(က)
က်ေနာ္တုိ႔က …သူၾကီးအုပ္ခ်ဳပ္ေရးေခတ္အား မမီခဲ့ၾက….။ က်ေနာ္က …မ.ဆ.လ ေခတ္တြင္ ေမြး၍ မ.ဆ.လ ေခတ္တြင္ပင္ ၾကီးခဲ့ရသည္။ ငယ္စဥ္က န.လ.က၊ ရ.လ.က အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအမည္မ်ားအား ၾကားဖူးခဲ့၏။ ေနာင္တြင္မူ ….ၿမိဳ႕နယ္ေကာင္စီ၊ ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာေကာင္စီ….စသည့္ `ေကာင္စီ`အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ ထိေတြ႔ၾကံဳဆံုခဲ့ရ၏။ သူၾကီးဟူသည္က …. လူထုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးတြင္ လူထုႏွင့္အနီးကပ္ထိေတြ႔ဆက္ဆံရေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးဟုဆိုရမည္။ သက္ဦးဆံပိုင္ ပေဒသရာဇ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေခတ္ႏွင့္ ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၲရားတုိ႔တြင္ လူထုႏွင့္ နီးနီးကပ္ကပ္ ထိေတြ႔ဆက္ဆံရသည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး `သူၾကီး`အား၊ အာဏာပိုင္ ျပည့္ရွင္ၾကီးမ်ားက ခန္႔အပ္ၾက၏။ ၿပီးလွ်င္ …. မ်ဳိး႐ိုးစဥ္ဆက္ သူၾကီးအ႐ိုက္အရာအား ဆက္ခံေစ၏။ အေဖသူၾကီး ကြယ္လြန္လွ်င္ …. သားျဖစ္သူက သူၾကီးအ႐ိုက္အရာ ရယူကာ သူၾကီးပုလႅင္တြင္ ထုိင္၍ သူၾကီးအာဏာစက္ႏွင့္ လူထုအား အုပ္ခ်ဳပ္၏။
လူထုအတြက္ …. လူထုက အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ …. လူထုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ်ဳိးကား မဟုတ္….။
(ခ)
ေျမးသူၾကီးအား ေရးသူ ဆရာညီပုေလးႏွင့္ ေျမးသူၾကီး၏ ဇာတ္ေဆာင္ ဦးေစာေမာင္တုိ႔က ခင္မင္ရင္းႏွီးၾက၏။ ဦးေစာေမာင္က ဆရာညီပုေလးႏွင့္ ရင္းႏွီးသည္ဆိုသည္ထက္ …ဆရာ့၏ မိခင္ (လူထုေဒၚအမာ) ၊ ဆရာ့၏ ဦးေလးျဖစ္သူ ဦးေမာင္ေလး (လူထုေဒၚအမာ၏ ေမာင္) တို႔ႏွင့္က ပို၍ရင္းႏွီးၾကသည့္ မိတ္ရင္း…. ေဆြရင္းမ်ား ျဖစ္၏။ သူတို႔က ….သမုိင္းေခတ္မ်ားအား အတူတူျဖတ္သန္းခဲ့၊ ေက်ာ္လႊားခဲ့ၾကသည့္ သူမ်ားျဖစ္သည္။
ေႏြရက္မ်ားတြင္ အေမလူထုေဒၚအမာသည္ မႏၲေလး၏ အပူအား ေရွာင္ရန္ ျပင္ဦးလြင္သို႔ သြားေရာက္၍ ေနထုိင္တတ္သည္။ ျပင္ဦးလြင္ရွိ ရက္မ်ား၌ အေမ လူထုေဒၚအမာ…၊ ဦးေလးဦးေမာင္ေလးႏွင့္ ေျမးသူၾကီး ဦးေစာေမာင္တို႔သည္ ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကသည့္ သမိုင္းရိပ္မ်ားအား သမင္လည္ျပန္ ငဲ့ၾကည့္မိတတ္ၾက၏။ စကားဝိုင္းက …. လြမ္းေမာဖြယ္၊ ရယ္ရႊင္ဖြယ္ …. ရင္ေမာဖြယ္ …. တို႔ႏွင့္။ ဤသို႔ေသာ စကားဝိုင္းမ်ားတြင္ ဆရာညီပုေလးသည္ အနားမွ နားေထာင္ခြင့္ရခဲ့၏။ သမိုင္းကို ငဲ့ေသာ စကားမ်ားက …ဘဝမ်ား ပါလာ၏။ ႐ုပ္ပံုလႊာမ်ား ပါလာ၏။ ေျမးသူၾကီး ဦးေစာေမာင္၏ ဘဝ႐ုပ္ပံုလႊာတုိ႔အား … ျဖတ္ကနဲ….၊ တုိ႔ကနဲ…၊ ထိရ …. ေတြ႔ရ …. ၾကားရခဲ့၏။ ဤမွ ဆရာညီပုေလးသည္ ဦးေစာေမာင္အား စိတ္ဝင္စားေနခဲ့၏။
တေန႔ ဦးေစာေမာင္အား သူ၏ ေနအိမ္သို႔ ဆရာညီပုေလးက ကားျဖင့္ ျပန္ပို႔သည္။ အေမ လူထုေဒၚအမာ သည္လည္း ကားေပၚ၌ ပါလာသည္။ ကားေပၚတြင္ အေမလူထုေဒၚအမာက ဦးေစာေမာင္အား စကားဆုိ၏။
`ကိုေစာေမာင္ရဲ႕ အေၾကာင္းက စာအုပ္တအုပ္ ေရးထားဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ညီပုေလး အေရးခိုင္းမလုိ႔၊ အဲ့ဒါ ကိုေစာေမာင္က ေျပာျပေပးလိုက္ပါ`
ဤသည္ပင္…. ေျမးသူၾကီး၏အစ…။
(ဂ)
စာအုပ္အမည္ ေျမးသူၾကီး
စာေရးသူအမည္ ညီပုေလး
ထုတ္ေဝသူ ဦးစန္းဦး (စိတ္ကူးခ်ဳိခ်ဳိစာအုပ္တုိက္)
စာမူခြင့္ျပဳခ်က္ ၅ဝဝ၈၇ဝဝ၆ဝ၇
အုပ္ေရ ၅ဝဝ (ဒုတိယအၾကိမ္၊ ၂ဝဝ၆ ခုႏွစ္ ၊ ႏိုဝင္ဘာလ)
တန္ဖိုး ၂ဝဝဝ က်ပ္
ေျမးသူၾကီးက ရသႏွင့္ ေထြယွက္ထားသည့္ အတၳဳပတၱိဟု ဆိုရမည္။ ဝတၳဳဟန္ အတၳဳပတၱိ….။ အဖိုးသူၾကီး….။ သားသူၾကီး….တို႔၏ သားေျမးျဖစ္သူ ေျမးသူၾကီး ဦးေစာေမာင္၏ အတၳဳပတၱိျဖစ္သည္။ ေျမးသူၾကီးဟုဆုိေသာ္ ဦးေစာေမာင္၏ ဘဝစာမ်က္ႏွာ၌ သူၾကီးဘဝက က်ဥ္းက်ဥ္း …ပါးပါးေလမွ်သာ….။
အဖိုးျဖစ္သူ ဦးေအာင္ၾကီးက ကုန္းေဘာင္ေခတ္ေႏွာင္း သီေပါဘုရင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၌ `စံေရႊတုိက္နယ္`မွ သူၾကီးျဖစ္သည္။ သီေပါအလြန္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၌လည္း ဦးေအာင္ၾကီးသည္ သူၾကီးပင္….။ ဦးေအာင္ၾကီး ကြယ္လြန္ခဲ့ၿပီးသည့္ေနာက္ … သားျဖစ္သူ ဦးဘဂ်မ္းက သူၾကီးအ႐ိုက္အရာအား ဆက္၍ခံ၏။ ဦးဘဂ်မ္းက ေျမးသူၾကီး ဦးေစာေမာင္၏ဖခင္ျဖစ္သည္။ သူၾကီးဦးဘဂ်မ္းက ပထမကမၻာစစ္ၾကီးအတြင္း၌ မက္ဆိုပိုေတးမီးယား စစ္ေျမျပင္တြင္ စစ္မႈထမ္းခဲ့ရဖူး၏။
သူၾကီးဦးဘဂ်မ္း၏ သူၾကီးသက္က Cas B အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေခတ္ အထိျဖစ္သည္။ ရွည္လ်ား၏။ ေနမ်ဳိးႏြယ္တုိ႔ တန္ခိုးထြားခဲ့သည့္ ကာလမ်ားတြင္မူ ဦးဘဂ်မ္းသူၾကီး ရာထူးမွ အခ်ခံခဲ့ရ၏။ ထုိစဥ္က ေဒါက္တာဘေမာ္၏ `ဓားမ` အႏြယ္ဝင္တုိ႔ ေခါင္းေထာင္ေနသည့္ အခ်ိန္ျဖစ္၍ သူၾကီးအရာအား `ဓားမ`တုိ႔က ရယူၾကသည္။ စစ္ၿပီးေခတ္ ျမန္မာျပည္၌ Cas B အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ျပန္ခ်ခ်ိန္တြင္မူ ဦးဘဂ်မ္း သူၾကီးျပန္ျဖစ္ျပန္သည္။ ကြယ္လြန္သည္အထိ ဦးဘဂ်မ္းသူၾကီး လုပ္ခဲ့၏။ သူၾကီးဦးဘဂ်မ္း၏ ေဆး႐ုံေပၚရွိ ေနာက္ဆံုးေန႔မ်ား၌ ဦးဘဂ်မ္းသည္ သားျဖစ္သူ ဦးေစာေမာင္အား သူ၏ သူၾကီးအ႐ိုက္အရာအား လဲႊေပးခဲ့သည္။ ဦးေစာေမာင္ သူၾကီးျဖစ္လာ၏။ တဖက္တြင္မူ …. သခင္တင္ျမ၊ ရဲေဘာ္ခ်စ္ခင္၊ ရဲေဘာ္ေအာင္ခတုိ႔ႏွင့္ တြဲ၍ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ္ဝင္ ရဲေဘာ္ေစာေမာင္ ….။ လူတန္းစား ရပ္တည္ခ်က္ရွိသည့္ ရဲေဘာ္ေစာေမာင္ႏွင့္ ပေဒသရာဇ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၲရားမွ သူၾကီးဦးေစာေမာင္….။
အေတာ္ေတာ့ ဂြက်မည့္အျဖစ္….။
(ဃ)
ဦးေစာေမာင္၏ ဘဝက အေရာင္အေသြးစံုသည့္ ေရာင္စံုဘဝ….။ အတတ္အက်…. အလႈပ္အရမ္းမ်ားႏွင့္….။ BIA တပ္ၾကပ္ၾကီး…၊ ေတာခိုကြန္ျမဴနစ္တဦး အျဖစ္ႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး ဆင္ႏႊဲ၏။ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၏ ကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႔တြင္ ကိုယ္စားလွယ္တဦးအေနႏွင့္ တ႐ုတ္ျပည္သို႔ ေလ့လာေရးခရီး သြားရ၏။ ပ.ထ.စ အစိုးရလက္ထက္တြင္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီးဌာန၏ အတြင္းဝန္….။
ဘဝက စံု၏။
မႏၲေလး ကားျပာအသင္းတြင္ ဒု-ဥကၠ႒လည္း လုပ္ဖူး၏။ ဂ်ံဳစက္လည္း ေထာင္၏။ ၾကက္ေမြး၊ ေခြးေမြး၍လည္း အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳခဲ့ရ၏။ ဘဝစံုသျဖင့္ မိတ္ေဆြ အေပါင္းအသင္းမ်ားကလည္း စံု၏။ သခင္တင္ျမ၊ ဗုိလ္ခင္ေမာင္ကေလး၊ သခင္ပန္းၿမိဳင္….၊ ေသာ္တာေဆြ၊ တင့္တယ္….။
ေျမးသူၾကီးတြင္ ဦးေစာေမာင္သည္ သူျဖတ္သန္းခဲ့ရသည့္ ဘဝဇာတ္ေၾကာင္းအား ျပန္ေျပာျပရင္း…. သူႏွင့္ ထိေတြ႔ၾကံဳဆံုခဲ့ရသည့္ သူတုိ႔၏ ႐ုပ္ပံုလႊာအခ်ဳိ႕ကိုလည္း ျဖတ္ခနဲ…။ ျဖတ္ခနဲ… လွစ္ဟ….တို႔ထိ၍ ထားျပန္သည္။ ဂ်ပန္ေခတ္တြင္ ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလး၏ အစီအစဥ္ႏွင့္ ေျမးသူၾကီးဦးေစာေမာင္ BIA တပ္ထဲ ေရာက္ခဲ့၏။ စစ္သင္တန္းအား ဦးပိန္တံတားအနီးရွိ `ၾကာဆံစက္`ဝင္းအတြင္း၌ တက္ရသည္။ သင္တန္းဆင္းၿပီးသည့္ေနာက္ ….တပ္ၾကပ္ၾကီးအရာ ရ၏။ ေျခာက္လံုးျပဴးခါးထိုး၍ ျမန္မာျပည္ျဖစ္ ဂ်ပန္ဓားရွည္ႏွင့္…။ ထုိစဥ္က…တပ္တြင္း၌ ဂ်ပန္ဆန္႔က်င္ေရး ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈမ်ားက ရွိ၍ေနၿပီ။ သခင္တင္ျမ၏ ႏုိင္ငံေရးသင္တန္းသို႔ ေျမးသူၾကီး တက္ခဲ့ရ၏။ ေနာက္ပိုင္း …. သခင္တင္ျမ၏ ဖက္ဆစ္ ေတာ္လွန္ေရး ေျမေအာက္အစုတြင္ ေျမးသူၾကီး ပါဝင္ခဲ့သည္။ ေျမးသူၾကီး၏ တာဝန္က …. သခင္တင္ျမႏွင့္ စစ္ကိုင္းကိုသန္းညႊန္႔အၾကား စာေပးစာယူ လုပ္ရသည့္သူ….။
ေနာင္တြင္မူ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီႏွင့္အတူ ေတာခိုခဲ့၏။ `မ`သံုးလံုးနယ္တြင္ ေျမးသူၾကီးတို႔ တာဝန္က်သည္။ `မ`သံုးလံုးနယ္ ဟူသည္က ….မႏၲေလး၊ ျမင္းၿခံ၊ မိတၳီလာ ခ႐ိုင္ ၃ ခ႐ိုင္ကို ေခၚဆိုျခင္းျဖစ္သည္။
၁၉၅၁ ခုႏွစ္တြင္ ေျမးသူၾကီးႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲေဘာ္ ၃-၄ ေယာက္တုိ႔ ရန္သူ႔ရဲကင္းႏွင့္ တိုးမိၿပီး အဖမ္းခံၾကရ၏။ ေသနတ္တခ်က္ မေဖာက္ရဘဲ …. အရွင္ ဖမ္းမိသြားၾက၏။ ေနာက္ေတာ့…. လက္နက္ခ်သည္ဟူ၍ ျဖစ္သြားၿပီး၊ ေျမးသူၾကီးသည္ ေရႊၾကက္ယက္ရွိ အေမ့အိမ္သို႔ ျပန္ေရာက္ခဲ့၏။ အေမ့အိမ္ ျပန္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ေနာက္တြင္လည္း ပါတီႏွင့္ ျပန္ဆက္၍၊ ေတာထဲသို႔ ေျမးသူၾကီး ျပန္၍ မသြားျဖစ္ခဲ့ေတာ့….။ ျပန္၍ ေတာမခိုျဖစ္သည္အား ေျမးသူၾကီးက အေမတား၍ဟု ဆို၏။ သို႔ေသာ္ …. ေျမးသူၾကီးစာအုပ္၏ တေနရာတြင္မူ ဤသို႔ ဆုိထားသျဖင့္ ေတြးစရာမ်ား ရွိေစ၏။
``ေတာထဲမွာတုန္းက မသံုးလံုးကိုစိန္ဝင္းက ပါတီရဲ႕ လမ္းစဥ္ကို ကန္႔ကြက္တယ္။ ေျမယာေတာ္လွန္ေရးမွာ မလိုအပ္ေသးဘဲနဲ႔ အေစာၾကီး လုပ္တယ္။ ေျမရွင္လို႔ သတ္မွတ္ရာမွာ တုိင္းရင္းသား ေျမရွင္ကေလးေတြ တတံုးထြန္၊ ႏွစ္တံုးထြန္ လုပ္စားသူေတြကိုေတာင္ ေျမရွင္လို႔ သတ္မွတ္ၿပီး သီးစားတုိက္တယ္။ ဒီလုိလုပ္ရပ္ဟာ မမွန္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ပါတီက ခ်မွတ္တဲ့လမ္းစဥ္ကို ျပင္သင့္တယ္လို႔ မသံုးလံုးကိုစိန္ဝင္းက ကန္႔ကြက္ေတာ့ က်ေနာ္က ကိုစိန္ဝင္းဘက္က။ အဲဒီအခါ ပါတီက က်ေနာ္တို႔ကို ေပးထားတဲ့ တာဝန္ကေန ႐ုပ္သိမ္းထားၿပီး မက္စ္ဝါဒကို ေက်ညက္ေအာင္ ေလ့လာပါလို႔ ေျပာထားတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔ အဖမ္းခံ လက္နက္ခ်ရတာ``
ေနာက္ပိုင္း …. မသံုးလံုး ကိုစိန္ဝင္းလည္း လက္နက္ခ်ခဲ့သည္။
(င)
၁၉၅၈ ခုႏွစ္ ကမၻာေအး ဖ.ဆ.ပ.လ ညီလာခံတြင္ တည္ၿမဲႏွင့္ သန္႔ရွင္းဟူ၍ ကြဲခဲ့၏။ ပါလီမန္တြင္ တည္ၿမဲက သန္႔ရွင္းအစိုးရအဖြဲ႔အား အယံုအၾကည္မရွိ အဆိုတင္၍ ျဖဳတ္ခ်ရန္ ၾကံ၏။ ပါလီမန္အတြင္း ဖ.ဆ.ပ.လအမတ္ အမ်ားစုအား တည္ၿမဲတုိ႔က ရထား၏။ သို႔ေသာ္ …. ပ.မ.ည.တ မ်ားက သန္႔ရွင္းဘက္မွ ေထာက္ခံလုိက္ၾကသျဖင့္ တည္ၿမဲ၏ အယံုအၾကည္မရွိ အဆိုက ပါလီမန္တြင္ ရႈံးနိမ့္သြားခဲ့၏။ တိုင္းျပည္က ႏုႏု …။ တုိင္းျပည္၏ အာဏာရပ္ဝန္းအတြင္း၌ မုန္တိုင္းထန္ေနဆဲ…။ အိမ္ေစာင့္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔မွ ျပဳလုပ္ေပးသည့္ ၁၉၆ဝ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ `ႏု၊ တင္`တုိ႔က ပ.ထ.စ အေနျဖင့္ဝင္၏။ `ေဆြ၊ ၿငိမ္း` တို႔ကမူ ဖ.ဆ.ပ.လ အေနျဖင့္ပင္ ဝင္ၾကသည္။ ေျမးသူၾကီးက ပ.ထ.စႏွင့္ ပို၍နီးစပ္သည္ဟု ဆုိရမည္။ ပ.ထ.စ အစုိးရအဖြဲ႔တြင္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီး ျဖစ္လာမည့္ သခင္ပန္းၿမိဳင္ႏွင့္ ေျမးသူၾကီးက ရင္းႏွီး၏။ ပ.ထ.စ အား အားေပးကူညီသည့္အတြက္ပင္ ေျမးသူၾကီး ေထာင္ ၂ ႏွစ္ က်ခဲ့ရေသး၏။ ဤသည္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး….
``တေန႔ေတာ့ မႏၲေလးေတာင္ေျခက ဘုန္းၾကီးဦးကုသလက အေခၚလႊတ္လို႔ဆိုၿပီး က်ေနာ့္ကို လာေခၚတယ္။ က်ေနာ္လုိက္သြားေတာ့ ဘုန္းၾကီးဦးကုသလက ေဟ့ေကာင္ .. ေစာေမာင္ ငါတုိ႔ တည္ၿမဲအတြက္ ကားဘယ္ႏွစင္း မင္းတို႔ ကူညီမလဲလို႔ ေရာက္ေရာက္ခ်င္း ေဆာက္နဲ႔ ထြင္းပါေလေရာ။ မထင္မွတ္ထားတဲ့ ေမးခြန္းပါ။ လံုးဝ ေမွ်ာ္လင့္မထားဘူး။ ဟာ .. အရွင္ဘုရား တပည့္ေတာ္တုိ႔ လက္လြန္သြားၿပီးဘုရား။ ပထစကို အကုန္ေပးမယ္လို႔ ကတိျပဳလုိက္ၿပီ။ အံမာ .. မင္းက အဲဒီလိုလား``
``က်ေနာ္တို႔ ကားျပာအသင္းမွာ အဲဒီတုန္းက ကား ၂၂ စင္း ရွိတယ္။ ဆိုင္ရာၿမိဳ႕နယ္အလုိက္ ခြဲတမ္းေတြ ခ်ၿပီးသား။ ဘုတလင္အတြက္ေတာင္ ၃ စင္းပါ လိုက္ေသးတယ္။ ဘုတလင္မွာ အေရြးခံမယ့္သူက ႐ိုး႐ုိးအရပ္သား သာမန္လူတေယာက္။ ပမညတ က ကိုသိန္းေဖျမင့္နဲ႔ ယွဥ္ၾကရမွာ။ အဲဒီလို အစီအစဥ္ေတြ ခြဲတမ္းေတြခ်ၿပီးမွ တည္ၿမဲေတြက ကားလိုခ်င္ေနၾကတာ``
ထုိစဥ္က …. ေျမးသူၾကီးက မႏၲေလးကားျပာအသင္းတြင္ ဒု-ဥကၠ႒ တာဝန္ယူထား၏။ ဒု-ဥကၠ႒ ဆိုေသာ္လည္း အသင္းတြင္က သူ႔ေျခ သူ႔လက္ခ်ည္းပင္….။
ႏုိင္ငံေရးအကြဲ … အုပ္စုအစြဲက ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္အား ေက်ာ္လြန္၍ ကားျပာအသင္းသို႔ပင္ ဝင္ေရာက္၍ ႐ိုက္ခတ္၏။ ကားျပာအသင္း အမႈေဆာင္မ်ားအတြင္း၌ …. သန္႔ရွင္းလူ…၊ ေက်ာ္ၿငိမ္းလူ၊ ဘေဆြလူ ဟူ၍ ရွိၾက၏။
``တခ်ဳိ႕ပုဂိၢဳလ္ေတြ ေတြးၾကတာ .. က်ေနာ္ ဒီအသင္းမွာ မရွိေတာ့ရင္ ဒီကားအသင္းက သန္႔ရွင္းရဲ႕ ကားအသင္း မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ကဲ .. မင္းတုိ႔ ေျပာၾက။ ေစာေမာင္မရွိရင္ ဥကၠ႒ ဘယ္သူ႔တင္ၾကမလဲ ဦးကုသလက ေမးတယ္။ ဦးေကာင္း ကို တင္မယ္။ ဘယ္ . ဦးေကာင္းလဲ။ ငါတုိ႔ ခိုင္းတာ လုပ္မယ့္လူမွ တင္။ အဲဒီစီမံကိန္း ဆြဲၿပီး ၾကတာကို က်ေနာ္ ျပန္လြတ္လာေတာ့ ၾကားရေတာ့တာပဲ။ က်ေနာ့္ကိုဖမ္းၿပီး ေထာင္ထဲထည့္ဖို႔ ဘုန္းၾကီး ဦးကုသလနဲ႔ ဖုိးခ်င္းက ဗိုလ္မႉးထြန္းအံုတို႔ ဇယားဆြဲၾကတာပါပဲ``
အဖမ္းခံရသည့္ ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ေျမးသူၾကီးက ဤသို႔ ဆို၏။
``ေတာထဲက ရဲေဘာ္မ မျမၾကည္ မႏၲေလးေဆး႐ုံၾကီးကို ေဆးလာကုတယ္။ လက္မွာ ေသနတ္မွန္လာတာ။ မျမၾကည္က ကိုခ်စ္ခင္ရဲ႕ ဇနီးေလ။ ရဲေဘာ္ေ႒းရဲ႕ သားကို ေမြးစားတဲ့သူ။ သူ ေဆး႐ုံတက္တယ္ ၾကားေတာ့ မသြားဘဲ မေနႏုိင္ဘူး။ လူမႈေရးအရ စားစရာပို႔တယ္။ အဝတ္အစားပို႔တယ္။ သူက ငါျပန္ရင္ နာရီတလံုး လိုခ်င္တယ္။ ရတယ္ စိတ္ခ်ဆိုၿပီး နာရီတလံုး ဝယ္ေပးလိုက္တယ္။ အဲဒီတုန္းက ဘာမွမျဖစ္ဘူး``
တဖက္တြင္ သန္႔ရွင္း (ပ.ထ.စ) ႏွင့္ နီးစပ္ေသာ္လည္း တည္ၿမဲႏွင့္လည္း မကင္းျပန္…။ ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးက တည္ၿမဲ၏ေခါင္းကိုင္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားထဲမွ တဦးျဖစ္သည္ဟု ဆုိရမည္။ ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးႏွင့္ ေျမးသူၾကီး ဆက္ဆံေရးက ဆရာတပည့္ ဆက္ဆံေရး…။ ေျမးသူၾကီး မႏၲေလး ေနရွင္နယ္ေက်ာင္းတြင္ ေနစဥ္က ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးက ေနရွင္နယ္ေက်ာင္းမွ ေက်ာင္းဆရာ….။
ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလး စစ္ကိုင္းသို႔ ေရာက္ေနစဥ္ ေျမးသူၾကီး အား အေခၚလြႊတ္၏။
``ဆရာသမားက ေခၚခိုင္းေတာ့ လုပ္ရေတာ့တာေပါ့။ အမရပူရမွာ ကိုထြန္းရွိန္ဆိုတဲ့ သူငယ္ခ်င္း ရွိတယ္။ သူက ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးနဲ႔ ရင္းႏွီးတယ္။ ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးရဲ႕ ကားကို ေမာင္းေပးရတယ္။ ဆရာက အေခၚခိုင္းလိုက္လို႔ဆုိၿပီး ကိုထြန္းရွိန္က လာေခၚတယ္။ လိုက္သြားေတာ့ ေဟ့ေကာင္ .. မင္းကို ငါ ခိုင္းစရာ ရွိတယ္။ ငါ အုန္းေတာကို သြားခ်င္တယ္။ ကားလည္း ဘယ္ႏွစင္းလုိခ်င္တယ္။ ရေအာင္လုပ္ေပးတဲ့။ စစ္ကိုင္းမွာရွိတဲ့ ကားအသင္းေတြလည္း က်ေနာ့္ၾသဇာ မကင္းဘူး။ စစ္ကိုင္းမွာလည္း တည္ၿမဲေတြ ရွိတာကိုး။ ဒါ ခင္ဗ်ားတုိ႔ဝန္ၾကီး ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးက အကူအညီေတာင္းတာ လုပ္ေပးၾကဦးလုိ႔ ေျပာလိုက္တာပဲ။ သူတို႔ ဝန္ၾကီးရဲ႕ ဝိတ္ကိုသံုးၿပီး သူတုိ႔ ျပန္အကူအညီေတာင္းလုိက္တာ အဲဒီကားေတြနဲ႔ မဲ႐ုံလာမယ့္သူေတြကို ေသနတ္နဲ႔ ပစ္မယ့္သူ သူပုန္အတုေတြကို သြားပို႔ရတာ။ ေနာက္ေတာ့ ေပၚတာပဲ။ အခ်င္းခ်င္းထဲက ေပၚတာပါ။ ကားလုိက္သြားၾကတဲ့ သူေတြက ဥကၠ႒ လုပ္လိုက္တာ ဘာမွန္းမသိဘူး။ ေသနတ္ေတြနဲ႔ ပစ္ၾကတာဗ်။ ေအး .. က်ဳပ္လည္း ဘာမွန္းမသိဘူး။ ခိုင္းလို႔ လုပ္တာ။ အဲဒါေတြ ေလွ်ာက္ေျပာမေနၾကနဲ႔ အႏၲရာယ္ရွိတယ္လုိ႔ သူတို႔ကို တားရေျခာက္ရတယ္။ ကိုယ္ကလည္း ေၾကာက္တာကိုး``
ေျမးသူၾကီးက …. သမုိင္းတြင္ ပါးပါးေလး ဖုံးဖိေနခဲ့သည့္ မွန္ကူကြက္ေလးမ်ားကိုလည္း လွပ္၍ ….လွပ္၍ ျပထား၏။
ေျမးသူၾကီး၏ စာမ်က္ႏွာ ၁၃၇ တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ …..
``အနီးစခန္းေလယာဥ္ကြင္းကို ကရင္သိမ္းထားၿပီးသား။ တပ္မေတာ္ေလယာဥ္တစင္း ဆင္းလာတယ္။ အဲဒီေလယာဥ္မွာ ေတာ္ေတာ္ရာထူးၾကီးတဲ့ အရာရွိေတြ ပါတာေပါ့။ အနီးစခန္း ေလယာဥ္ကြင္းကို အဆင္းမွာ တပ္မေတာ္အရာရွိေတြက သူတုိ႔ကို လာၾကိဳေနၾကတယ္ထင္တာ။ ေနာက္ေတာ့မွ လာၾကိဳသူေတြက ကရင္ေတြျဖစ္ေနလို႔ အဖမ္းခံၾကရတာ။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေမာင္ေမာင္လည္း ပါသြားတယ္``
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေမာင္ေမာင္အား KNDO မွ ဖမ္းဆီးရမိသည့္ အေရးႏွင့္မူ …… သမိုင္းဆုိင္ရာ ဝိဝါဒကြဲစရာမ်ား ျဖစ္ေနသည္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလထုတ္ မေဟသီမဂၢဇင္းတြင္ မႉးသမိန္ (ဗိုလ္မႉးၾကီးေဟာင္း ေစာျမင့္) က ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေမာင္ေမာင္ အဖမ္းခံရသည့္ အေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ `ေရသိုးၾကီး အက်ဥ္းသား` တြင္ကား ….
``တိုင္းမႉးအသစ္ ဗုိလ္မႉးၾကီးေမာင္ေမာင္သည္ တုိင္းမႉးဌာနခ်ဳပ္၌ ႐ုံးထုိင္၍ ၂ ရက္အၾကာ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ ေတာင္ငူမွ ေတာခိုကရင္ေသနတ္ကိုင္ တပ္ရင္းႏွင့္ ေတာခို ကခ်င္တပ္တုိ႔ ေပါင္းၿပီး ေကအင္ဒီအိုေတြ အထက္ျမန္မာျပည္ဘက္ တက္လာၿပီဆိုေသာ သတင္းကို ရရွိသည္။ တိုင္းမႉးသည္ တတ္လာေသာ ရန္သူကို ခုခံတုိက္ခိုက္ရာ၌ ကိုယ္တုိင္ဦးစီးကြပ္ကဲရန္ အလို႔ငွာ ျပင္ဦးလြင္မွ ေမာ္ေတာ္ကားျဖင့္ ေနာက္တေန႔ျဖစ္ေသာ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ မိတၳီလာသို႔ ဆင္းသြားသည္။ မိတၳီလာရွိ တပ္မဟာဌာနခ်ဳပ္မွ ဦးစီးအရာရွိမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံုကာ စစ္ေရးအစီအစဥ္မ်ား ခ်က္ခ်င္း ျပဳလုပ္သည္။ ေနာက္တေန႔ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၉ ရက္ေန႔တြင္ တိုင္းမႉးသည္ သူ၏ စစ္ဦးစီးအဖြဲ႔ႏွင့္ မိတၳီလာလံုၿခံဳေရးကို ဂ်စ္ကားႏွစ္စီးျဖင့္ လွည့္လည္စစ္ေဆးေနစဥ္ မိတၳီလာၿမဳိ႕ထဲ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္ေသာ ေကအင္ဒီအိုတုိ႔က ဖမ္းဆီးလုိက္သျဖင့္ အငိုက္မိကာ တုိင္းမႉးႏွင့္တကြ စစ္ဦးစီးတဖြဲ႔လံုး ေကအင္ဒီအိုလက္ ေရာက္ရွိသြားျခင္းျဖစ္သည္``
(စ)
ေျမးသူၾကီးဦးေစာေမာင္၏ အရြယ္လြန္ေန႔ရက္မ်ားက … ရႈံးနိမ့္မႈမ်ား၊ က်ဆံုးမႈမ်ားစြာႏွင့္….။ ဘာလုပ္လုပ္…. ဆံုးရႈံးမႈမ်ားႏွင့္ပင္ ဆက္တုိက္ၾကံဳရ၏။ ေျမးသူၾကီးစကားႏွင့္ ဆိုရမူ …..
``အေၾကာင္းမသင့္ေတာ့ ကိုယ္ေပါက္တဲ့ ေသးစီးေၾကာင္းေတာင္မွ ေျမြမွတ္ၿပီး လန္႔ခုန္မိတဲ့ ဘဝေလ`` အျဖစ္ႏွင့္….။ အသက္က ၈ဝ ေက်ာ္ၿပီ။ ေနမေကာင္းလွ်င္ပင္ ေဆးဝယ္မေသာက္ႏုိင္သည့္အျဖစ္…..။
``ဒါေပမယ့္ ဘဝကို လက္ေျမႇာက္အရႈံးမေပးဘူး။ ျဖစ္ခဲ့သမွ်၊ ၾကံဳေနသမွ်၊ လာလတၱံ႔ ဒုကၡသုကၡေတြကို ခါးစည္းၿပီး ၾကံ႕ၾကံ႕ခံသြားမွာ``
ဤသည္ပင္လွ်င္ …. ေျမးသူၾကီး (သို႔မဟုတ္) ေရႊၾကက္ယက္ ဝံပုေလြ၏ ၾကံဳးဝါးသံဟု ဆိုရမည္။
