အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ ( ၁ )

.

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ ျပည္တြင္းစစ္ႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ား ခ်ဳပ္ၿငိမ္းေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရရွိေရးအတြက္ တိုင္းရင္းသားမ်ားလိုလားသည့္ ႏိုင္ငံေရးတန္းတူညီမွ်မႈ၊ ကုိယ္ပိုင္ျပ႒ာန္းခြင့္ႏွင့္ ကုိယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္တို႔ကို အာမခံခ်က္ေပးသည့္ ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီစနစ္သည္ အဓိကက်ေသာ အေျဖတစ္ခုျဖစ္သည္ဟု တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ေရးရာစင္တာ (ENAC) က အခိုင္အမာ ယံုၾကည္သည္။

ကမာၻ႔ဖက္ဒရယ္ ႏုိင္ငံမ်ား၌ က်င့္သုံးေနေသာ စီးပြားေရးႏွင့္ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ဖက္ဒရယ္စနစ္ႏွင့္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံ၌ က်င့္သံုးေနေသာ ဘ႑ာေရးစနစ္တို႔ကို တင္ျပထားၿပီး ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ ဝိေသသတစ္ခုျဖစ္သည့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားခြဲေဝျခင္း (division of powers) တြင္ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရးအပါအဝင္ ဘ႑ာေရး အာဏာမ်ားလည္း အက်ဳံးဝင္သည္။   ႏိုင္ငံေရးအာဏာသာရွိၿပီး ဘ႑ာေရးအာဏာ ခ်ဳိ႕တဲ့ ေနလွ်င္ တိုင္းျပည္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ႏိုင္သည့္အျပင္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ အရ ေပးထားေသာ   ႏုိင္ငံေရးအာဏာမ်ား၏   ေရရွည္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမွာလည္း စိုးရိမ္ဖြယ္ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘ႑ာေရးအာဏာမ်ားကို အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား စနစ္တက်ႏွင့္ မွ်တစြာ ခြဲေဝထားရန္ လိုအပ္ပါသည္။

ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာက္ရန္အတြက္ လက္ရွိေဆာင္ရြက္ေနေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို စတင္ ပံုေဖာ္သြားရန္ လိုအပ္ပါသည္။ လက္ရွိက်င့္သံုးေနေသာ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ဖက္ဒရယ္ စနစ္သည္ ဗဟုိခ်ဳပ္ကိုင္မႈ လြန္ကဲေနၿပီး ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ားကို အကန္႔အသတ္ျဖင့္သာ ေပးအပ္ထားသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ထို႔ျပင္ ျပည္နယ္ မ်ားအား ေပးအပ္ထားေသာ အခြန္အေကာက္ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားမွာလည္း ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ာန္းခြင့္ႏွင့္ ကုိယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္စသည့္ ႏုိင္ငံေရးအာဏာရႈေထာင့္အားျဖင့္ ၾကည့္လွ်င္ အလြန္အားနည္းေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပည္နယ္မ်ား၏ ဘ႑ာေရး ဆိုင္ရာ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားကို တိုးခ်ဲ႕ၿပီး ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တိုင္းျပည္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး အတြက္ ျပည္နယ္မ်ား၏ အခန္းက႑ကို ျမင့္တင္ေပးသြားရန္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။

လြပ္လပ္ေရးရၿပီးကတည္းက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးအားလံုး ႏိုင္ငံေရးတန္းတူညီမွ်မႈ၊ ကိုယ္ပိုင္ ျပ႒ာန္းခြင့္ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္တို႔ကို အာမခံခ်က္ေပးသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ ထူေထာင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ား ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အာဏာရအစိုးရအဖြဲ႔၊ အထူးသျဖင့္ စစ္အစိုးရအဖြဲ႔တို႔ကသာ အသာစီးရခဲ့ၾကၿပီး ဗဟို ခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ႀကီးစိုးသည့္ တစ္ျပည္ေထာင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အထိ အုပ္ခ်ဳပ္လာခဲ့သည္။ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ ၎တို႔၏ ဖက္ဒရယ္ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ ႏုိင္ငံေရးနည္းျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ေသာ္လည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားေၾကာင့္ စစ္အစိုးရကို လက္နက္စြဲကိုင္ေတာ္လွန္သည့္နည္းျဖင့္ မလႊဲမေရွာင္သာ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ရသည္။ အက်ိဳးဆက္အေနျဖင့္ ျပည္တြင္းစစ္ႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမ်ားသည္ လည္း ဆယ္စုႏွစ္ (၇) ခုနီးပါး သက္ဆိုးရွည္ေနၿပီး မခ်ဳပ္ၿငိမ္းႏိုင္ေသးသျဖင့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ ေရးအတြက္ ႀကီးမားေသာ အဟန္႔အတားတစ္ခုအျဖစ္ ရွိေနပါသည္ ။

ထို႔ေၾကာင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ ျပည္တြင္းစစ္ခ်ဳပ္ၿငိမ္းေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာ ေသာ့ခ်က္တစ္ခုဟု ရႈျမင္ကာ ဖက္ဒရယ္စနစ္၏ အဓိကအစိတ္အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္သည့္ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္ စနစ္၏ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ ဖက္ဒရယ္ႏုိင္ငံအခ်ဳိ႕၏ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္တို႔ကို တင္ျပထားပါ သည္။ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္၏ အေျခခံသေဘာတရားအရ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ဘ႑ာေရးအာဏာ မ်ားကို ခြဲေဝရာတြင္ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာျဖစ္ရန္ လိုပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ တစ္ႏုိင္ငံလံုး၏ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ရန္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအား ဘ႑ာေရးအာဏာမ်ား အပ္ႏွံ ထားမႈသည္ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီး မ်ားက ၎တို႔၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ နယ္ေျမအတြင္းရွိ အေရးကိစၥမ်ားကို ကိုယ္ပိုင္ ျပ႒ာန္းခြင့္ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ တို႔ကို က်င့္သံုးႏိုင္ရန္ ဘ႑ာေရးအာဏာမ်ား အပ္ႏွံထားမႈတို႔သည္ သဟဇာတျဖစ္ရန္ အေရးႀကီးပါသည္။ သို႔မွသာလွ်င္ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မည့္ ပဋိပကၡမ်ားကို ေလ်ာ့နည္းေအာင္ႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ အေထာက္အကူျပဳႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ဖက္ဒရယ္ႏုိင္ငံမ်ားသည္ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရးဆိုင္ရာ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ား မတူညီၾကသျဖင့္ ၎တို႔ ၏ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ အေျခခံတူညီခ်က္မ်ား ရွိသကဲ့သို႔ မတူညီေသာ အခ်က္မ်ားလည္းရွိသည္။ ဥပမာ - အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ဘ႑ာေရးအာဏာမ်ား ခြဲေဝမႈကို ႏုိင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုထဲ၌ ထည့္သြင္း ျပ႒ာန္းထား ျခင္း၊ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ဘ႑ာေရးမညီမွ်မႈမ်ားကုိ ကုစားသည့္ အစီအစဥ္မ်ား ထားရွိျခင္းတို႔ကို ေတြ႔ရၿပီး ၎တို႔သည္ ဖက္ဒရယ္ႏုိင္ငံအလိုက္ ကြဲျပားသည့္အျပင္ ေခတ္ကာလအလိုက္လည္း ေျပာင္းလဲမႈ ရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ အေရးႀကီးေသာ အခ်က္တစ္ခုမွာ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ဘ႑ာေရးအာဏာအပါအဝင္ လုပ္ပိုင္ ခြင့္ အာဏာမ်ားကို ခြဲေဝရာတြင္ က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္ေသာ အေျခခံမူမ်ားအေပၚ အေျခခံၿပီး စနစ္တက် ခြဲေဝ ထားသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ ဥပမာ - ျပည္သူႏွင့္ အနီးဆံုးအစိုးရအဖြဲ႔ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာအပ္ႏွံသည့္ (Subsidiarity principle) မူအရ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ေဒသႏၱရအစိုးရတို႔ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းမရွိသည့္ ျပည္သူ႔ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ားကိုသာ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအား ေပးအပ္သည္။ ဘ႑ာေရးအာဏာ မ်ား ခြဲေဝရာ တြင္လည္း ထိေရာက္မႈ (efficiency) နွင့္ မွ်တမႈ (equity) မူတို႔ကို အေျခခံၿပီး ျပည္သူ႔ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းကို ပို၍ ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္မႈ (တစ္နည္းအားျဖင့္ ကုန္က်စရိတ္ သက္သာစြာျဖင့္ ေဆာင္ ရြက္ႏုိင္မႈ) ႏွင့္ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားအၾကား ဘ႑ာေရးမွ်တမႈကို ပို၍ အာမခံေပးႏုိင္မႈတို႔အေပၚ မူတည္ၿပီး သက္ဆုိင္ရာ အစိုးရအဖြဲ႔ကို ဘ႑ာေရးအာဏာမ်ား ေပးအပ္ေလ့ရွိသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ စစ္အစိုးရလက္ထက္၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ အတည္ျပဳျပ႒ာန္းလိုက္သည့္ ႏိုင္ငံ၏ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒျဖင့္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တို႔၌ “ဒီမိုကေရစီနည္းက်” ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပကာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္သစ္ကို စတင္က်င့္သံုးေနေသာ္လည္း ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ လြန္ကဲေနဆဲျဖစ္သည္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအရ ႏိုင္ငံ၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာမ်ား (ဥပေဒျပဳေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္တရားစီရင္ေရး) ကို ျပည္ေထာင္စုအစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္/ တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ခြဲေဝက်င့္သံုးထားသျဖင့္ ယခင္စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္လွ်င္ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားသည္ သီးျခားလုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာအခ်ဳိ႕ကို ရရွိၾကေသာ္လည္း ဖက္ဒရယ္စနစ္ အားျဖင့္ ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ဥပေဒျပဳေရးထက္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာအခ်ဳိ႕ကို လႊဲေျပာင္းေပးသည့္ ဗဟို ခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေျဖေလွ်ာ့မႈကသာ ပို၍မ်ားေနၿပီး ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ား၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားမွာလည္း ရွင္းလင္းျပတ္သားမႈ သို႔မဟုတ္ ေသခ်ာေရရာမႈ မရွိသည္ကို ေတြ႔ရသျဖင့္ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ာန္းခြင့္ႏွင့္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္တို႔ကို အားေပးျမႇင့္တင္မႈ အလြန္နည္းေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လက္ရွိဘ႑ာေရးစနစ္သည္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေျဖေလ်ာ့မႈအခ်ဳိ႕ ျပဳလုပ္လာသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ဥပမာ - အသံုးစရိတ္ဆိုင္ရာလုပ္ပိုင္ခြင့္အခ်ဳိ႕ကို ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားက လြတ္လပ္စြာစီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္ ရွိၿပီး အခ်ဳိ႕ေသာ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္း အသံုးစရိတ္မ်ားကို ျပည္ေထာင္စုအစိုးရက တိုက္ရိုက္ထိန္း ခ်ဳပ္ ေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ျပည္ေထာင္စုအခြန္အခ်ဳိ႕မွ ေကာက္ခံရရွိေသာ အခြန္ဘ႑ာေငြအခ်ဳိ႕ကို ျပည္နယ္/ တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ေကာက္ခံရရွိရာေဒသအေပၚ အေျခခံၿပီး သတ္မွတ္ အခ်ဳိးအစားတစ္ခုျဖင့္ ျပန္လည္မွ်ေဝ ေပးေနျခင္းသည္ ႀကိဳဆိုရမည့္ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ တစ္ခုျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုမွ်ေဝ အခြန္အခ်ဳိးအစားမ်ားသည္ အလြန္နည္းေနၿပီး ဆက္လက္တိုးျမင့္သြားရန္ လိုသည္။ ထို႔ျပင္ သဘာဝ သယံဇာတ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ျခင္းမွ ရရွိေသာ ဝင္ေငြမ်ားကိုလည္း ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ မွ်ေဝေပး သင့္ၿပီး ပြင့္လင္းျမင္သာေသာ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ားအၾကား ဘ႑ာေငြလႊဲေျပာင္းမႈ အစီအစဥ္မ်ား ထားရွိသင့္ပါသည္။ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈမရႏိုင္ေသးသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ စိန္ေခၚမႈ မ်ား ရွိေနေသာ္လည္း အမ်ားျပည္သူလိုလားသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ေပၚထြန္းေရးအတြက္ ဆက္လက္ေဖာ္ေဆာင္ ရမည္ျဖစ္သည္။ ဤအႀကံျပဳခ်က္မ်ားသည္ အနာဂတ္ဖက္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဘ႑ာေရးဖက္ဒရယ္စနစ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။   ။