"မ်ားမ်ားလည္းထြက္ရမယ္ ေစ်းႏႈန္းလည္း ခ်ဳိသာရမယ္။ ဒါမွ သူမ်ားႏုိင္ငံကိုယွဥ္ႏုိင္မယ္"

.

 ဇြန္လလယ္ပိုင္းက လက္ဘက္ရည္ၾကမ္းအရည္အေသြးအမ်ဳိးမ်ဳိးရိွပံုကို ျပသေနေသာပင္ေလာင္းလက္ဖက္အစုအဖြဲ႔မွ အတြင္းေရးမွဴးကိုစုိင္းေကာင္ခမ္း (ဓာတ္ပံု - ေအာင္ၿငိမ္းခ်မ္း / Myanmar Now)

အရည္အေသြးေကာင္းေသာ လက္ဖက္ေျခာက္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားသိရိွလာၿပီျဖစ္ရာလက္ေတြ႔လိုက္နာရန္သာလုိအပ္သည္ဟုလက္ဖက္လုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးကေျပာသည္

လက္ဖက္ အႀကီးအက်ယ္စုိက္ပ်ဳိးေသာရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း၊ ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕တြင္ လက္ဖက္ကိုပိုမိုနည္းစနစ္တက်ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရန္ ေဒသခံတို႔ကႀကိဳးစားေနၾကသည္။

ပင္ေလာင္းလက္ဖက္အစုအဖြဲ႔မွ အတြင္းေရးမွဴး ကိုစုိင္းေကာင္ခမ္းက နည္းပညာရရွိမႈႏွင့္ေစ်းကြက္အေျခအေနမ်ားအေၾကာင္း ေျပာျပထားသည္။

ေမး။    ။ နည္းပညာအသစ္ေတြရရွိမႈအေျခအေနဘယ္လိုရွိလဲ။

ေျဖ။    ။ တုိးတက္လာတယ္။ အရင္ကဆုိရင္ လက္ဖက္ကိုခူးမယ္၊ နယ္မယ္၊ အေျခာက္လွမ္းမယ္ ၿပီးရင္ ပြဲရံုမွာသြားေရာင္းမယ္ ဒီအဆင့္ေလာက္ပဲ။ အခုဆုိသူတုိ႔ဘာသိလာလဲဆုိေတာ့ ကိုင္းျဖတ္ရမွာေတြ၊ကိုင္းျပဳျပင္ရင္ လက္ဖက္ပိုထြက္လာမွာေတြ ဒါေတြကိုတျဖည္းျဖည္းခ်င္းနားလည္လာတယ္။လက္ဖက္အစုအဖြဲ႔မဖြဲ႔ခင္ေရာဖြဲ႔ၿပီးေတာ့ေရာကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘယ္သူ႔အေထာက္အပ့ံမွမပါဘဲနဲ႔ လက္ဖက္ေတာင္သူေတြကိုသြားေရာက္ေဟာေျပာခဲ့တာပါ။ ရြာသူရြာသားေတြကိုလူစုခုိင္းထားၿပီးေတာ့ လက္ဖက္ကိုကိုင္းဘယ္လိုျဖတ္ရမယ္ဆုိတာလက္ေတြ႔ျပတယ္။ လက္ဖက္လုပ္နည္းအသစ္လည္းသင္ေပးတယ္။ ၿပီးေတာ့ အလွဴခံထားတဲ့ ကိုင္းျဖတ္ကတ္ေၾကးေတြပါ ျဖန္႔ေဝေပးတယ္။

ေမး။    ။ နည္းပညာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးဘယ္ကအကူအညီရသလဲ။

ေျဖ။    ။ အစုအဖြဲ႔ဖြဲ႔ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ GIZ အဖဲြ႔က စုိက္ပ်ဳိးေရးဌာနနဲ႔ေပါင္းၿပီးေတာ့ ရာသီဥတုနဲ႔ ပတ္သက္တာကိုတစ္ႏွစ္ေလာက္ပဲလုပ္တယ္။ အဲဒါကလည္းရြာေတြကို သင္တန္းနည္းနည္းေပးလိုက္တာေလာက္ပဲ။ ၾကာၾကာလုပ္ရင္ပိုေကာင္းတာေပါ့။ရာသီဥတုပူျပင္းလာေတာ့ လက္ဖက္ၿခံေတြမွာအရိပ္ရပင္ေတြစုိက္ဖို႔ဘာဖို႔ေလာက္ပဲေျပာခဲ့ေတာ့ တစ္နွစ္စီမံကိန္းဆုိေတာ့ ေတာ္ေတာ္နည္းတယ္။ က်န္တဲ့ NGO အဖြဲ႔ေတြ ပင္ေလာင္းလာၿပီးေတာ့ ကူညီတာမ်ဳိးမရွိဘူး။

ေမး။    ။ ေတာင္သူေတြကေရာနည္းပညာသစ္ေတြအေပၚစိတ္ဝင္စားမႈရွိလား။

ေျဖ။    ။ လက္ဖက္ေတာင္သူေတြကမိရိုးဖလာနည္းလို႔ေျပာရေအာင္ကိုသူတုိ႔အဘိုးအဘြားလက္ထက္ကတည္းကလုပ္လာေတာ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ကအရမ္းခက္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္ေဟာေျပာပြဲလုပ္လို႔ လူစုခုိင္းရင္ လူငယ္၊ လူလတ္ပို္င္းေလာက္ပဲလူစုခုိင္းတယ္၊အဲဒါမွ သူတုိ႔ကအေျပာင္းအလဲကိုလက္ခံမွာ။ အသက္ႀကီးတဲ့ ပိုင္းကဒါေတြကိုေျပာင္းလဲဖို႔ိခက္တယ္။ ေျပာင္းလဲရမွာလည္းတအားေၾကာက္တယ္။ နည္းပညာကိုေတာ့ သူတုိ႔စိတ္ဝင္စားၾကတယ္၊သြားေဟာလိုက္ၿပီးဆိုရင္ သူတုိ႔မွာတအံ့တၾသႀကီးကိုျဖစ္ေနတယ္။ သူတုိ႔ သတင္းရတာနည္းေတာ့ သူမ်ားေဒသမွာဘယ္လိုလုပ္ေနတယ္၊ဘယ္လိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔လိုၿပီဆုိတာကိုသြားေဟာလိုက္ရင္ ဒါႀကီးကသူတုိ႔အတြက္ အသစ္အဆန္းႀကီးျဖစ္ေနတယ္။ အခုေတာ့ ဒါေတြကုိသူတို႔ျမင္လာၿပီ။ အားလံုးေျပာင္းလဲဖို႔ဆုိရင္ေတာ့အဆင့္ေတြအမ်ားႀကီးလိုေသးတယ္။

ေမး။     ။ ဘာေတြေျပာင္းလဲဖို႔လိုေသးလဲ။

ေျဖ။     ။ စုိက္ပ်ဳိးတဲ့အခါမွာ အရည္ေသြးေကာင္းတဲ့ မိခင္ပင္ကိုေရြးခ်ယ္ဖို႔လိုတယ္။ ဒါမွ မ်ဳိးေစ့အျဖစ္သံုးမယ့္အသီးကအရည္အေသြးေကာင္းမွ စုိက္တဲ့လက္ဖက္ပင္လည္းေကာင္းမွာ။   ေနာက္တစ္ခုကအတန္းလိုက္စုိက္တဲ့အခါေတာင္ေစာင္းေတြမွာကန္႔လန္႔စိုက္သင့္တယ္။ ေဒါင္လိုက္စုိက္ရင္ မုိးရြာလို႔ေရတုိက္စားတဲ့အခါေျမဆီေျမႏွစ္ေတြပါသြားတတ္တယ္။ စုိက္နည္းစနစ္ကမွားေနတယ္။ မွားလို႔ အဲဒီအပင္ေတြဖ်က္ဖို႔ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ ေလွခါးထစ္ပံုစံျဖစ္သြားေအာင္ ေပါင္းေပါက္လိုက္ဖို႔လိုတယ္။ အဲဒါဆုိအကန္႔လိုက္ျဖစ္သြားၿပီး   ေျမဆီလႊာထိန္းသိမ္းဖို႔လည္းလြယ္သြားမယ္။ ေနာက္ လက္ဖက္ပင္ကိုကိုင္းျဖတ္တဲ့အခါမွ တခ်ဳိ႕ကဓားနဲ႔ရမ္းေတာ့ ကိုင္းျပတ္တာမညီဘဲတခ်ဳိ႕ကိုင္းေတြကပုတ္သြားနို္င္တယ္။ လက္ဖက္ခူးတဲ့အခါ အရြက္ၾကမ္းကိုခူူးတာက ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ျမန္မာႏုိင္ငံမွာပဲရွိတယ္။ သူမ်ားႏိုင္ငံကေစ်းႏႈန္းေကာင္းေကာင္းရေတာ့ နွစ္ရြက္တစ္ညႊန္႔ခူးနည္းကိုမွန္မွန္ကန္ကန္ခူးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာက အရြက္ၾကမ္းေတြခူူးတယ္။ အရိုးေတြလည္းခူးတယ္။ ဒါကလည္း ၿခံရွင္ကလက္ဖက္ခူးသမားငွားေတာ့ ခူးသမားကလည္းအေလးခ်ိန္ရေအာင္ ပိုခူးတယ္၊ခူးယူမႈစနစ္မွားေတာ့ လက္ဖက္အရည္အေသြးလည္း က်တာေပါ့။ လက္ဖက္စုိက္နည္းစနစ္မွန္မွန္ရယ္၊ ကိုင္းျဖတ္ျပဳျပင္ေပးမႈရယ္ ၿပီးေတာ့  မွန္မွန္ကန္ကန္ခူးမယ္ဆုိရင္ လက္ဖက္အရည္အေသြးပိုေကာင္းလာႏိုင္တယ္။

ေမး။     ။ လက္ဖက္ေျခာက္ထုတ္မယ္ဆုိရင္ ဘယ္လိုနည္းစနစ္ေတြနဲ႔ထုတ္သင့္လဲ။

ေျဖ။     ။ လက္ဖက္ခူးတဲ့စနစ္မမွန္ဘဲခူးလာတဲ့ လက္ဖက္ေတြကိုပလိုင္းေတြထဲမွာထည့္သိပ္ထားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဆာလာအိတ္ထဲမွာထည့္သိပ္ထားတယ္။ ၿပီးေတာ့ တစ္ေနကုန္ခူးၿပီးသား လက္ဖက္ေတြကိုမွ ေပါင္းဖို႔၊ ေလွာ္ဖို႔စလုပ္တာေပါ့။ တကယ္ဆုိရင္ ပလိုင္းျပည့္ၿပီဆုိရင္အိတ္ထဲခ်က္ျခင္းမထည့္ဘဲနဲ႔ ဖ်ာနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ လက္ဖက္ေတြကိုျဖန္႔ၿပီးေတာ့ခင္းထားရမွာ။ ဒါမွ လက္ဖက္ကခ်ဥ္နံံ႔ေပ်ာက္မွာ။ အိုးထဲထည့္ေလွာ္တဲ့အခါမွာလည္းအမ်ားႀကီးထည့္ေလွာ္ရင္ အက်က္မညီတာျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ႏိုင္သေလာက္ပဲထည့္သင့္တယ္။ မီးဖိုလုပ္တဲ့အခါမွာလည္းမီးခံျပားနဲ႔ မီးခုိးေခါင္းတုိင္ပါတဲ့ မီးဖိုကိုသံုးသင့္တယ္။ မဟုတ္ရင္ လက္ဖက္ေျခာက္မျဖစ္ခင္မွာဘဲလက္ဖက္ကမီးခုိးန႔ံထြက္ေနတတ္တယ္။ ထြက္လာတဲ့ လက္ဖက္ကိုလည္းအခုကေတာ့ စက္နဲ႔ပဲနယ္ၾကတယ္။ ဒီေဒသကထြက္တဲ့စက္ေပါ့။ စက္ကလည္းတစ္မိနစ္ဘယ္ေလာက္ႏႈန္းလည္ပတ္ရမယ္၊ထည့္သြင္းမဲ့ လက္ဖက္ပမာဏကိုလည္း   ေသခ်ာတြက္ခ်က္ရမယ္၊ ဒါေတြလည္းလိုတယ္။   ေလွာ္ၿပီးၿပီးခ်င္းလက္ဖက္ကိုလည္းခဏအေအးခံၿပီးမွ နယ္သင့္တယ္။ မဟုတ္ရင္ လက္ဖက္အညြန္႔ေတြက်ဳိးေက်သြားတာျဖစ္ႏုိင္တယ္။ လက္ဖက္လွန္းတဲ့အခါမွာလည္းစင္နဲ႔လွန္းသင့္တယ္။ လမ္းေပၚမွာပဲဖ်ာနဲ႔လွန္းရင္ အမႈန္အမႊားေတြ၊ ေျမႀကီးန႔ံေတြ၊ ဖုန္ေတြပါလာတတ္တယ္။ ေလွာ္တဲ့အိုးေတြကိုလည္းမွန္မွန္ေဆးေၾကာသင့္တယ္။ ဖ်ာကိုလည္း သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းထားရမယ္။   ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွားေနၾကတာက ဖ်ာဆုိရင္မဲနက္ေနမွ။ အဲဒါကလည္း အမွားတစ္ခုပဲ။ အဓိကကေတာ့ သူတုိ႔လုပ္ေနတဲ့ စနစ္ကေနနည္းနည္းေလး ထပ္တုိးေျပာင္းလဲလိုက္မယ္ဆုိရင္ အဆင္ေျပသြားၿပီ။

ေမး။     ။ လက္ဖက္အရည္အေသြးေကာင္းလာရင္ ေစ်းကြက္ေရာအဆင္ေျပႏုိင္မလား။

ေျဖ။     ။ ေစ်းႏႈန္းကေရႊဖီခ်ိန္ဆုိရင္ေတာင္ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းေကာင္းသန္႔သန္႔ေလးမွ တစ္ပိႆာ ၅,ဝဝဝေလာက္ပဲရတယ္။ ခူးခကတစ္ပိႆာကို ၇ဝဝကေန ၁,ဝဝဝ ၾကားရွိတယ္။ အရြက္စိမ္းေလးပိႆာမွ လက္ဖက္ေျခာက္ တစ္ပိႆာဆုိေတာ့ နည္းနည္းပဲက်န္တယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္ဆုိရင္ ရြက္စိမ္းကတစ္ပိႆာ ၅ဝဝကေန ၇ဝဝ ၾကားရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ ခူးသမားနဲ႔ ပိုင္ရွင္နဲ႔ကတစ္ေယာက္တစ္ဝက္လိုျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ လက္ဖက္ေတာင္သူကလည္း ၿခံရွိိလို႔သာလုပ္ရတဲ့သေဘာျဖစ္ေနတယ္။ လက္ဖက္ေျခာက္တစ္ပိႆာကို ၆,ဝဝဝအထိေပးမယ္ လွလွေလးလုပ္ေပးပါဆုိရင္ သူတုိ႔လုပ္ၾကမွာပဲေလ။ အဲဒါဆုိရင္ ထုိင္းမွာအလုပ္သြားလုပ္ေနတဲ့သူေတြေတာင္ ျပန္လာၿပီးလုပ္မွာ။ လက္ဖက္ေျခာက္ တစ္ရက္ကို ႏွစ္ပိႆာပဲထုတ္ႏိုင္ဦးေတာ့ သူတုိ႔ဝင္ေငြက ၁ဝ,ဝဝဝနဲ႔ ၁၂,ဝဝဝ ၾကားမွာရွိေနၿပီ။ အခုလိုပံုမွန္ဆုိရင္ ၄,ဝဝဝ၊ ၄,၂ဝဝပဲရွိတယ္။ ခူးခႏႈတ္ၿပီးရင္ သူ႔မွာ ၂,ဝဝဝေက်ာ္ပဲက်န္မယ္။ ၿပီးေတာ့ ထင္းဖိုးကုန္မယ္၊စက္နဲ႔နယ္ရင္လည္းမီတာခရွိေသးတယ္။ မကုိက္ေတာ့ တျခားေနရာထြက္ၿပီးေတာ့ အလုပ္လုပ္ၾကရတာေပါ့။ တကယ္တမ္းေျပာရရင္ေတာ့ လက္ဖက္ေျခာက္ကေျမျပန္႔ကိုမွီခုိေနရတာ။ ေျမျပန္႔က ေကာင္းေကာင္းဝယ္ယူသံုးစြဲၿပီး၊ ေစ်းေကာင္းေကာင္းလည္းေပးမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့။ ဥပမာနာဂစ္ျဖစ္တုန္းကဆုိရင္ လက္ဖက္ေျခာက္အေရာင္းက်သြားတယ္။ အဓိကက ျပည္တြင္းကိုမွီခုိေနရတာေပါ့။ ျပည္တြင္းမွာသာအျခားႏုိင္ငံကလက္ဖက္ေျခာက္ေတြဝင္လာမယ္ဆုိရင္ ေတာင္သူေတြပိုအထိနာမယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီကေတာင္သူေတြကအဆင့္ျမင့္ျမင့္ထုတ္ဖို႔လိုတယ္။ မ်ားမ်ားလည္းထြက္ရမယ္ ေစ်းႏႈန္းလည္း ခ်ဳိသာရမယ္။ ဒါမွ သူမ်ားႏုိင္ငံကိုယွဥ္ႏုိင္မယ္။

ေမး။     ။ ပင္ေလာင္းလက္ဖက္ကိုဘယ္ေတြကိုအဓိကပို႔လဲ။

ေျဖ။     ။ အဓိကက ျမန္မာျပည္အလယ္ပိုင္းေပါ့ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ ေရနံ႔ေခ်ာင္း၊ ေခ်ာက္၊ ေညာင္ဦး၊ ပခုကၠဴ၊ လယ္ေဝး ၿပီးေတာ့ ပဲခူူး၊ ရန္ကုန္ နဲ႔ ဧရာဝတီတုိင္းအစံုပို႔ရတယ္။ အမ်ားဆံုးပို႔ရတာေတာ့ ေရႊဖီခ်ိန္နဲ႔ ကဆုန္ေျခာက္ပဲ။ မုိးေျခာက္ေတာ့မရွိေတာ့ဘူး။ ေရႊဖီခ်ိန္မွာဆုိရင္ ပိႆာခ်ိန္ ၁၅,ဝဝဝေလာက္အထိပို႔ရတယ္။ ေရႊဖီခ်ိန္ကအရသာပိုရွိပိုေကာင္းေတာ့ ေျမျပန္႔က လူေတြကတစ္ရာသီစာသံုးမယ့္လက္ဖက္ေျခာက္ေတြကိုအဲဒီအခ်ိန္မွာဝယ္ေလွာင္ထားၾကတယ္။ကြ်န္ေတာ္တို႔ကခုိင္မာတဲ့ ေစ်းကြက္တစ္ခုရွိဖို႔လိုအပ္တယ္။ အျခားလုပ္ငန္းရွင္ေတြနဲ႔ အေသးစား၊အလတ္စားေငြေခ်းတဲ့သူေတြလည္းအတုိးႏႈန္းနည္းနည္းနဲ႔ ေခ်းေပးရင္ပိုေကာင္းမယ္။ အခုကေငြေခ်းၿပီးအလုပ္လုပ္ေနတုန္းရွိေသးတယ္။ အေၾကြးက ျပန္ဆပ္ရေတာ့မယ္။ အဓိကကေတာ့ ခုိင္မာတဲ့ေစ်းကြက္မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ လက္ဖက္ေတာင္သူေတြအတြက္ကေငြေရးေၾကးေရးလည္းရွိဖို႔လိုတယ္။ ေစ်းကြက္လည္းရွိဖို႔လိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္းရွင္ေတြလည္းအားေပးအားေျမွာက္လုပ္ဖို႔လိုတယ္။ လက္ဖက္အဓိကထြက္တဲ့ေဒသမွာစပါးစံျပကြက္ေတြခ်ည္းပဲလုပ္ေနရင္ေတာ့ အလုပ္သိပ္မဟုတ္ဘူးေပါ့။ ဒီေဒသမွာဘာထြက္လဲ၊ ထြက္တဲ့ဟာကိုအစိုးရကအားေပးမယ္ဆုိရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းတာေပါ့။

ေမး။     ။ လက္ဘက္လုပ္ငန္း၊ ေစ်းကြက္ ဒီထက္ ပိုၿပီးအဆင္ေျပဖို႔ ဘာေတြ လုိအပ္မလဲ။

ေျဖ။     ။ လက္ဖက္တြင္က်ယ္ဖို႔ကထုတ္လုပ္မႈအပို္င္းခ်ည္ပဲလုပ္လို႔လည္းမရဘူး။ လက္ဖက္ကြင္းဆက္အရစိုက္တဲ့သူ၊ ကုန္ေခ်ာထုတ္တဲ့သူနဲ႔ တင္ပို႔ေရာင္းခ်တဲ့သူကတစ္ကြင္းတစ္ဆက္တည္းျဖစ္ဖုိ႔လို႔တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာကကုန္ၾကမ္းရွိတယ္။ နည္းပညာပိုင္းကူညီမယ့္ပညာရွင္ေတြနည္းတယ္။ အဲဒီလိုကူညီမယ့္အဖြဲ႔အစည္းေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအေထာက္အပံ့ေတြလိုတယ္။ အဲဒီလိုကူညီၿပီးအသိပညာမ်ားမ်ားလာေပးမယ္ဆုိရင္ေတာ့ လက္ဖက္ကပြဲစားဆုိတာေတာင္ရွိမွာမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ တုိက္ရုိက္ေတာင္သူေတြနဲ႔ သြားတဲ့စနစ္ပဲသြားေတာ့မွာေပါ့။ အဲဒါဆုိရင္ ႏုိင္ငံျခားေစ်းကြက္လည္းရည္ရြယ္လို႔ရလာမယ္။ ရည္လည္းရည္ရြယ္ေနတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္ဖို႔ကလည္းလက္ဖက္ေတာင္သူေတြပါဝင္ဖို႔လိုတယ္။ သူတို႔ကိုလည္းပိုမိုျမွင့္တင္ေပးဖို႔လိုတယ္။      ။