ခ်င္းမိုင္ (မဇၥ်ိမ)။ ။ စစ္အစိုးရ က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကုိ ကုလသမဂၢက ေကာ္မရွင္တရပ္ဖြဲ႔၍ စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ တိုက္တြန္းသည့္ အေနာက္ႏိုင္ငံ အစိုးရမ်ား စာရင္းတြင္ မိမိတို႔ႏိုင္ငံလည္း ပါဝင္လိမ့္မည္ဟု ကေနဒါ ႏုိင္ငံျခားေရးဌာနမွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူက ေျပာဆိုသည္။
ယခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လလယ္တြင္ အေမရိကန္ အစုိးရက ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ စစ္ေဆးေရးကုိ ေထာက္ခံေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ ကေနဒါ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ မစၥတာ စတီဖင္ဟားပါး ဦးေဆာင္သည့္ ကြန္ဆာေဗးတစ္ပါတီ အစုိးရသည္လည္း ယင္းအဆိုကို ေထာက္ခံရန္ ျပည္တြင္းျပည္ပမွ ဖိအားေပးမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။
“ကေနဒါဟာ ကုလလူ႔အခြင့္အေရး သံတမန္အေနနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းမွာ စစ္အစုိးရရဲ႕ လူအခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈေတြအေၾကာင္း တင္ျပခ်က္နဲ႔ စစ္အစိုးရကို လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြအတြက္ ေကာ္မရွင္တရပ္ဖြဲ႔ၿပီး စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ တိုက္တြန္းခ်က္ေတြကုိ သေဘာတူပါတယ္” ဟု ကေနဒါ ႏုိင္ငံျခားေရး ဝန္ၾကီးဌာန ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ Catherine Loubier က ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး သံတမန္ မစၥတာ ေသာမတ္(စ္) အုိေဟး ကြင္တားနားကို ကေနဒါ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ၾကီး ေလာရင့္(စ္)ကန္ႏြန္၏ေထာက္ခံမႈကုိ ရည္းညႊန္းကုိးကား၍ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
“က်မတုိ႔အေနနဲ႔ ကုလလူ႔အခြင့္အေရး သံတမန္က ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံမွာ တင္ျပမယ့္ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကုိ ႏုိင္ငံတကာက မဟာမိတ္ေတြနဲ႔အတူ ေထာက္ခံသြားမွာပါ” ဟု သူက ဆိုသည္။
ယခုႏွစ္ မတ္လက ကုလလူ႔အခြင့္အေရး သံတမန္ ကြင္တားနားက ကုလလူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီထံ အစီရင္ခံစာတေစာင္ တင္ျပခဲ့ရာ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈသည္ စနစ္တက် က်ဴးလြန္သည့္ ပံုစံျဖစ္ေနၿပီး အစိုးရအရာရွိမ်ား၊ စစ္အာဏာပုိင္မ်ားႏွင့္ တရားေရးရာဌာနမ်ားကပါ ပါဝင္က်ဴးလြန္ေနသည့္ ပံုစံမ်ဳိးျဖစ္သည္ဟု ပါရွိသည္။ စစ္အစုိးရ၏ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မွႈ ျဖစ္စဥ္မ်ားအား ႏုိင္ငံတကာ ရာဇဝတ္ခံု႐ုံး၏ ဖြင့္ဆိုသတ္မွတ္ခ်က္အရ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလံုးကုိ ဆန္႔က်င္သည့္ စစ္ရာဇဝတ္မႈမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ႏုိင္ေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။
မစၥတာကြင္တားနားက ထုိအစီရင္ခံစာထဲတြင္ စစ္အစိုးရ က်ဴးလြန္သည့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မႈမ်ားကို ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔၍ ေကာ္မရွင္ လုပ္ပုိင္ခြင့္အာဏာျဖင့္ ထပ္မံအေသးစိတ္ စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ ကုလသမဂၢကို အၾကံျပဳ တုိက္တြန္းထားသည္။
ကေနဒါ ဖက္ဒရယ္ ပါလီမန္တြင္ ကုိယ္စားျပဳပါဝင္သည့္ ကေနဒါ အတိုက္အခံပါတီ ၃ ခုကလည္း လြန္ခဲ့သည့္ ၁ဝ ရက္ခန္႔က စစ္အစိုးရကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေထာက္ခံရန္ အစုိးရကို တိုက္တြန္းသည့္ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ား ထုတ္ေဝခဲ့သည္။
ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔ကလည္း ဘားမားကမ္ပိန္း (ယူေက) မွ ဇိုရာဖန္း ဦးေဆာင္သည့္ ျမန္မာအတုိက္အခံအဖြဲ႔က လန္ဒန္ရွိ ကေနဒါ သံ႐ံုးေရွ႕၌ ကုလက စစ္ေဆးေရးကို ေထာက္ခံတိုက္တြန္းရန္ ကေနဒါမွာ ေႏွးေကြးေနသည္ဟု ဆႏၵျပကာ ေျပာဆုိခဲ့သည္။
ကေနဒါ အစိုးရ၏ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္အၿပီး Ottawa ၿမိဳ႕ အေျခစိုက္ ကေနဒါႏုိင္ငံ ျမန္မာ့မိတ္ေဆြမ်ားအဖြဲ႔ CFOB မွ အလုပ္အမႈေဆာင္ ဒါ႐ုိက္တာ တင္ေမာင္ထူးက အဖြဲ႔၏ ေၾကညာခ်က္ထဲတြင္ မစၥတာဟားပါး၏ ကေနဒါ အစုိးရအဖြဲ႔ကို ကုလ၏ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔စစ္ေဆးေရးကုိ ေထာက္ခံသည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ဳိး ခ်မွတ္လာေစရန္ ဖိအားေပးခဲ့ၾကသူ အားလံုးအေပၚ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္ဟု ဆုိသည္။
“က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ကေနဒါ အစိုးရကုိ အခုလို ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ဳိး ခ်မွတ္လာေစဖို႔ ဖိအားေပးခဲ့ၾကတဲ့ ကေနဒါႏုိင္ငံအတြင္းနဲ႔ ကမၻာအရပ္ရပ္က မိတ္ေဆြအားလံုးကုိ အထူးေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေျပာၾကားလိုပါတယ္” ဟု ကိုတင္ေမာင္ထူးက ေျပာသည္။
ေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ေရးကုိ ေထာက္ခံေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည့္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားမွာ အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္၊ ဆလိုဗက္ကီးယား၊ ၾသစေၾတးလ်ႏွင့္ ခ်က္သမၼတႏုိင္ငံတို႔ ျဖစ္သည္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာေရးအဖြဲ႔ AI ကလည္း ေထာက္ခံ
ႏုိင္ငံတကာမွ တက္ၾကြလွႈပ္ရွားသူမ်ား ပါဝင္သည့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔ AI ကလည္း ျမန္မာစစ္အစိုးရကို စစ္ေဆးေရးအတြက္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံကို ေတာင္းဆိုလိုက္သည္။
စစ္အစုိးရကုိ စံုစမ္းစစ္ေဆးရာတြင္ “စစ္အစုိးရ၏ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားက အရပ္သားမ်ားအေပၚ စနစ္တက်ႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔စြာ က်ဴးလြန္ခဲ့ေသာ ႏွိပ္စက္ညွဥ္းပန္းမႈမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ လူနည္းစု ႐ုိဟင္ဂ်ာမ်ား၊ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ရွမ္းလူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေရွ႕ပုိင္းတြင္ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ားကုိ ႏွိပ္စက္ခဲ့မႈမ်ား” အတြက္ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ AI က တိုက္တြန္းထားသည္။
“စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္က ႏုိင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး စံႏႈန္းေတြကုိ ခ်ဳိးေဖာက္ၿပီးေတာ့ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ျမန္မာျပည္ အေရွ႕ပုိင္းေဒသေတြမွာ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈ ကင္းမဲ့စြာ က်ဴးလြန္ေနၾကတဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြကုိလည္း စံုစမ္းစစ္ေဆးသင့္ပါတယ္” ဟု AI က ေျပာဆိုလိုက္သည္။
