နယူးေဒလီ (မဇၥ်ိမ) ။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈရွိမွသာ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ဖယ္ရွားသင့္ေၾကာင္း အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ NLD က အဂၤါေန႔တြင္ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုလိုက္သည္။
ျမန္မာ့စီးပြားေရး က်ပ္တည္းမႈသည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ပိတ္ဆို႔အေရးယူေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ၊ စစ္အစိုးရ၏ မွားယြင္းသည့္ မူဝါဒမ်ားႏွင့္ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရမႈ မရွိသည့္ စီးပြားေရး ဝန္းက်င္ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုဆုိသည္။
“Sanction မရွိျခင္းဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔
ဒီမိုကေရစီ ႐ိုက္ခ်ဳိးမႈေတြ မရွိပါဘူးလို႔ ေျပာလိုက္သလိုပါပဲ။ ေနာက္တက္လာတဲ့ အစိုးရကေရာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ မလုပ္ပါဘူးလို႔ ဘယ္သူ အာမခံမလဲ။ ဒါေတြ တုိးတက္ေျပာင္းလဲလာမွသာလွ်င္ အေရးယူပိတ္ဆို႔ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ႐ုပ္သိမ္းဖို႔ စဥ္းစားလို႔ရမွာပါ။ ဒါက သူ႔ဥပေဒနဲ႔သူ ရွိၿပီးသားပဲ။ က်ေနာ္တို႔က ဒီအေပၚမွာ ဆက္ေထာက္ခံတာပါ” ဟု ေၾကညာခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး NLD ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ဦးဝင္းတင္က မဇၥ်ိမကို ရွင္းျပသည္။ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားသည္ ထိေရာက္မႈမရွိဟု ေဝဖန္ေသာ္လည္း လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္မ်ား လိုက္နာမႈ မရွိဘဲ၊ ျပည္သူကို ႏွိပ္စက္သည့္ အာဏာရွင္ အစိုးရကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနဆဲျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္္။
လက္ရွိ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားတြင္ စစ္အစိုးရ အသိုင္းအဝိုင္း၏ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ခရီးသြားလာခြင့္ ဗီဇာပိတ္ဆို႔ျခင္းျဖစ္သည့္ ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔မႈ (Targeted Sanction) ၊ ကုန္သြယ္ေရး ပိတ္ဆို႔မႈ (Trade Sanction) ႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ ပိတ္ဆို႔မႈ (Investment Sanction) တို႔ ပါဝင္သည္။
ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈ အားလံုး ဆက္ထားရန္ NLD ေျပာေသာ္လည္း စစ္အုပ္စုကုိ ပစ္မွတ္ထားသည့္ အေရးယူမႈသာ ထိေရာက္ၿပီး၊ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပိတ္ဆို႔ျခင္းမွာ ျပည္သူမ်ားအေပၚ ထိခိုက္သည္ဟု အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အင္အားစု NDF က ဆိုသည္။
GPS စနစ္ျဖင့္ ကုန္သြယ္ခြင့္အျပင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး ပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ အလုပ္အကိုင္၊ နည္းပညာႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာေစ်းကြက္ တုိက္႐ိုက္ထိေတြ႔ႏိုင္သည့္ အခြင့္အလမ္း ဆံုးရႈံးမႈသည္ ျပည္သူမ်ားအတြက္ ထိခုိက္သည္ဟု NDF က ယခုလ ၇ ရက္ေန႔တြင္ ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ခဲ့သည္။ NDF မွာ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ၁၆ ေနရာ အႏိုင္ရခဲ့သည့္ ပါတီျဖစ္သည္။
“GSP ပိတ္ဆို႔ထားတာလည္း အန္ကယ္တို႔ ဆံုးရႈံးပါတယ္။ အဲဒါအပါအဝင္ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပိတ္ဆို႔မႈကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းေပးဖုိ႔ လိုအပ္တယ္လို႔ အတိအလင္း ေျပာထားပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးကေတာ့ အခုအခ်ိန္မွာ သိပ္ဦးစားေပး မဟုတ္လု႔ိ မကိုင္တြယ္ေသးပါဘူး။ ေျပာေတာ့ ေျပာရမွာပါ။ စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းနဲ႔အတူ လူ႔အခြင့္အေရးလည္း ျမင့္တက္လာမွာပါ။ ဒါေတြကို က်ေနာ္တို႔က သြယ္ဝိုက္တဲ့ နည္းနဲ႔ ေျပာတာ” ဟု NDF ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ဦးခင္ေမာင္ေဆြက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
အလားတူ မတူကဲြျပားျခင္းႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးပါတီကလည္း ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ ဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို အက်ဳိးမျပဳသျဖင့္ ဒဏ္ခတ္မႈ ႐ုပ္သိမ္းရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း အဂၤါေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။
ထို႔ျပင္ ရွမ္း၊ ရခုိင္၊ မြန္၊ ခ်င္းႏွင့္ ဖလံု-စေဝၚ စသည့္ တုိင္းရင္းသား ပါတီမ်ားကလည္း တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ား စီးပြားေရးတုိးတက္မႈ ေႏွာင့္ေႏွးေစသျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာက စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔ ဒဏ္ခတ္မႈကုိ ႐ုပ္သိမ္းပါရန္ ၿပီးခဲ့သည့္လ ၁၆ ရက္ေန႔တြင္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။
NLD ေၾကညာခ်က္တြင္ ပိတ္ဆို႔မႈ ဖယ္ရွားလိုလ်င္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ စစ္အစိုးရကို တုိက္တြန္းၿပီး၊ အေရးယူထားေသာ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ပိတ္ဆို႔မႈဆုိင္ရာ စည္းကမ္းမ်ား ျပဳျပင္မြမ္းမံေရးအတြက္ NLD က ေတြ႔ဆံုညွိႏႈိင္းရန္ပါ ေတာင္းဆိုထားသည္။
ထိုေဆြးေႏြးပဲြတြင္ လူအမ်ား ေလးစားခံရသည့္ ပညာရွင္အဖြဲ႔တဖဲြ႔၏ ပိတ္ဆို႔ျခင္းမွ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား ပါဝင္ရန္ လုိလားသည္ဟု ဆိုသည္။
၁၉၉၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္က စစ္အစိုးရ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္သျဖင့္ လက္နက္တင္ပို႔မႈ ပိတ္ပင္ခဲ့ကာ၊ ၁၉၉၇ တြင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအသစ္မ်ား မျပဳလုပ္ရန္ တားျမစ္ခဲ့သည္။ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔မႈ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ကြ်န္းသစ္ႏွင့္ ေက်ာက္မ်က္ကိုမူ အျခားႏိုင္ငံမွ တဆင့္ခံ တင္သြင္းခြင့္ျပဳသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ ေမလတြင္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ သက္တမ္းထပ္တိုးခဲ့သည္။
ဥပေရာသမဂၢ EU ကလည္း စစ္လက္နက္ပစၥည္း လႊဲေျပာင္းျခင္း (သို႔) ေရာင္းခ်ျခင္းကို ၁၉၉၆ တြင္ တားျမစ္ခဲ့သည္။ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ၎တုိ႔မိသားစုဝင္မ်ား၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္မ်ား၏ ျပည္ပတြင္ တရားဝင္ ထားရွိေသာ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ကန္႔သတ္ကာ၊ ခရီးသြားလားခြင့္ ပိတ္ဆို႔မႈ ျပဳလုပ္ၿပီး ဒဏ္ခတ္ခဲ့သည္။
၂ဝဝ၇ စက္တင္ဘာ သံဃာ့လႈပ္ရွားမႈတြင္ စစ္အစိုးရက အၾကမ္းဖက္ၿဖိဳခြဲသျဖင့္ EU က လူသားခ်င္း စာနာမႈ အကူအညီမွလြဲၿပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား အကူအညီမ်ား ရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ သစ္၊ ေက်ာက္မ်က္ႏွင့္ သတၳဳတင္ပို႔မႈပါ တားျမစ္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ဝါရွင္တန္အစိုးရႏွင့္ EU ၏ အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈ စာရင္းတြင္ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပဲြ အႏိုင္ရ ၾကံ႕ခိုင္ဖံြ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ ေခါင္းေဆာင္မ်ားပါ ပါဝင္သည္။
