ဂ်ဳိတီ ဘာဆူ (၁၉၁၄-၂ဝ၁ဝ)
Shyamal Sarkar | အဂၤါေန႔၊ ဇန္နဝါရီလ ၁၉ ရက္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ၁၉ နာရီ ၃၂ မိနစ္
ေက်ာက္႐ုပ္ၿပိဳလဲသည္ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ အိႏၵိယႏိုင္ငံေရးကိုလည္း လႈပ္ခါသြားေစခဲ့သည္။ ဂ်ဳိတီ ဘာဆူမွာ ၿပီးခဲ့သည့္ တနဂၤေႏြေန႔ နံနက္ပိုင္းတြင္ အသက္ ၉၅ ႏွစ္ အရြယ္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့ကာ သမိုင္းမွတ္တိုင္ ထားရစ္ခဲ့သည္။
တိုင္းျပည္ရိွ ကြန္ျမဴနစ္လႈပ္ရွားမႈကို ဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ မာ့စ္ဝါဒီေခါင္းေဆာင္သည္ အေအးမိသျဖင့္ ေဆး႐ံုသို႔ ပို႔ေဆာင္ခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္း အေတာ္မ်ားမ်ား အလုပ္မလုပ္ေတာ့ရာမွ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ သူ႔တြင္ သားျဖစ္သူ ခ်န္ဒန္၊ ေခြ်းမႏွင့္ ေျမး ၃ ဦး က်န္ရစ္သည္။ သူ႔ဇနီးသည္ ကာမယ္မွာ လြန္ခဲ့သည့္ ၄ ႏွစ္ခန္႔ကတည္းက ကြယ္လြန္သြားခဲ့သည္။
အိႏၵိယ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ႏွစ္ျခမ္းကြဲသြားၿပီးေနာက္ အိႏိၵယ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ (မာ့စ္ဝါဒီ) ကို စတင္တည္ေထာင္သူမ်ားထဲတြင္ သူလည္း ပါဝင္ခဲ့သည္။ ဆယ္စုႏွစ္ ၆ ခုၾကာ ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲတြင္ က်င္လည္ခဲ့စဥ္အတြင္း တိုင္းျပည္၏ သက္တမ္းအရွည္ဆံုး ျပည္နယ္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ အမႈထမ္းခဲ့ေသာ ဘာဆူမွာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ (မာ့စ္ဝါဒီ) ၏ အၾကီးအကဲအျဖစ္ အသက္ရွင္ရပ္တည္ရင္း ကြန္လြန္ခဲ့သည္။
သူသည္ တိုင္းျပည္၏ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ရာထူးကို ရယူရန္ နီးစပ္ခဲ့သည့္ တဦးတည္းေသာ ကြန္ျမဴနစ္ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ပါတီ၏ ေခါင္းမာမႈေၾကာင့္ ထိုရာထူးႏွင့္ လြဲခဲ့ရသည္။ ပါတီ၏ စည္းမ်ည္းကို အၿမဲလိုက္နာခဲ့ေသာ ဘာဆူမွာ အၾကီးအက်ယ္ စိတ္ပ်က္ခဲ့ရၿပီး ပါတီ၏ လမ္းညႊန္ခ်က္ကို လိုက္နာခဲ့ေသာ္လည္း ရံဖန္ရံခါ သူ၏ ခံစားခ်က္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသခဲ့သည္။ သူ႔ကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္တြင္ ညီညႊတ္ေသာတပ္ဦး အစိုးရအဖြဲ႔၏ ပထမဆံုး ကြန္ျမဴနစ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ရာထူးကို ရယူရန္ ခြင့္မျပဳခဲ့သည့္ ပါတီဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ျပစ္တင္ေဝဖန္ခဲ့ၿပီး သူ႔ကို တားျမစ္ခဲ့ေသာ ပါတီမ်ဳိးဆက္သစ္ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းကို သမိုင္းတြင္သည့္ အမွားကို က်ဴးလြန္လိုက္သူမ်ားအျဖစ္ စြပ္စြဲခဲ့သည္။
အေနာက္ဘန္ေဂါျပည္နယ္တြင္ ဝမ္းနည္းျခင္း အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ၂ ရက္ သတ္မွတ္ေပးခဲ့သည္။ ဘာဆူက သူ၏ ႐ုပ္အေလာင္းကို ေဆးသုေတသန ျပဳလုပ္ရန္ လႉဒါန္းခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ သူ႔မ်က္လံုးကို လႉဒါန္းရန္အတြက္ ေစာစီးစြာကပင္ ထုတ္ယူထားခဲ့သည္။
ဘာဆူမွာ အေနာက္ဘန္ေဂါျပည္နယ္၏ ညီညြတ္ေသာ တပ္ဦးအစိုးရ၏ ဒုဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ၁၉၆၇ ႏွင့္ ၁၉၇ဝ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ ၂ ၾကိမ္တိုင္တိုင္ ထမ္းရြက္ခဲ့သည္။ သူသည္ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္တြင္ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္မွ စတင္ကာ ေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရၿပီး သက္တမ္း ၁ဝ ၾကိမ္တိုင္တိုင္ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္အထိ လႊတ္ေတာ္အမတ္အျဖစ္ ထမ္းရြက္ခဲ့သည္။ သူသည္ အဖြဲ႔ဝင္ ၉ ဦးပါသည့္ အိႏိၵယ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ (မာ့စ္ဝါဒီ) ၏ ပထမဆံုး ေပါလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႔ ''နာရပ္နာ'' ၏ ေနာက္ဆံုး အသက္ရွင္က်န္ရစ္ေသာ အဖြဲ႔ဝင္လည္း ျဖစ္သည္။
သူ၏ ဖခင္မွာ အေမရိကန္ ပညာတတ္ ဆရာဝန္ျဖစ္သည္။ ျပည့္စံုသည့္ မိသားစုမွ ေပါက္ဖြားလာေသာ ဘာဆူမွာ နာမည္ေက်ာ္ စိန္႔ဇာဗီးယားေက်ာင္းႏွင့္ ကာလကတၱၠားရိွ Presidency ေကာလိပ္တို႔တြင္ ပညာဆည္းပူးခဲ့သည္။ သူ၏ ပညာေရးေနာက္ခံေၾကာင့္ ကြန္ျမဴနစ္ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္တဦး ျဖစ္လာလိမ့္မည္ဟု မည္သူမွ မထင္ခဲ့ေခ်။ ၁၉၃၅ ခုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိန္၌ ေရွ႕ေနပညာကို သင္ယူေနစဥ္ ကြန္ျမဴနစ္လႈပ္ရွားမႈ၏ လႊမ္းမိုးျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ သူသည့ ကြန္ျမဴနစ္ ေလ့လာေရး အသိုင္းအဝိုင္းသို႔ စတင္ေျခလွမ္းခဲ့ၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ေခါင္းေဆာင္ ရဂ်နီ ပယ္မီ ဒတ္ထ္ ကဲ့သို႔ေသာ သူမ်ား၏ မိတ္ဆက္ေပးမႈျဖင့္ မာ့စ္ဝါဒကို စတင္၍ သက္ဝင္ယံုၾကည္လာခဲ့သည္။ သူ၏ ဖခင္က သူ႔ကုိ အဂၤလိပ္အစိုးရ၏ ပဋိညာဥ္ ဝန္ထမ္းျဖစ္ရန္ အဂၤလန္သို႔ ေစလႊတ္လိုက္ေသာ္လည္း ၁၉၄ဝ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလန္မွ ျပန္လာေသာအခါ ကြန္ျမဴနစ္တဦးအျဖစ္ ျပန္ေရာက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။
ဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္အမတ္အျဖစ္မွ ျပည္နယ္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ရွည္လ်ားလွေသာ ခရီးလမ္းကို ေလွ်ာက္လွမ္းၿပီးေနာက္ ႏိုင္ငံေရးတြင္ ထိပ္တန္းသို႔ေရာက္ခဲ့သည္။ လက္ဝဲ တပ္ဦး၏ ဦးေဆာင္ပါတီအျဖစ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ (မာ့စ္ဝါဒီ) ကို လက္ဝဲအသိုင္းအဝုိင္းတြင္ အားတရပ္အျဖစ္ အေရာင္အေသြးစံုလွေသာ ျပည္နယ္ႏိုင္ငံေရးတြင္ ေလးစားျခင္းခံရကာ ဆယ္စုႏွစ္ ၃ ခုအၾကာ အုပ္စိုးႏိုင္ခဲ့သည္။ သူ၏ လက္ထက္တြင္ ဘာဂါ စစ္ဆင္ေရးဟုေခၚသည့္ ေျမယာျပဳျပင္ေရး လႈပ္ရွားမႈႏွင့္ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားကို ေတြ႔ျမင္ခဲ့ရကာ ဘန္ေဂါ ေက်းလက္လူထု၏ အေျခအေနကို ေျပာင္းလဲေပးႏိုင္ခဲ့သည္။ လယ္သူရင္းငွားမ်ား အတင္းအက်ပ္ ဖယ္ရွားျခင္းကို ရပ္ဆိုင္းေစခဲ့ၿပီး သူတို႔၏ အမည္မ်ားကို မွတ္တမ္းတင္ကာ သီးႏွံမ်ားကို ေပးသြင္းေစသည္။ ကုန္းေျမျမင့္ရိွ ေျမပိုေျမလွ်ံမ်ားကိုလည္း စိုက္ပ်ိဳးေျမအျဖစ္ ေျပာင္းလဲကာ ဆင္းရဲသားမ်ားကို ေဝျခမ္းေပးခဲ့သည္။ ဘာဆူသည့္ ေဒသႏၲရ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို က်င္းပျခင္းျဖင့္ အေျခခံလူတန္းစားမ်ားကိုလည္း ဒီမိုကေရစီအက်ိဳးကို ရရိွေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သည္။
သို႔ေသာ္လည္း သူ၏လက္ထက္တြင္ ျပည္နယ္၏ စီးပြားေရးမွာ အက်ဘက္သို႔ ဆင္းခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အိႏိၵယ၏ စက္မႈလက္မႈ အထြန္းကားဆံုး အေနာက္ဘန္ေဂါျပည္နယ္တြင္ စစ္ေသြးၾကြ သမဂၢမ်ားေၾကာင့္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားမွာ ေရႊ႔ေျပာင္းသြားခဲ့ၿပီး စက္မႈလုပ္ငန္းကို ထိခိုက္ခဲ့သည္။ သူ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို သူ၏ လူယံု ဘတ္ဒါ့ဒတ္ ဘတ္ဒါခ်ာရီကို လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ၿပီး စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ျပန္လည္ထြန္းကားလာေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကိုလည္း ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေစခဲ့သည္။
ေအာင္ျမင္ေသာ လႊတ္ေတာ္အမတ္ႏွင့္ လူထုခ်စ္ခင္ႏွစ္သက္ေသာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ ဘာဆူသည္ ဒီမိုကေရစီအေရးအတြက္လည္း ဘဝကို ျမႇပ္ႏွံခဲ့သည္။ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရး ၾကိဳးပမ္းမႈအတြက္ သူ၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို မဇိၥ်မက ျပန္လည္မွတ္တမ္းတင္ပါသည္။ မဇိၥ်မ၏ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ဦးစိုးျမင့္သည္ ဖိႏွိပ္ေသာ ျမန္မာစစ္အစိုးရကို ကမၻာက အာ႐ံုစိုက္ရန္ ထိုင္းႏုိင္ငံမွ ရန္ကုန္သို႔ ပ်ံသန္းသည့္ ေလယာဥ္ကို ျပန္ေပးဆြဲၿပီး ကာလကတၠားသို႔ ေခၚေဆာင္လာေသာေၾကာင့္ အဖမ္းခံရၿပီး ၁၉၉ဝ ခုႏွစ္တြင္ ကာလကတၱား အက်ဥ္းေထာင္အတြင္းမွ လြတ္ေျမာက္သည့္အခ်ိန္မွ စတင္၍ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးအတြက္ ဘာဆူ၏ ေထာက္ခံမႈကို ျပန္လည္အမွတ္ရမိသည္။ ထိုစဥ္က ဘာဆူသည္ အေနာက္ဘင္ေဂါျပည္နယ္တြင္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္ေနၿပီး၊ သူက ဦးစုိးျမင့္ကို ေထာင္တြင္းမွ ေပးလႊတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ကြန္ျမဴနစ္တဦးျဖစ္ေသာ ဘာဆူမွာ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားမႈ၏ အရင္းခံအေၾကာင္းအရင္းကို သိျမင္ၿပီး ရင္ထဲအသည္းထဲမွ ေထာက္ခံခဲ့သည္။
''ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားမႈမွာ အေနာက္ဘင္ေဂါျပည္နယ္ ျပည္သူမ်ား၊ အေနာက္ဘန္ေဂါ အစိုးရႏွင့္ အိႏိၵယ၏ အကူအညီႏွင့္ စာနာနားလည္မႈကိုသာ မရရိွခဲ့လွ်င္ ရပ္တည္ရန္ လြယ္ကူမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း'' ဦးစိုးျမင့္က ေျပာဆိုသည္။
ဘာဆူမွာ အိႏိၵယရိွ ျမန္မာမ်ားကို ဆက္လက္ေထာက္ခံမႈေပးခဲ့ၿပီး လတ္တေလာအားျဖင့္ Presidency အက်ဥ္းေထာင္တြင္ အက်ဥ္းက်ေနေသာ ျမန္မာ ၃၄ ဦး၏ အမႈကိုလည္း အကူအညီေပးခဲ့သည္။
''ဂ်ဳိတီ ဘာဆူလိုပဲ က်ေနာ္နဲ႔ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားမႈကို ေရွ႕တန္းက မားမားမတ္မတ္ ေထာက္ခံေနတဲ့ အိႏိၵယက ေနာက္တဦးကေတာ့ အိႏိၵယရဲ႕ ကာကြယ္ေရးဝန္ၾကီးေဟာင္း ေဂ်ာ့ခ်္ ဖနန္းဒတ္ခ်္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္တုန္းက ေဒလီမွာရိွတဲ့ သူရဲ႕အိမ္ေတာ္မွာ က်ေနာ့္ကို ေနခိုင္းခဲ့တဲ့အျပင္ နည္းေပါင္းစံုနဲ႔ ပံ့ပိုးကူညီခဲ့ပါတယ္'' ဟု ဦးစိုးျမင့္က ဆက္ေျပာရင္း သူ႔အေပၚ စာနာေမတၲာထားခဲ့ေသာ အိႏိၵယ၏ သမၼတကေတာ္ေဟာင္း မစၥစ္ ဥရွာ နာယာယနမ္လည္း တဦးအပါအဝင္ျဖစ္ေၾကာင္း ျဖည့္စြက္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုသို႔ အိႏိၵယရိွ ျမန္မာမ်ားကို ေထာက္ခံခဲ့သူမ်ားထဲတြင္ ဘာဆူႏွင့္ ဖနန္းဒတ္ခ်္တို႔ ၂ ဦးမွာ ေရွ႕ဆံုးကေနၿပီး ေထာက္ခံမႈ ေပးခဲ့သည္။
ယခုအခါ ေဂ်ာ့ခ်္ ဖနန္းဒတ္ခ်္မွာ နယူးေဒလီရိွ ေဆး႐ံုတြင္ တက္ေရာက္ကုသေနရၿပီး ဘာဆူမွာေတာ့ ၿပီးခဲ့သည့္ တနဂၤေႏြေန႔တြင္ အသက္ ၉၅ ႏွစ္အရြယ္၌ ကြယ္လြန္ခဲ့ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
အေနာက္ဘန္ေဂါျပည္နယ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း၏ ႏိုင္ငံေရးအရ ေထာက္ပံ့မႈ မရိွလွ်င္ သူ႔မွာ ယခုထက္တိုင္ အက်ဥ္းေထာင္ထဲတြင္ ရိွေနရဦးမည္ဟု ဦးစုိးျမင့္က ဆက္ေျပာသည္။ သူသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ စစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ အမွန္တကယ္ ျဖစ္ပ်က္ေနသည္မ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပရန္ စိတ္တူကိုယ္တူ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္မ်ားႏွင့္အတူ မဇိၥ်မသတင္းဌာနကို ျပည္ပတြင္ တည္ေထာင္ထားၿပီးု အိႏိၵယရိွ ဒီမိုကေရစီေရး လႈပ္ရွားမႈ ၾကိဳးပမ္းသူတဦးအျဖစ္ သူ၏ ဘဝကို ျမႇပ္ႏွံထားခဲ့သည္။
''က်ေနာ္ အိႏိၵယမွာ ရိွေနစဥ္ အေတာအတြင္း က်ေနာ္တို႔ကို အကူအညီေပးခဲ့တဲ့သူေတြ တေယာက္ၿပီး တေယာက္ က်ေနာ္တို႔ကို ခြဲခြာသြားခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အိႏိၵယရဲ႕ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကလည္း ဒီပုဂၢိဳလ္ၾကီး ေတြရဲ႕ လမ္းစဥ္အတိုင္း ျပည္သူအခ်င္းခ်င္း ဆက္လက္ေထာက္ခံၿပီး အိႏၵိယနဲ႔ ျမန္မာအၾကား ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္လိမ့္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္'' ဟု ဦးစိုးျမင့္က ေျပာဆိုသည္။
