နယူးေဒလီ (မဇၥ်ိမ) ။ ။ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔မႈမွလဲြ၍ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔ေရးသည္ ျပည္သူကို ထိခုိက္ေစသျဖင့္ ရုပ္သိမ္းသင့္ေၾကာင္း အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီ အင္အားစုပါတီ NDF က ေျပာဆိုသည္။
“ Sanctions မွာ ၃ မ်ဳိး ေတြ႔တယ္။ ကုန္သြယ္ေရးပိတ္ဆို႔မႈ၊
ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ ပိတ္ဆို႔မႈ၊ ေနာက္တခုက ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔မႈေပါ့။ ပုဂၢိဳလ္တဦးတေယာက္၊ တဖြဲ႔တသင္းကို ပစ္မွတ္ထားၿပီး သူတို႔ ဘ႑ာေငြေၾကးေတြကို ႏုိင္ငံတကာ ဘဏ္ေတြမွာ ေငြစာရင္းဖြင့္ထားခြင့္ ပိတ္ပင္တာေပါ့။ အဲဒီမွာ ပထမ ၂ ခုက ျပည္သူေတြကို ထိခိုက္ေနတယ္ဗ်” ဟု NDF ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ဦးခင္ေမာင္ေဆြက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။ ဤပိတ္ဆို႔မႈႏွစ္ခုသည္ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ ဒီမုိကေရစီေရး ျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲမႈအတြက္ မထိေရာက္သည့္အျပင္ ႏိုင္ငံတုိးတက္မႈကိုပါ ေႏွာင့္ေႏွးေစသည္ဟု ဆုိသည္။
’’ျပည္သူကုိ မထိခုိက္ဘူးလုိ႔ ေျပာမရဘူး။ ကုန္သြယ္ေရးပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ အထည္အလိပ္လုပ္ငန္းေတြ၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမွာ ႏိုင္ငံတကာက လာေရာက္မလုပ္ကိုင္ႏိုင္ေတာ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးမွာ အတိုင္းအတာတခုအထိ သက္ေရာက္မႈ ရွိေနတာပဲေလ။ စီးပြားေရး မတိုးတက္ရတဲ့ အေၾကာင္းေတြထဲမွာ Sanctions လည္း ပါေတာ့ ႏိုင္ငံေရး မေျပာင္းလဲမခ်င္း Sanctions ပိတ္ထားမယ္ဆိုရင္ ျပည္သူေတြကို မငဲ့ကြက္ရာ ေရာက္ေနၿပီလုိ႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္’’ ဟု ဦးခင္ေမာင္ေဆြက ေျပာဆိုသည္။
NDF က ပိတ္ဆို႔မႈႏွစ္ရပ္ ရုပ္သိမ္းရန္ ေျပာေသာ္လည္း ဝါ့ရင္ႏိုင္ငံေရးသမား ဦးသုေဝ ဦးေဆာင္သည့္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (ျမန္မာ) ကမူ ပိတ္ဆို႔မႈအားလံုး ရုပ္သိမ္းရန္ လိုလားသည္။
စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ပစ္မွတ္ထားရာမွာလည္း လူ႔အခြင့္အေရး၊ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား လြတ္ေျမာက္ေရး၌ တစံုတရာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈ မရွိသျဖင့္ ယင္းပိတ္ဆို႔မႈ ဖယ္ရွားလွ်င္ ပိုမိုေကာင္းမြန္လာမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။
“လူ႔အခြင့္အေရးတုိ႔၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ မလႊတ္တာတုိ႔လည္း ဘာမွထူးျခားမလာဘူးေပါ့ေနာ္။ အကယ္၍ Sanctions ေတြ ရုပ္သိမ္းလိုက္ရင္ ပိုေကာင္းလာမယ္လုိ႔ က်ေနာ္တို႔က ဒီလုိတြက္တာပါ’’ ဟု ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (ျမန္မာ) ဦးသုေဝက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။ ပိတ္ဆို႔မႈအားလံုး ဖယ္ရွားေပးရန္ ယခုလ ၄ ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ရွိ သံ႐ံုးမ်ားသို႔ စာတမ္းတေစာင္ ပို႔ခဲ့သည္ဟုလည္း ဆိုသည္။စစ္အစိုးရ၏ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေၾကာင့္ အေမရိကန္အစိုးရက ၁၉၉၃ ခုႏွစ္တြင္ လက္နက္တင္ပို႔မႈကို ပိတ္ပင္ခဲ့ကာ၊ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအသစ္မ်ား မျပဳလုပ္ရန္ တားျမစ္ခဲ့သည္။
ထို႔အျပင္ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ “ျမန္မာႏုိင္ငံ လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ဥပေဒ (၂ဝဝ၃)” ကို ျပ႒ာန္းလိုက္ရာ၊ ဥပေဒထဲတြင္ အေမရိကန္ရွိ ျမန္မာစစ္အစိုးရ အသိုင္းအဝိုင္း၏ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ ခရီးသြားလာခြင့္ ဗီဇာပိတ္ဆို႔ျခင္းတို႔ ပါဝင္သည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ကြ်န္းသစ္ႏွင့္ ေက်ာက္မ်က္ကို အျခားႏိုင္ငံမွ တဆင့္ခံ တင္သြင္းခြင့္ ျပဳထားသည္။
အေမရိကန္သမၼတ မစၥတာအိုဘားမားကလည္း ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ ေမလထဲတြင္ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈကို ထပ္မံ၍ သက္တမ္းတိုးခဲ့သည္။
အလားတူ ဥပေရာသမဂၢ EU ႏိုင္ငံမ်ားကလည္း စစ္လက္နက္ပစၥည္းမ်ား လႊဲေျပာင္းျခင္း (သို႔မဟုတ္) ေရာင္းခ်ျခင္းကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္တြင္ တားျမစ္ခဲ့သည္။ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ၎တုိ႔မိသားစုဝင္မ်ား၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္မ်ား၏ ျပည္ပတြင္ တရားဝင္ ထားရွိေသာ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ကန္႔သတ္လိုက္သလို ခရီးသြားလားခြင့္ပိတ္ဆို႔မႈတို႔ ျပဳလုပ္ၿပီး ဒဏ္ခတ္အေရးယူခဲ့သည္။
ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ၂ဝဝ၇ စက္တင္ဘာ လႈပ္ရွားမႈတြင္ စစ္အစိုးရက အၾကမ္းဖက္ၿဖိဳခြင္းမႈေၾကာင့္ EU က လူသားခ်င္း စာနာမႈအကူအညီမွလြဲၿပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား အကူအညီမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းလိုက္သည္။ ထို႔အျပင္ သစ္၊ ေက်ာက္မ်က္ႏွင့္ သတၳဳတင္ပို႔မႈကိုပါ တားျမစ္လိုက္သည္။
ဝါရွင္တန္အစိုးရႏွင့္ EU ႏုိင္ငံမ်ား အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈ စာရင္းတြင္ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပဲြအႏိုင္ရ ၾကံ႕ခိုင္ဖံြ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ ေခါင္းေဆာင္မ်ားလည္း ပါဝင္သည္။
ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈကို အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကလည္း ေထာက္ခံသည္။
“
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးေတြနဲ႔ သူ႔မိသားစုေတြကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ Sanction က တခု၊ သူတုိ႔နဲ အေပါင္းအပါ လုပ္ငန္းရွင္ သူေ႒းၾကီးေတြကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ Sanction က တခု။ အဲဒါေတြက က်ေနာ္တို႔နဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ စစ္ဗိုလ္ေတြနဲ႔ အေရးယူထားသူေတြရဲ႕ ကိစၥ၊ ျပည္သူေတြကို ထိခုိက္တယ္ဆုိရင္ ထိခိုက္တဲ့ Sanction ေတြဟာ ဘာေတြလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ထိ ခုိက္သလဲဆိုတာ ေလ့လာမယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ ျပင္သင့္ ျပင္မယ္၊ ေျပာင္းသင့္ ေျပာင္းမယ္” ဟု NLD ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္သူ ဦးဝင္းတင္က မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ ေႏွာင့္ေႏွးေစျခင္းသည္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈက အေၾကာင္းတရပ္အေနျဖင့္ ပါဝင္ေသာ္လည္း စီမံခန္႔ခြဲမႈ အားနည္းျခင္းက အေၾကာင္းတရားတခုျဖစ္ေၾကာင္း စီးပြားေရးပညာရွင္ ဦးခင္ေမာင္ညိဳ (ေဘာဂေဗဒ) က သံုးသပ္သည္။
“အဓိကေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အေၾကာင္းတရားတခုအေနနဲ႔ေတာ့ ေျပာလို႔ရတယ္။ ႏိုင္ငံအဆင့္ စီးပြားေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈမွာ အေတာ္ေလး အားနည္းတယ္။ Macro Economic Management မွာ အေတာ္ေလး အားနည္းတယ္။ အေျပာင္းအလဲမွာ ဒါေလးမ်ား ျဖစ္လာမလားလို႔ ဆရာတုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္။ Sanctions ရုပ္သိမ္းလိုက္တာနဲ႔ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ေျပာင္းလဲသြားမယ္လုိ႔ေတာ့ မယံုၾကည္ပါဘူး” ဟု သူက မဇၥ်ိမကို ေျပာသည္။
အလံုးစံု ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈထက္ ျပည္သူမ်ားကို ထိခုိက္မႈနည္းသည့္ ပစ္မွတ္ထားပိတ္ဆို႔မႈ၊ စစ္လက္နက္ တင္ပို႔ေရာင္းခ်ေရး ပိတ္ဆို႔မႈကိုသာ ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ထိုင္းႏုိင္ငံရွိ ဗဟုဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအဖြဲ႔မွ ဦးေအာင္သူၿငိမ္းကလည္း ေျပာသည္။
ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈကို တိုက္႐ိုက္လုပ္ေနသည္မွာ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ မလုပ္ခ်င္ေအာင္ စီးပြားေရးဝန္းက်င္ ဖန္တီးေနသည္မွာ စစ္အစိုးရကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ေၾကာင္း ျမန္မာ့စီးပြားေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး အဖြဲ႔ဝင္တဦးျဖစ္သူ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕ရွိ Macquarie တကၠသိုလ္ ေဘာဂေဗဒဌာန တြဲဘက္ပါေမာကၡ ေရွာင္တန္းနဲလ္ က ၿပီးခဲ့သည့္ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ထဲတြင္ မဇၥ်ိမႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခန္း တရပ္တြင္ သံုးသပ္ ေျပာဆိုခဲ့ဖူးသည္။
အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားအသင္း (အာဆီယံ) ကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ အေရးယူမႈမ်ား ဖယ္ရွားရန္ အင္ဒိုးနီးရွားႏိုင္ငံတြင္ ယခုလ ၁၆ ရက္ေန႔ က်င္းပခဲ့ေသာ အစည္းအေဝး၌ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။
အလားတူပင္ တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ား စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈကုိ ေႏွာင့္ေႏွးေစသျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာက စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔ ဒဏ္ခတ္မႈကုိ ရုပ္သိမ္းေပးရန္ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ ရွမ္း၊ ရခုိင္၊ မြန္၊ ခ်င္းႏွင့္ ဖလံု-စေဝၚ စသည့္ တုိင္းရင္းသားပါတီမ်ားက ယခုလ ၁၆ ရက္ေန႔တြင္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ကာ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။
