ခ်င္းမိုင္ (မဇၥ်ိမ) ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားတြင္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အတြက္ ဥပေဒဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္၊ သတင္းမီဒီယာမ်ားကို ကန္႔သတ္ထားသည့္ ဥပေဒမ်ားကိုပါ ဖ်က္သိမ္းသင့္
ေၾကာင္း စာနယ္ဇင္းသမားမ်ား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး ေကာ္မတီ CPJ ၏ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ကိုယ္စားလွယ္
ေရွာင္ခရစ္ပင္း Shawn Crispin က ျမန္မာအစိုးရကို တိုက္တြန္းလုိက္သည္။
“သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကုိ အာမခံႏုိင္မယ့္ ဥပေဒ ဆုိင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျပဳလုပ္ရင္ ျမန္မာအစုိးရ ေျပာဆုိ
ေနတဲ့ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကိုပုိၿပီး အသိအမွတ္ျပဳ လာၾကစရာ ရွိပါတယ္။ သတင္းမီဒီယာကုိ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားတဲ့ အရမ္းတင္းက်ပ္တဲ့ ဥပေဒေတြကို ဖ်က္သိမ္းၿပီးေတာ့ ဖမ္းဆီး
ေထာင္ခ်ထားတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြကို ခ်က္ျခင္းျပန္လႊတ္ေပးရပါမယ္” ဟု မစၥတာခရစ္ပင္းက ဆိုသည္။
CPJ ၏ အဂၤါေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတြင္လည္း "ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ အေၾကာင္းအရာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ပိတ္ပင္ တားျမစ္ထားဆဲ ျဖစ္ၿပီး သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ကန္႔သတ္ထားကာ ေသြဖည္သူမ်ားကုိ အေရးယူႏုိင္သည့္ 'အလြန္ တဘက္သတ္ဆန္သည့္ ဥပေဒမ်ား' ကိုလည္း ျပင္ဆင္ ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ ဖ်က္သိမ္းျခင္းမ်ား မရွိေသးဟု"
ေဖာ္ျပထားသည္။
“အစိုးရရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ ကတိကုိေတာ့ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆင္ဆာ
ျဖတ္ေတာက္မႈက အႀကီးအက်ယ္ ရွိေနတုန္းပါ” ဟု နယူးေယာက္ အေျခစုိက္ CPJ ၏ အႀကီးတန္း အေရွ႕ေတာင္ အာရွ ကုိယ္စားလွယ္ႏွင့္ အစီရင္ခံစာ ေရးသားသူ Shawn Crispin က ဆိုသည္။
၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာ ေရြးေကာက္ပြဲ ကာလမွစ၍ ယခုအခ်ိန္ထိ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ေယာက္ အဖမ္းခံခဲ့ရကာ
ေထာင္ဒဏ္ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါး ခ်မွတ္ခဲ့ၾကသည့္ အျပင္ တဒါဇင္ထက္ ေက်ာ္သည့္ စာနယ္ဇင္းမ်ားအားလည္း စည္းမ်ဥ္းမ်ား ခ်ိဳးေဖာက္သည္ဟုဆိုကာ ေခတၱပိတ္ပင္ျခင္းမ်ား ရွိခဲ့သည္။
Crispin အေနျဖင့္ ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ (DVB)၊ မဇၥ်ိမ၊ ဧရာဝတီ အပါအဝင္ ျမန္မာမီဒီယာမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံု ခဲ့ေသးၿပီး၊ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ အစုိးရက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို ေျပာၾကားေနေသာ္လည္း
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ မရွိေသးေၾကာင္း ဆိုခဲ့သည္။
အေပၚယံ သက္သက္သာရွိသည့္ ဟန္ျပ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္က ပုဂၢလိကပုိင္ ဂ်ာနယ္ အေျမာက္အမ်ား ထြက္ေပၚ ခြင့္ ျပဳခဲ့ေသာ္လည္း ထုိသတင္း ဂ်ာနယ္မ်ားအား တင္းက်ပ္စြာ ဆင္ဆာ ျဖတ္ေတာက္မႈမ်ား၊ အစုိးရေပၚလစီႏွင့္ အာေဘာ္မ်ားကုိ အတင္းအက်ပ္ ပံုမွန္ ထည့္သြင္းခုိင္းေနျခင္း တို႔ေၾကာင့္ အမွန္တကယ္ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ မရွိေၾကာင္း CPJ အဖြဲ႕က ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
“ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းတြင္ ျဖစ္ပ်က္ ေျပာင္းလဲေနသည့္ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ပတ္သတ္၍ စစ္မွန္ စိတ္ခ်ရၿပီး လြတ္လပ္သည့္ သတင္းမ်ား ထုတ္ျပန္ေရးအတြက္ ျပည္ပအေျခစိုက္ မီဒီယာမ်ားအား အဓိက သတင္းရင္းျမစ္
အျဖစ္ လိုအပ္ေနဆဲပင္ျဖစ္ၿပီး အလႉရွင္ ႏိုင္ငံမ်ား အေနျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ မရမခ်င္း
ျပည္ပအေျခစုိက္ မီဒီယားမ်ားကုိ စြန္႔ခြာမသြားသင့္” ဟုလည္း သူက သတိေပးစကားဆိုသည္။
CPJ အဖြဲ႔က ျပဳလုပ္သည့္ သတင္းေထာက္မ်ားႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးအရ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာမ်ား ေနရပ္ ျပန္လာၾကရန္
ေနျပည္ေတာ္ အစုိးရ၏ အလြတ္သေဘာ ဖိတ္ေခၚမႈသည္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား မည္မည္ရရ မရွိေသာေၾကာင့္
ယင္းတုိ႔ အေနႏွင့္ သံသယ ျဖစ္ေနၾကေၾကာင္း သိရသည္ ဟုဆိုသည္။
CPJ အဖြဲ႕က အစီရင္ခံစာ အတြက္ ေမးျမန္းခဲ့ေသာ ျပည္တြင္း အေျခစုိက္ သတင္းေထာက္ အားလံုးနီးပါးသည္ အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ယင္းတုိ႔ အမည္ ပါလာလွ်င္ အစုိးရက ရန္တံု႔ႏွင္းလာမည္ကုိ စုိးရိမ္သျဖင့္ အမည္ကုိ မေဖာ္ျပရန္
ေတာင္းဆုိခဲ့ၾကေၾကာင္းလည္း ဆုိထားသည္။
CPJ ၏ ဝန္ထမ္းႏွစ္ဦးႏွင့္ CPJ အတြက္ အလုပ္လုပ္ေနသည့္ အလြတ္ သတင္းေထာက္ တဦးတို႔သည္ အစီရင္ခံစာ အတြက္ သုေတသန ျပဳလုပ္ရန္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ သြားေရာက္လုိေသာ္လည္း ဗီဇာ အျငင္းခံခဲ့ရေၾကာင္း CPJ ၏
ေျပာဆုိခ်က္ အရ သိရသည္။ ထုိကဲ့သုိ႔ ဗီဇာ ျငင္းဆိုမႈ အတြက္လည္း အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ား မေပးခဲ့ဟု ဆိုသည္။
စက္တင္ဘာလ အေစာပိုင္းက ျပန္ၾကားေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ဆန္းက ေအာက္လႊတ္ေတာ္သုိ႔
ေျပာၾကားခဲ့ရာတြင္ သတင္း မီဒီယာမ်ား အေပၚ ဆင္ဆာ ျဖတ္ေတာက္မႈသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လုိအပ္ေနဆဲ
ျဖစ္ၿပီး ယခုအခ်ိန္၌ သတင္းစာႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ားကို လြတ္လပ္ခြင့္ မေပးသင့္ေသးေၾကာင္း ဆိုခဲ့သည္။
စာနယ္ဇင္းမ်ားအား အုပ္စု ႏွစ္ခု ခြဲျခားလုိက္ၿပီး အုပ္စု ၁ အျဖစ္ အႏုပညာ၊ သုတရသ၊ က်န္းမာေရး၊ အားကစား၊ ကေလး၊ နည္းပညာ စသည္တုိ႔ႏွင့္ ပတ္သတ္ေသာ ဂ်ာနယ္ႏွင့္ မဂၢဇင္း စုစုေပါင္း ၁၇၈ ေစာင္ကို စာေပစိစစ္ေရးႏွင့္ မွတ္ပံုတင္ ဌာနသို႔ စာမူၾကမ္းမ်ား ေပးပို႔စရာ မလိုေတာ့ဘဲ တိုက္႐ိုက္ ထုတ္ေဝခြင့္ ျပဳလိုက္ေၾကာင္းႏွင့္ ထုတ္ေဝ အၿပီးတြင္မူ ဂ်ာနယ္၊ မဂၢဇင္းမ်ား၏ ေကာ္ပီမ်ား တင္ျပရန္ လိုေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။
အုပ္စု ၂ တြင္ သတင္း၊ စီးပြားေရး၊ ဘာသာေရး၊ မႈခင္းႏွင့္ ပညာေရး အေၾကာင္းအရာမ်ား ပါဝင္ၿပီး အုပ္စု ၂ ဝင္ စာနယ္ဇင္းမ်ား အေနျဖင့္ ဆင္ဆာဘုတ္သုိ႔ စာမူၾကမ္းမ်ား ႀကိဳတင္ေပးပုိ႔ရန္ လိုေနဆဲ ျဖစ္သည္။
လူႀကိဳက္မ်ားသည့္ ဂ်ာနယ္တေစာင္၏ အယ္ဒီတာ တဦးက “က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ အေျခအေနေတြကို ၾကည့္ၿပီး လုပ္ေနရပါတယ္” ဟု ဆိုခဲ့သည္။
ဆင္ဆာ တင္းက်ပ္မႈအား ေလွ်ာ့ခ်ေပးခဲ့သည္ဟု ဆုိေသာ္လည္း စည္းကမ္း ေဖာက္ဖ်က္သည္ဟု ယူဆသည့္ စာနယ္ဇင္းမ်ားအား ေခၚယူ သတိေပးျခင္းႏွင့္ ေခတၱ ပိတ္ပင္ျခင္းတုိ႔ ရွိေနသည့္အတြက္ ဆင္ဆာ ဥပေဒ ရွိေန
သည္ႏွင့္ ဘာမွ် မထူးေၾကာင္း ျပည္တြင္းထုတ္ ဂ်ာနယ္ အယ္ဒီတာ တဦးက မဇၥ်ိမသုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
“ဘာမွ မေျပာင္းလဲပါဘူး။ ျခားနားသြားတာကေတာ့ အရင္တုန္းက စာမူၾကမ္းေတြကို မထုတ္ေဝခင္မွာ တင္ရတယ္။ အခုေတာ့ ထုတ္ေဝအၿပီးမွာ တင္ရတယ္။ ဒါဟာ ဆင္ဆာဆုိတာ ရွိေနေသးတဲ့ သေဘာပါပဲ” ဟု သူက ဆုိခဲ့သည္။
