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ ေရြးေကာက္ပြဲသည္ ကမ္းလင့္ ႀကိဳေနသည္။ မ်ဳိးဆက္တခု အကြာအေဝးအတြင္း စမ္းတဝါးဝါးႏွင့္ မ်က္မျမင္ပု႑ား ၆ ေယာက္ကဲ့သို႔ ထင္တလံုးႏွင့္ ေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္ဖို႔ မသင့္ေတာ္ေသာ အေျခအေနတြင္ ႏိုင္ငံေရးစာေပအခ်ဳိ႕ ျမန္မာ့စာဖတ္ပရိသတ္အတြင္း တစတစ ေရာက္ရွိလာသည္။ ယခုစာအုပ္သည္ လိုအပ္ခ်က္တခုကို ဝင္ျဖည့္ေသာ အသိပညာရပ္ဆိုင္ရာ ေလ့လာသင့္ေသာ စာအုပ္ေကာင္းတအုပ္ ျဖစ္မည္ထင္သည္။
ေနဇင္လတ္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးအသိအျမင္
ထုတ္ေဝမႈ ပထမအၾကိမ္
အေရအတြက္ အုပ္ေရ ၅ဝဝ
တန္ဖိုး ၂၅ဝဝ က်ပ္
ထုတ္ေဝသူ စိတ္ကူးခ်ဳိခ်ဳိ စာအုပ္တိုက္ (၂ဝ၁ဝ ဇူလိုင္လ)
အေျခအေနတရပ္ ဖန္တီး
ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိသည္မ်ားကို ရွာေဖြျခင္းသည္ Dialogue ဟူေသာ ေခါင္းစဥ္ျဖင့္ အက်ဳံးဝင္၏။ ျဖစ္ႏိုင္သည္တို႔ကို ရွာေဖြျခင္းျဖစ္၍ အတိတ္ကို ေမ့ထားရသည္။ ရာထူး႒ာသႏၲရတို႔ကို ထားခဲ့ရသည္။ ႏွစ္ဖက္တြင္ ဘံုတူညီေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္တို႔ ရွိၾကရသည္။ ဤသည္မွာ သာမန္ အေျခအေနျဖစ္သည္။ ႏွစ္ ၂ဝ ေက်ာ္ ၾကာခဲ့ေသာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးသည္ ဤမွ်ေလာက္ လြယ္ကူမည္မဟုတ္၊ Dialogue တြင္ Agenda မရွိရေသာ္လည္း တဖက္ႏွင့္တဖက္ အာမခံခ်က္တခုေတာ့ ရွိလာရေပမည္။
ဒီမိုကေရစီက တိုးတက္မႈကို ျဖစ္ေစသလား
ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားက ဒီမိုကေရစီစနစ္သည္ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈကို ဦးေဆာင္ႏိုင္ျခင္း ရွိသလား၊ သို႔မဟုတ္ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈသည္ ဒီမိုကေရစီကို ဦးေဆာင္သလားဆိုေသာ ေမးခြန္း၏ အေျဖကို ဆန္းစစ္ခဲ့ၾကသည္။ ေမးခြန္း ၂ ခု၏ ဆက္သြယ္ပံုကို ေလ့လာခဲ့ၾကသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ စုစုေပါင္းႏိုင္ငံ ၂ဝဝ ေက်ာ္ ရွိသည္။ မ်က္ေမွာက္ကာလအထိ ဒီမိုကေရစီက်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံ (Semi-Democracy အပါအဝင္) ေပါင္းမွာ ၅ ပံု ၄ ပံုခန္႔ ျဖစ္သည္။ တိုးတက္ၿပီးေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၊ တိုးတက္ဆဲႏိုင္ငံမ်ားကို ေလ့လာေသာအခါ ဒီမိုကေရစီကိုအေျခခံ၍ ကိုယ့္ႏိုင္ငံႏွင့္ သင့္ေလ်ာ္သလို က်င့္သံုးခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္သည္ကို ေတြ႔ခဲ့ၾကသည္။
မ်ဳိးဆက္သစ္တို႔အတြက္ တာဝန္ရွိသည္
ကိုယ့္ဘဝသက္တမ္းတခုတည္းသည္ ဘာမွမဟုတ္။ စာဖြဲ႔ေလာက္သည္လည္း မရွိ။ သို႔ေသာ္ ရွည္လ်ားစြာေသာ မ်ဳိးဆက္သစ္တို႔၏ သက္တမ္း အစုအေပါင္းသည္ကား တစံုတရာျဖစ္လာ၏။ ေရွးက မ်ဳိးဆက္တခုခ်င္းစီက တာဝန္မေက်ခဲ့လွ်င္ ေနာက္မ်ဳိးဆက္တို႔ နိမ့္ပါးတတ္သည္။
ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္ အစိုးရ
ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေရးသားထားသည္ျဖစ္ေစ၊ ေရးသားမႈမရွိသည္ျဖစ္ေစ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ ထြက္ေပၚလာေသာ အစုိးရတရပ္သည္အတြင္း အင္စတီက်ဳးရွင္း (Internal Institutions) တို႔ျဖင့္ ကန္႔သတ္ထားကာ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာၾကရသည္။ လြတ္လပ္စြာ ယံုၾကည္ကိုးကြယ္မႈ၊ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုေဖာ္ထုတ္ႏိုင္မႈ၊ လြတ္လပ္စြာေရးသားႏိုင္မႈ စသည္တို႔သည္ လူတဦး၏ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ား ျဖစ္သည္။ အၾကမ္းဖက္ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈမ်ား၊ လူနည္းစုတို႔အေပၚ အဓမၼအႏိုင္က်င့္မႈမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒႏွင့္ညီေသာ အစိုးရတို႔ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္အစိုးရတို႔တြင္ အေျခခံဥပေဒသည္ စာရြက္ေပၚမွာသာ ရွိတတ္ၿပီး ယင္းတို႔၏ အာဏာ၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားမွာ ကန္႔သတ္မႈေဘာင္မွ မ်ားစြာ ေက်ာ္လြန္ၾကရသည္။
အားလံုး တာဝန္မကင္း
တနည္းနည္းျဖင့္ ပါဝင္ပတ္သက္သူအားလံုးသည္ Stakeholders မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပါဝင္ပတ္သက္သူ Stakeholders မ်ား အားလံုးသည္လည္း တာဝန္ကင္းသည္မဟုတ္၊ အရင္းက်သူမ်ားက ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား တည္ေထာင္လာၾကမည္ျဖစ္ၿပီး အနာဂတ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး ကကြက္၏ စင္ျမင့္ေပၚ တက္လာၾကမည္။ အဖ်ားက်သူမ်ားက မဲ႐ံုကို အနည္းဆံုး သြားၾကရမည္သာ ျဖစ္သည္။
ႏိုင္ငံေရးပါပါတီမ်ားမွ Key Players မ်ားမွာ ႏိုင္ငံေရးအသိအျမင္ မ်ားၿပီးသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္မွာ ယံုမွားသံသယ မရွိေခ်။ က်န္ Stakeholders မ်ားတြင္ မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ား အလွမ္းေဝးေနရသူမ်ား ပါဝင္ေနသျဖင့္ အသိေရခ်ိန္ တစံုတရာ ျမႇင့္တင္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္ေနပါလိမ့္ဦးမည္။ မသိကိန္းတခ်ဳိ႕ကို ပံုေဖာ္ထုဆစ္ၾကည့္တတ္ရန္လည္း ျဖစ္သည္။
မည္သို႔ဆိုေစ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလသည္ မၾကာမီ ေရာက္ရွိလာေတာ့မည္။ ဝိဝါဒ ကြဲျပားႏိုင္သည့္ အမွန္ဆံုးအေျဖကို မေမွ်ာ္မိ၊ အေကာင္းဆံုးအေျဖကိုေတာ့ သန္း ၆ဝ နီးပါးေသာ လူထုက ေမွ်ာ္လင့္ၾကသည္မွာ အမွန္ျဖစ္သည္။ ရွဥ့္ေလွ်ာက္ ပ်ားစြဲသာ ရွိျခင္းျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာစနစ္တခုအတြင္း ဝင္ျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးထဲမွ တခုေသာ အေျဖ ျဖစ္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။
Political Egotistic Individuals ဟူေသာ ႏိုင္ငံေရးတကိုယ္ေကာင္းဆန္၊ အထင္ၾကီးလြန္းသူမ်ားျဖင့္ အလုပ္ျဖစ္ႏိုင္မည္ဟုေတာ့ မယူဆပါ။
မီဒီယာအား
ပါတီေခါင္းေဆာင္တို႔၏ ကိုယ္ေရကိုယ္ေသြးတို႔ကို မီဒီယာတို႔မွတဆင့္ က်ယ္ျပန္႔စြာ လူထုအတြင္း ျဖန္႔က်က္သည္။ အထူးသျဖင့္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားသည္ အသံႏွင့္ ႐ုပ္တို႔၏ လႈပ္ရွားမႈကို ရရွိသျဖင့္ ေကာင္းစြာ ထိေရာက္သည္။ အသိျမင့္ပါသည္ဆိုေသာ အေမရိကန္၊ အဂၤလန္တို႔တြင္ပင္လွ်င္ ေခါင္းေဆာင္တို႔၏ ႐ုပ္ရည္၊ သြင္ျပင္လကၡဏာတို႔အေပၚ ျပည္သူမ်ား၏ စိတ္ဝင္စားမႈက မ်ားျပားဆဲျဖစ္သည္။ ပံုႏွိပ္ မီဒီယာတို႔တြင္ပင္ ေရြးေကာက္ခံတို႔၏ သြင္ျပင္လကၡဏာ ဖမ္းစားမႈက အေတာ္ပင္ အားေကာင္းေၾကာင္း သုေတသနမ်ားအရ ေတြ႔ရသည္။
အဂၤလန္တြင္ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားက ႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွတဆင့္ ၎တို႔၏ ပံုရိပ္ကို ေကာင္းစြာ တည္ေဆာက္ရယူခဲ့ၾကသည္။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားသည္ ယခုအခါ ႏိုင္ငံတဝွန္း လက္လွမ္းမွီသည့္ မီဒီယာ ျဖစ္လာသျဖင့္ ၾကီးမားစြာ သက္ေရာက္မႈရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ မီဒီယာသည္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္တြင္ လြန္ဆန္၍ မရေသာ အရာတခု ျဖစ္လာ၍ မီဒီယာကို ေကာင္းစြာ အသံုးမခ်ႏိုင္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္တဦးသည္ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြး မည္မွ်ေကာင္းမြန္သည္ျဖစ္ေစ အခြင့္အေရးေကာင္းတခုကို လက္လႊတ္ဆံုး႐ံႈရမည္သာ ျဖစ္သည္။
စသည့္ အခန္းေပါင္း ၃၁ ခန္းျဖင့္ စာေရးသူ၏ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္အတြင္း အင္တာဗ်ဳးအခ်ဳိ႕၊ အေတြ႔အၾကံဳႏွင့္ မွတ္တမ္းမ်ားကို ေဖာ္ျပထားသည္။ ႏိုင္ငံတကာ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ ခ်ိန္ထိုးေဖာ္ျပထားၿပီး ရွင္းလင္းသည့္ အေရးအသားေၾကာင့္ တိုတိုတုတ္တုတ္ႏွင့္ အမ်ား နားလည္ႏိုင္စြမ္းေသာ သုတရသကို ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္မည္ဟု ထင္သည္။
စာေရးသူ ဆရာေနဇင္လတ္သည္ တပ္မေတာ္မွ အၿငိမ္းစား အရာရွိတဦးျဖစ္ၿပီး စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အသိအျမင္ ေဆာင္းပါးမ်ားေၾကာင့္ လူငယ္ထုအတြင္း ေက်ာ္ၾကားလာသူတဦးျဖစ္ကာ အပတ္စဥ္ထုတ္ ဂ်ာနယ္မ်ားတြင္ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးမ်ားကို စဥ္ဆက္မျပတ္ ေရးသားေနသူျဖစ္ကာ ေဟာေျပာပြဲအခ်ဳိ႕ျဖင့္လည္း နာမည္ရလာသူတဦး ျဖစ္ပါသည္။
