(ဦးေအးသာေအာင္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္)
ခ်င္းမိုင္ (မဇၥ်ိမ)။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးသံ မစၥတာ ကြင္တားနားအေနျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရသည့္ ျပည္နယ္မ်ားမွ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုလည္း ေတြ႔ဆံုသင့္ေၾကာင္း ရခိုင္အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲခ်ဳပ္ အတြင္းေရးမႉး ဦးေအးသာေအာင္က ေျပာသည္။
ႏိုင္ငံေရးအရ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းႏုိင္မွသာ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥမ်ား ေျပေလ်ာ့သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ မစၥတာကြင္တားနားအေနျဖင့္လည္း ႏုိင္ငံေရးအရ ေတြ႔သင့္ေတြ႔ထိုက္သူမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ၿပီး ကုလသမဂၢမွတဆင့္ တြန္းအားေပးမည္ဆိုလွ်င္ ယခု ျမန္မာျပည္ခရီးစဥ္သည္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သူက ဆုိသည္။
မစၥတာကြင္နားတား ျမန္မာျပည္ခရီးစဥ္အေပၚ ထင္ျမင္ခ်က္၊ ခရီးစဥ္ေနာက္ပိုင္း ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္သည့္ ထင္ျမင္ခ်က္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား စသျဖင့္ အဆိုပါ ကိစၥရပ္မ်ားကိုပါ သိရွိႏုိင္ေစရန္ မဇၥ်ိမ သတင္းေထာက္ စိုင္းဇြမ္ဆိုင္းက ဦးေအးသာေအာင္ကို ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းထားပါသည္။
အခု မစၥတာကြင္တားနား လာတဲ့ကိစၥမွာ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ေတြ႔ဖို႔ အေၾကာင္းၾကားထားတာမ်ဳိး ရွိလား။
အေၾကာင္းၾကားထားတာမ်ဳိးေတာ့ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေတြ႔တာကေတာ့ ပိုေကာင္းပါလိမ့္မယ္။ အျခားတိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုလည္းပဲ ေတြ႔မယ္လို႔ အေၾကာင္းၾကားတာမ်ိဳး ဒီေန႔အထိေတာ့ မၾကားေသးပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ မသိဘူးေပါ့။
ဘာေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔သင့္တယ္လို႔ ယူဆတာလဲ ခင္ဗ်ာ။
အထူးသျဖင့္ တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမေတြျဖစ္တဲ့ ကရင္၊ ရွမ္း၊ KNPP ၊ အစရွိတဲ့ စစ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ဒီတိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးေတြရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရမႈေတြဟာ ပိုၿပီးေတာ့ ၾကီးမားေနတယ္။ အဲဒီေဒသေတြမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ရြာေျပာင္း၊ ရြာေရွာင္ စသည္အားျဖင့္ေပါ့ေလ။ ဒီလိုကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာႏိုင္ဆိုႏိုင္မယ့္ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ပိုၿပီးေတာ့ ေတြ႔သင့္တယ္လို႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ျမင္ပါတယ္။
မစၥတာကြင္တားနားနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ေရွ႕ေနေတြ ဒီေန႔ ေတြ႔မယ္လို႔ သိရပါတယ္။ သူတို႔ေတြ ဘာကိစၥကို အဓိက ထားေဆြးေႏြးၾကမယ္လို႔ ထင္လဲ။
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ မတရားဖမ္းဆီး ခ်ဳပ္ေႏွာင္ခံရတယ္။ ဒါဟာလည္းပဲ ကမာၻသိ၊ တိုင္းျပည္သိ ပုဂၢိဳလ္ တေယာက္ေတာင္ သူ႔ရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြ ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရတယ္၊ မတရားသျဖင့္ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ခံရတယ္။ ဒါေတြကိုလည္းပဲ ေျပာမွာပါပဲ။ ၿပီးေတာ့ ေယဘုယ်အေနနဲ႔ တိုင္းျပည္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ မတရားတရားစြဲခံရတဲ့၊ မတရားေထာင္ခ်ခံရတဲ့၊ ေထာင္ထဲမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ကိစၥေတြကို ေျပာေကာင္းေျပာႏိုင္ပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားနယ္ေျမေတြမွာ ဆိုးဆုိးဝါးဝါး ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေန ေတြကို ပိုၿပီးေတာ့ ေျပာႏိုင္မယ့္ ဆိုႏိုင္မယ့္လူေတြနဲ႔ ထပ္ေတြ႔ဖို႔ေျပာခ်င္ ပါတယ္။ ဒီေရွ႕ေနေတြကလည္းပဲ သူတို႔သိသင့္သိထိုက္တာေတြကို သိထားပါတယ္။ သူတို႔လဲ ေျပာမွာပါ။
ကြင္တားနားရဲ႕ ခရီးစဥ္ထဲမွာ ဘာျဖစ္လို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္သြားဖို႔ ပါေနတာလို႔ ယူဆလဲ။
ရခိုင္ျပည္ကို သြားတာကေတာ့ ရခိုင္ျပည္မွာ အထူးသျဖင့္ မြတ္စလင္ေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ကိစၥေတြကို ေလ့လာဖို႔ စံုစမ္းဖို႔ သြားတာလို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ေျပာခ်င္တာက ဒီ မြတ္စလင္ေတြေလာက္ပဲ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရတာ၊ အတင္းအဓမၼ လုပ္အားေပးေနရတာ၊ မေတာ္မတရား လုပ္ခံေနရတာ အျခားအျခား ဖိႏွိပ္ခံေနရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္တခုလံုးအႏွံ႔ ရခိုင္ေတြလည္းပဲ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ခံေနရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ေလ့လာတဲ့ေနရာမွာ ဒါေလးတခုကိုပဲ ကြက္ၿပီးေတာ့ စံုစမ္းေပးတာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲနဲ႔ ရခိုင္ျပည္သူတခုလံုးရဲ႕ အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရတာကို အာ႐ံုစိုက္ၿပီးေတာ့ ေလ့လာေပးေစခ်င္တယ္။
အခုေလာေလာဆယ္ ရခိုင္ျပည္နယ္က ဘယ္ေနရာေတြမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတာလဲ။
လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနတာကေတာ့ ရခိုင္ျပည္အႏွံ႔ပါပဲ။ ရခိုင္ျပည္ ေျမာက္ပိုင္းေရာ၊ ေတာင္ပိုင္းေရာ၊ အလယ္ပိုင္းမွာပါ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တာေတြ ရွိေနပါတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ပိုက္လိုင္းလုပ္တဲ့ ကိစၥေၾကာင့္ ေျမယာသိမ္းတာေတြ၊ အတင္းအဓၶမ လုပ္အားေပးခိုင္းေစတာေတြ ျဖစ္ပ်က္ေနပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ သိသာထင္ရွားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ေရာက္ရင္ေရာ ကြင္တားနားအေနနဲ႔ အမွန္အတိုင္း သိႏိုင္၊ ျမင္ႏိုင္မယ္လို႔ ယူဆပါသလား။
ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ၾကီးရင္ေတာ့ ဘယ္လိုပဲ ပံုဖ်က္ထား ပံုဖ်က္ထား၊ ဘယ္လိုပဲ ဟန္ျပေဖာ္ေဆာင္ထား ေဖာ္ေဆာင္ထား၊ အတြင္းကို ေဖာက္ၿပီးေတာ့ ေတြ႔ႏိုင္မွာပါ။ ဥပမာ ကုလသမဂၢကိုယ္စားလွယ္ေတြ အင္းစိန္ေထာင္ကိုလာတဲ့အခါမွာ အင္းစိန္ေထာင္မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ အက်ဥ္းသားေတြကို နယ္ေတြပို႔ထားတာ၊ ေျခက်င္းခတ္ထားတဲ့ အက်ဥ္းသားေတြကို ေျခက်င္းျဖဳတ္ ေပးထားတာ၊ ထမင္းေတြ ဟင္းေတြ ေကာင္းေအာင္ ခ်က္ေပးထားတာ စသည္အားျဖင့္ အေပၚယံ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲထားတာေတြ ရွိေကာင္းရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေတြ႔ရေကာင္း ေတြ႔ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအေပၚမွာ ေတြ႔သင့္ေတြ႔ထုိက္တဲ့ လူေတြနဲ႔ ေတြ႔ၿပီးေတာ့ အတြင္းကို ျမင္ေအာင္ၾကည့္၊ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေျခအေနကို ထိုးေဖာက္ၿပီး ျမင္တတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။
အခုလို မစၥတာ ကြင္တားနား ျမန္မာႏိုင္ငံကို သြားတဲ့အေပၚမွာေရာ ဘယ္လိုထင္ျမင္သလဲ။
ဒီလိုလာတာကေတာ့ ေကာင္းပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္ေတြကိုလည္း သြားသင့္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ နယ္စပ္ေဒသေတြကို သြားသင့္ပါတယ္။ သူတို႔ဘက္က ျပဳျပင္တာ၊ ေျပာင္းလဲတာက တက႑ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အေျခအေနကို ကမာၻက သိေအာင္ ကုလသမဂၢသိေအာင္ တင္ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ အက်ဥ္းေထာင္ေတြမွာ အက်ဥ္းသားေတြဟာ ေဝးလံတဲ့ ေဒသေတြကို အပို႔ခံေနရတယ္။ ၿပီးေတာ့ အက်ဥ္းေထာင္ေတြမွာ အက်ဥ္းသားေတြကို စိတ္ပိုင္းအရေရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းအရပါ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေတြကိုသိေအာင္ အက်ဥ္းသားေတြနဲ႔ ေတြ႔ဖို႔လည္း လိုပါလိမ့္မယ္။
မစၥတာကြင္တားနား ျပန္သြားရင္ေရာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဘာေတြျဖစ္ၿပီး က်န္ခဲ့မယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားလဲ။
အရင္တုန္းကလည္း လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲလို ကိုယ္စားလွယ္ေတြ လာၿပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာလည္းပဲ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တာေတြ၊ အတင္းအဓမၼ ခိုင္းေစတာေတြ၊ လယ္သိမ္း၊ ယာသိမ္း၊ ေျမသိမ္းတဲ့ ကိစၥေတြေပါ့၊ အဲလို မတရားခံရတာေတြဟာ အမ်ားၾကီး ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနတယ္ဆိုတာကို ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ကြင္တားနားလာၿပီး ျပန္သြားရင္လည္းပဲ ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကို အမည္ခံ႐ံု သက္သက္နဲ႔ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာေတြဟာ ၿပီးဆံုးမသြားဘူး။ ႏိုင္ငံေရးအရ ျပႆနာေတြကို ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းႏုိင္မွသာ ဒီ လူ႔အခြင့္အေရး ကိစၥေတြ အပါအဝင္ ျပႆနာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေျပေလ်ာ့သြားမယ္လို႔ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ ျမင္ပါတယ္။ မစၥတာကြင္တားနား အေနနဲ႔လည္း ႏုိင္ငံေရးအရ ေတြ႔သင့္ေတြ႔ထိုက္တဲ့ လူေတြနဲ႔ ေတြ႔ၿပီးေတာ့ အတတ္ႏိုင္ဆံုး UN ကေနတဆင့္ တြန္းအားေပးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အေထာက္အကူ ျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။
လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈဆိုတာ ဘာေတြကို ေျပာခ်င္တာလဲ။
ဆိုလိုတာကေတာ့ ဥပမာ လုပ္ခမရဘဲနဲ႔ လမ္းေတြ၊ တံတားေတြ စစ္တပ္အတြက္ အလုပ္ေတြ စသည္အားျဖင့္ေပါ့ ဒီလိုေနရာမ်ဳိးေတြကို လုပ္ေပးရတာမ်ဳိး။ တခ်ဳိ႕ေနရာေတြမွာလည္း တေန႔မွာ ေငြ ၂ဝဝဝ ေတာင္မွ မေလာက္မင ျဖစ္ေနတဲ့ ေနရာမ်ဳိးေတြမွာ လုပ္ခ ၅ဝဝ ေလာက္ေပးၿပီး ခိုင္းတဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြေပါ့။ မေတာ္မတရား ခိုင္းေစတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တအိမ္တေယာက္ ထြက္ၿပီးေတာ့ လမ္းေဘးဝဲယာေတြမွာ သစ္ပင္စိုက္ခိုင္းတာမ်ဳိး အခုထိ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒါေတြက ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရက လုပ္ေပးရမွာေတြပါ။ ေနာက္ ေမာ္ေတာ္ေတြ၊ ေလွေတြကို အခေၾကးေငြမေပးဘဲနဲ႔ ေခ်ာဆြဲတာမ်ဳိးေတြေပါ့။ အမ်ားၾကီးပါ။
(ကိုဝိုင္း တည္းျဖတ္သည္။)
