ဘန္ေကာက္ ။ ။ ျမန္မာစစ္အစိုးရအေနျဖင့္ ၿငိမ္းအဖြဲ႔မ်ား၏ စစ္တပ္မ်ားကို ျမန္မာ့ တပ္မေတာ္ ေအာက္သို႔ အဓမၼ သြတ္သြင္းေနမႈ မေအာင္ျမင္လွ်င္ ျပည္တြင္းစစ္ တေက်ာ့ျပန္ ျဖစ္ပြားလာႏုိင္ဖြယ္ ရွိေနေၾကာင္း ထိပ္တန္း လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔တခုက ေျပာဆိုလိုက္သည္။
အပစ္ရပ္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔မ်ားကို နယ္ျခားေစာင့္တပ္အျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းေရး စစ္အစိုးရက ၾကိဳးပမ္းေနမႈမွာ ခရီးမတြင္ဘဲ ရွိေနစဥ္ အင္အားသံုး လုပ္ေဆာင္လာလွ်င္ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ႏွင့္ ပတ္သက္၍ မဇၥ်ိမက ေမးျမန္းရာ လန္ဒန္အေျခစိုက္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ - AI မွ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ သုေတသနမႉး Benjamin Zawacki က ''သိပ္ျဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဒါကို ႏုိင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းအေနနဲ႔လည္း သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္က်ဳိးစီးပြားအေနနဲ႔ေရာ၊ လူ႔အခြင့္အေရးရႈ႔ေထာင့္ကအေနနဲ႔ေရာ အာ႐ံုျပဳသင့္တယ္'' ဟု ေျဖၾကားခဲ့သည္။
တပ္မေတာ္မွ ဦးစီးၿပီး အင္အားခ်ဳံ႕ကာ နယ္ျခားေစာင့္တပ္အျဖစ္ ယခုႏွစ္အတြင္း က်င္းပျပဳလုပ္မည့္ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ အသြင္ေျပာင္းရန္ ၾကိဳးစားေနေသာ္လည္း ဝ၊ ကခ်င္၊ ရွမ္းႏွင့္ မြန္၊ ကိုးကန္႔ တိုင္းရင္းသားမ်ားထဲမွ ၿငိမ္းအဖြဲ႔မ်ားက လက္မခံဘဲ ပယ္ခ်ထားသည္။
အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္စဥ္က ေနာင္တက္လာေသာ အရပ္သား အစိုးရလက္ထက္တြင္ ႏိုင္ငံေရး နည္းလမ္းျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္ဟု ကတိစကား ရွိထားခဲ့ေသာ္လည္း ကိုးကန္႔အဖြဲ႔တခုျဖစ္ေသာ ျမန္မာအမ်ဳိးသား ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္တပ္မေတာ္က နယ္ျခားေစာင့္အျဖစ္ တပ္ကို မဖ်က္သိမ္းလိုေသာအခါ တိုက္ခိုက္ေခ်မႈန္းျခင္း ခံခဲ့ရသည္။
''ဒီေပၚလစီက အပစ္ရပ္အဖြဲ႔ေတြကို အခက္ေတြ႔ေစတယ္။ အစိုးရေတာင္းဆုိသလို လိုက္လုပ္ရမွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလ ဖိႏွိပ္ရမ္းကားမႈ အဆိုးဆံုးတခုအေပၚကေန အခြင့္လမ္းေကာင္း ျဖစ္ႏုိင္မလားေပါ့။ တကယ္လို႔မ်ား သိပ္ၿပီးတြန္းလာရင္ေတာ့ စစ္ပြဲပဋိပကၡေတြကို ျပန္ျဖစ္လာေစဖို႔ ျဖစ္လာႏုိင္တယ္'' ဟု Benjamin Zawacki က ေျပာသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစု တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားအေပၚ ဖိႏွိပ္ရမ္းကားမႈ ဆိုေသာ စာမ်က္ႏွာ ၆၆ ရွိ အစီရင္ခံစာတခု ယေန႔ ျဖန္႔ခ်ိလိုက္သည္။
၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လကတည္းက စတင္ခဲ့ေသာ ၂ ႏွစ္တာ သုေတသနျပဳလုပ္ျပီး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ၇ဝဝ ေက်ာ္ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္း ျပဳစုထားသည္ဆိုေသာ AI ၏ အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ဥပေဒမဲ့ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္မႈ၊ တရားမွ်တမႈ ကင္းမဲ့ေသာ တရားခြင္မ်ား၊ ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ် ႏွိပ္စက္မႈျပဳလုပ္မႈမ်ားအေၾကာင္း ပါရွိသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသားေပါင္း ၁၃၅ မ်ဳိး ရွိသည္ဟု အစိုးရက ထုတ္ျပန္ထားသည္။ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ားက ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ာန္းခြင့္ ရရွိေရးအတြက္ လက္္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေနခဲ့ၾကသလို ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ စစ္တပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ႏုိင္ငံတြင္ ႏို္င္ငံေရးသမား လႈပ္ရွားတက္ၾကြသူ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာသည္။
''တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔ေတြကို ေသာင္းက်န္းသူေတြ သို႔မဟုတ္ ဘိန္းကုန္ကူးသူေတြအျဖစ္ပဲ သမုတ္ေနခဲ့ၾကတာ'' ဟု AI အစီရင္ခံစာတြင္ ေရးသားပါရွိသည္။
''တိုင္းရင္းသား လူနည္းစုေတြဟာ အေရးပါေပမယ့္ ျမန္မာအတုိက္အခံ ႏုိင္ငံေရးမွာ တခါတခါမွ အသိမွတ္ျပဳၾကတာ'' ဟု Benjamin Zawacki က ေျပာသည္။
တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ အနည္းဆံုး ၁၇ ဖြဲ႔ အပစ္ခတ္ရပ္စဲခဲ့သည္ဟု စစ္အစိုးရက ေၾကညာထားေသာ္လည္း အဖြဲ႔အခ်ဳိ႕မွာ အမည္ခံသာျဖစ္သည္ဟု ေလ့လာသူမ်ားက ေျပာသည္။
ထိုအနက္မွ အဓိကက်ေသာ အင္အား ၂ ေသာင္းရွိ ဝ' ျပည္ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးတပ္မေတာ္ (UWSA)၊ ကခ်င္အမ်ဳိးသား လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႔ (KIO)၊ ရွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ (ေျမာက္ပိုင္း) (SSA-North)၊ မိုင္းလားအဖြဲ႔ ေခၚ ရွမ္းျပည္အေရွ႕ပိုင္းရွိ အထူးေဒသ ၄ ၊ မြန္ျပည္သစ္ပါတီတို႔က ႏုိင္ငံေရးအာမခံခ်က္ မရွိမခ်င္း လက္နက္ကိုင္တပ္ကိုစြန္႔ရန္ ျငင္းပယ္ထားၾကသည္။
တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္ ၇ ျပည္နယ္စလံုးတြင္ စစ္အစိုးရ၏ အတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူမ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈ ရွိေနေသာ္လည္း အဖြဲ႔အေနျဖင့္ အမ်ားဆံုး စာရင္းေကာက္ယူရရွိမႈမွာ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း ျဖစ္ပြားသည့္ အမႈကိစၥျဖစ္သည္ဟု Benjamin Zawacki က မဇၥ်ိမကို ေျဖၾကားသည္။
AI က အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခ်ိန္သည္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အထူးသံတမန္ ေသာမတ္စ္ အိုေဂ်း ကြင္တားနားက ျမန္မာျပည္အေနာက္ဘက္ျခမ္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္စပ္အနီးရွိ စစ္အစိုးရက ဖိႏွိပ္ရမ္းကားမႈခံရေသာ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ား ေနထိုင္ရာေဒသကို သြားေရာက္ေနခ်ိန္လည္း ျဖစ္သည္။
''ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၂၁၀၀ ေက်ာ္ရွိေနတဲ့၊ အတိုက္အခံေတြကို ဖိႏွိပ္ရမ္းကားေနတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ က်င္းပလုပ္မယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈရမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး'' ဟု Benjamin Zawacki က ေျပာသည္။
