ကမန္လူမ်ဳိးေတြရဲ႕တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး ဘယ္လိုကာကြယ္ေပးမလဲ

.

ဓါတ္ပံု-ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး|ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ ဘြတ္ႀကီးေက်းရြာအနီးရွိ ကမန္လူမ်ဳိးမ်ား ယာယီေနထိုင္သည့္ လိုင္းတန္းတစ္ခုကို မတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔က ေတြ႔ရစဥ္/ေကာင္းျမတ္ႏိုင္(ေမာင္ေတာ)

 

ေႏြဦးေလးရူးေတြ တိုးေဝ႔တိုက္ခတ္ေနေပမယ့္ တန္ခူးလရဲ႕ ရန္ကုန္ေႏြေနပူဒဏ္ေတြကိုေတာ့ ေအးၿငိမ္ေျပေပ်ာက္ႏိုင္စြမ္းမရွိေပ။ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ ဘြတ္ႀကီးေက်းရြာအစြန္ ကြင္းျပင္ႀကီးေတြအနားမွာေတာ့ က်ဳိးတိုးက်ဲတဲ ဟိုနားတစ္ေဆာင္ ဒီနားတစ္ေဆာင္ အိမ္တခ်ဳိ႕ လိုင္းတန္းတခ်ဳိ႕ကို ေတြ႔ရပါတယ္။

အဲဒီက်ဳိးတိုးက်ဲတဲ လိုင္းတန္းတစ္ေဆာင္ရဲ႕ညာဖက္အစြန္ဆံုးအခန္းကြပ္ပ်စ္ေရွ႕ ဝါးနဲ႔ျပဳလုပ္ထားတဲ႔ ကုလားထိုင္တစ္လံုးေပၚမွာ အသက္ ၆၀ ေက်ာ္အရြယ္ အမ်ဳိးသမီးႀကီးတစ္ဦး ထိုင္ေနပါတယ္။သူမရဲ႕ မ်က္ႏွာကေတာ့ ရန္ကုန္ေႏြေန ပူဒဏ္ကို အံတုေနရတဲ့အျပင္ အျခားေသာေလာကဓံေတြြကို အံတုေနရတာလည္း ေပၚလြင္ေနေလရဲ႕။

သူမကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္ ကမန္ဒုကၡသည္စခန္းကေန ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ ဘြတ္ႀကီးေက်းရြာအစြန္ ကြင္းျပင္ႀကီးေတြ အနားက ကမန္လူမ်ဳိးေတြေနထိုင္ေနတဲ႔ေနရာကို ေရႊ႕ေျပာင္းလာတဲ႔ အသက္ ၆၃ ႏွစ္အရြယ္ ကမန္အမ်ဳိးသမီးႀကီး ေဒၚတင္လွပဲျဖစ္ပါတယ္။၂၀၁၂ ပဋိပကၡတုန္းက ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕ ေပၚရွိ သူမတို႔မိသားစုပိုင္ အိမ္ႀကီးရခုိင္ ဖ်က္စီးခံရၿပီးေနာက္ ဒုကၡသည္ စခန္းမွာေန၊ ၿပီးေတာ့ အခုေတာ့ သူမ ရန္ကုန္ကို ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။

"ဟိုးအရင္ကတည္းက ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ေနလာခဲ႔ၾကေပမယ့္ ပဋိပကၡေတြျဖစ္ေတာ့ အစိုးရက ဒုကၡသည္စခန္းကိုပဲ ပို႔ေပးခဲ႔တယ္။အစစ အရာရာ ဘာတစ္ခုမွ အဆင္မေျပပါဘူး။ဒါေပမယ့္ ခက္ခက္ခဲခဲနဲ႔ ၅ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာေနခဲ႔ရ ပါတယ္" လို႔ သူမက ဒုကၡသည္စခန္းမွာ ေနခဲ႔ရပံုေတြကို ေျပာျပပါတယ္။

အဲဒီ၂၀၁၂ ပဋိပကၡေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တစ္ခုလံုးမွာ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားေတြအပါအ၀င္ ေသဆံုးသူ ၁၉၂ ဦး၊ဒဏ္ရာရသူ ၂၆၅ ဦး၊ ေနအိမ္ေပါင္း ၈,၆၀၀ ေက်ာ္ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရၿပီးေတာ့ လူေပါင္း တစ္သိန္းခန္႔ အိုးအိမ္စြန္႔ခြါ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကရတယ္လို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဧၿပီလထုတ္အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ကမန္လူမ်ိဳးအေရးကိစၥ လႊတ္ေတာ္မွာေဆြးေႏြး

-------------------------------

ေဒၚတင္လွကေတာ့ ၂၀၁၇ ေအာက္တိုဘာလမွသာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး|ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ ဘြတ္ႀကီးေက်းရြာအစြန္နားမွာေန႔တဲ႔ သူမသမီးငယ္ဆီသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းလာခဲ႔တာလို႔ သူမက ဆိုပါတယ္။အဲဒီမတိုင္မီ ရမ္းၿဗဲဒုကၡသည္စခန္း

ကေန ရန္ကုန္သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းၾကခ်ိန္မွာေတာ့ သံတြဲသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ခဲ႔တာ လို႔လည္း သူမက ရွင္းျပပါတယ္။

ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာအႀကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံျပဳခ်က္အရ ေက်ာက္ျဖဴ၊ ေပါက္ေတာႏွင့္ ရမ္းၿဗဲ ၿမဳိ႕နယ္ရွိ ဒုကၡသည္စခန္း သုံးခုကို ပိတ္သိမ္းၿပီး ကမန္လူမ်ဳိး အိမ္ေထာင္စု ၅၅ စုကို ရန္ကုန္ၿမဳိ႕သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခြင့္ျပဳခဲ့ေၾကာင္း ဇူလိုင္လ ၁ ရက္ကႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ႐ုံးမွ သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

“ရန္ကုန္ကို ေနထိုင္ခြင့္ ျပဳလိုက္တာ ခိုးဝင္ဘဂၤါလီေတြ မဟုတ္ဘူး။ ကမန္တိုင္းရင္းသားေတြ ျဖစ္တယ္။ သူတို႔က အစၥလာမ္ဘာသာ ကိုးကြယ္တာ။ သူတို႔ကို ရန္ကုန္မွာေနဖို႔ ေနရာေပးတာ မဟုတ္ဘူး။ သြားလာခြင့္ျပဳလိုက္တာ ျဖစ္တယ္။”လို႔ လူမႈဝန္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီးဌာန အၿမဲတမ္းအတြင္းဝန္ ဦးစိုးေအာင္က ဆိုပါတယ္။

ယင္းကဲ့သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္းသည္  ျပႆနာတစ္ရပ္ကို ဖိတ္ေခၚသလိုျဖစ္ေနတာ ေၾကာင့္ အစိုးရအေနႏွင့္ျပန္လည္သံုးသပ္ေပးရန္အဆို ကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ မတ္လ ၅ ရက္ေန႔က ျပည္ေထာင္စုႀကံ႕ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ (USDP)ရဲ႕ မင္းကင္းအမတ္ ဦးေမာင္ျမင့္မွ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြင္းခဲ႔ပါတယ္။

"တစ္ကယ္ေတာ့ ရခိ္ုင္ျပည္နယ္မွာျဖစ္တဲ့ကိစၥကို ရခိုင္ျပည္နယ္မွာပဲ ရွင္းလို႔ရပါ တယ္။ ဒီေလာက္လူအင္အားကို ေနရာခ်ဖို႔ကေတာ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေနရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ေနရာေတြအမ်ားႀကီးရွိလ်က္နဲ႔ရန္ကုန္ကို ေရႊ႕ေျပာင္းဖို႔ စီမံစိုင္းျပင္းတာဟာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္နဲ႔ေတာ့ လိုက္လို႔မမီႏိုင္ပါ ဘူး။ရခိုင္ျပည္နယ္ျဖစ္တဲ့ ကင္ဆာေရာဂါကို ရခိုင္ျပည္နယ္မွာပဲ ကုသတာက သဘာဝက်ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို စီးပြားေရးဗဟိုခ်က္ျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္ကိုပို႔ေပးတာဟာ ကင္ဆာေရာဂါကို တစ္ႏိုင္ငံလံုး ကူးစက္ေအာင္ လုပ္ေန တာနဲ႔ အတူတူပဲျဖစ္ပါတယ္။" လို႔ ဦးေမာင္ျမင့္က ဆိုပါတယ္။

အဲဒီအဆိုကို မတ္လ ၁၄ ရက္က ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၁၈ ဦးက ဝိုင္းဝန္းေဆြးေႏြးခဲ့ၿပီး မဲခြဲဆံုးျဖတ္ခဲ႔ရာမွာ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၃၉၅ မဲ ေထာက္ခံမဲ ၁၃၆ မဲ၊ ကန္႔ကြက္မဲ ၂၃၆ မဲ နဲ႔ ၾကားေနမဲ ၈ မဲရရွိၿပီး ကန္႔ကြက္သူ မ်ားတာေၾကာင့္ အဆိုကို မွတ္တမ္းအျဖစ္သာထားရွိရန္ လႊတ္ေတာ္က ဆံုးျဖတ္ခဲ႔ ပါတယ္။

ယင္းကဲ့သို႔ ကန္႔ကြက္ေျပာဆိုရာတြင္ ကင္ဆာဆဲလ္ ဟု သံုးႏႈန္းျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီးင္းသည္ တိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္စု တစ္ခု၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအခ်င္းခ်င္း ယံုၾကည္မႈကိုပါ ထိခိုက္ႏိုင္သည့္အတြက္ ကမန္အမ်ဳိးသား တိုးတက္ေရးပါတီမွ ျပင္းထန္စြာကန္႔ကြက္ေၾကာင္း မတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔က သေဘာထားတစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ႔ပါတယ္။

အဲဒီအဆိုကို လူမႈဝန္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရး ႏွင့္ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးဝန္ႀကီးဌာန ဒုတိယဝန္ႀကီး ဦးစိုးေအာင္က"၂၀၁၂ ခုႏွစ္ရခိုင္ပဋိပကၡအၿပီးတြင္ ကမန္ တိုင္းရင္းသား အိမ္ေထာင္စု ၄၁ စု၊ လူဦးေရ ၁၀၃ ဦးသည္ ၎တို႔ေဆြမ်ိဳးမ်ား ရွိေသာေၾကာင္းလည္းေကာင္း၊ ၎တို႔ဆႏၵအရလည္းေကာင္း၊ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ႏုိင္ငံသားဥပေဒအရ ႏုိင္ငံသား လက္မွတ္ကိုင္ေဆာင္ထားသူမ်ားျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္  လည္းေကာင္း၊ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒပုဒ္မ ၃၅၅ အရ ႏုိင္ငံသားတိုင္းသည္ ႏုိင္ငံ၏မည္သည့္ေနရာေဒသတြင္မဆို ဥပေဒႏွင့္အညီ ေျခခ်ေနထုိင္ခြင့္ရွိသည္ ဟူေသာ အခ်က္မ်ားႏွင့္ကိုက္ညီေသာေၾကာင့္ ေျပာင္းေရႊ႕ေစခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။" လို႔  မတ္လ ၁၄ ရက္ေန႔  ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ လာေရာက္ရွင္းလင္းေျပာခဲ႔ပါတယ္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၃၅၅ မွာ "ႏိုင္ငံသားတိုင္းသည္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အတြင္း မည္သည့္အရပ္ေဒသ၌မဆို ဥပေဒႏွင့္အညီ အေျခစိုက္ေနထိုင္ခြင့္႐ွိသည္" လို႔  ျပဌာန္းထားပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာအႀကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔ထုတ္အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာထဲ မွာ "ရမ္ၿဗဲၿမိဳ႕ရွိ ကမန္ IDP မ်ားအား သူတို႔၏ မူလေနရာမ်ားတြင္ ျပန္လည္ေနရာ ခ်ထားေပးရန္ အႀကံျပဳခဲ႔ေသာ္လည္း အစိုးရအေနျဖင့္ ကမန္ IDP မ်ားအား ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေနရာခ်ထားမႈကို ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ႔ပါသည္။ IDPစခန္းပိတ္သိမ္းလိုက္ျခင္းသည္ အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ လုပ္ရပ္တစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း ထိုကဲ႔သို႔ေဆာင္ရြက္မႈပံုစံအား တျခားက်န္ရွိသည့္ IDP စခန္းမ်ားပိတ္သိမ္းရန္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ နမူနာအျဖစ္ မသံုးသင့္ပါ။လက္ရွိအေျခအေနတြင္ အေျခအေနအရပ္ရပ္ကို ထည့္သြင္းစဥ္စား အေျခခံထာ၍ ေဖာ္ထုတ္ထားသည့္ မဟာဗ်ဴ ဟာတစ္ရပ္လည္း အေရးေပၚလိုအပ္ေနပါသည္။ထိုျပင္ သက္ဆိုင္ရာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔စြာတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္လည္း လိုအပ္ေနပါသည္။" လို႔ အႀကံျပဳ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ 

ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႔အတြင္းေရးမွဴး ဦးတင္ေမာင္ေဆြက "IDP စခန္းဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕နယ္နဲ႔ ေက်ာက္ျဖဴၿမိဳ႕နယ္ ႏွစ္ေနရာမွာပဲ က်န္ပါတယ္၊ ဒီႏွစ္ေနရာမွာ စစ္ေတြခ႐ိုင္ထဲမွာရွိတဲ့ ေျမပုံေတာင္ေပၚIDP စခန္းကို ေရႊ႕ေျပာင္းဖို႔အတြက္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါတယ္၊IDP စခန္းေတြကိုဖ်က္သိမ္း တဲ့အခါမွာ မူလေနရာမွာ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားဖို႔ဆိုတဲ့အခ်က္က အဓိကအေရးႀကီး တာျဖစ္တဲ႔အတြက္ ဒီအခ်က္ကိုရရွိဖို႔ ေပါင္းစပ္ညႇိႏႈိင္းၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနရ တာေတြရွိပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္ယူၿပီး ေဆာင္ရြက္ရတာျဖစ္ပါတယ္၊ ဒီႏွစ္မွာ ေက်ာက္ျဖဴIDP စခန္းကို မူလေနရာမွာ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားဖို႔အတြက္ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ေျမျပင္မွာညႇိႏႈိင္းလ်က္ရွိေၾကာင္း တင္ျပအပ္ပါတယ္''လို႔ မတ္လ ၁၄ ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္မွာျပဳလုပ္ခဲ႔တဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္အေရး သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ  ရွင္းျပခဲ႔ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ဒုကၡသည္စခန္း (IDP)အေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး  "အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း သင္တန္းမ်ားဖြင့္လွစ္ေပးျခင္း။ဝင္ေငြရရွိႏိုင္သည့္လုပ္ငန္း စဥ္မ်ား IDP စခန္းအတြင္း ဖန္တီးေပးျခင္းႏွင့္ IDP စခန္းျပင္ပတြင္အလုပ္အကိုင္ ရရွိေအာင္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းျဖင့္ အမ်ဳိးသားႏွင့္အမ်ဳိးသမီး IDP မ်ား၏ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းမ်ား တိုးတက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးရမည္။ ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ေပးမႈေၾကာင့္ IDP မ်ားအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီအေပၚ မွီခိုရမႈမ်ား ေလ်ာ့က်လာမည္   ျဖစ္ပါသည္။ "ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာအႀကံေပး ေကာ္မရွင္ ရဲ႕ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာမွာ အႀကံျပဳထားပါတယ္။

မတူကြဲျပားျခင္းကို လက္ခံျခင္း 

------------------------

ျမန္မာ႔ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္မႈနဲ႔အတူပါလာတဲ႔ ပဋိပကၡေတြၾကားထဲမွာ လူနည္းစုတိုင္းရင္းသားေတြဟာ ေမြးရာပါႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးေတြလည္း ဆံုးရွံဳးေနခဲ႔ၾကရပါတယ္။ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက လူနည္းစုတစ္ခုျဖစ္တဲ႔ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာလည္း ၂၀၁၂ ကျဖစ္ပြားခဲ႔တဲ႔ ပဋိပကၡေတြေနာက္ပိုင္း တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးေတြ ဆံုးရွံဳးေနခဲ႔ၾကရပါတယ္လို႔ သူတို႔က ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ဘုရင္ေတြလက္ထက္ကတည္းက ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ ေနထိုင္လာခဲ႔ၾကတဲ႔ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာ ျမန္မာအစိုးရကတရားဝင္သတ္မွတ္ ္ထားတဲ႔ တိုင္းရင္းသား ၁၃၅ မ်ဳိးထဲမွာပါဝင္ၿပီး  ရခိုင့္ဘုရင့္တပ္မေတာ္က "ေလးသည္ေတာ္တပ္"မွာ တာဝန္ယူထမ္းေဆာင္ခဲ႔တာကို အစြဲျပဳ ၿပီး "ကမန္" လို႔ေခၚတြင္လာခဲ႔တာဆိုၿပီး ရခိုင္ရာဇဝင္သစ္က်မ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာ အစၥလာမ္ဘာသာကို ကိုးကြယ္ၾကေပမယ့္ ရခိုင္စကားကိုသာ ေျပာဆိုၾကသလို တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ကိုသာ က်င့္သံုးၾကၿပီး ရခိုင္လူမ်ဳိးေတြနဲ႔ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ ဝတ္စားဆင္ယင္ပံုေတြတူညီၾကကာ သႀကၤန္ပြဲေတာ္အပါအဝင္ တျခားရိုးရာပြဲေတာ္ေတြကိုလည္း က်င္းပျပဳလုပ္ၾကတယ္လို႔ ဦးလွထြန္းျဖဴ ေရးတဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုမ်ားစာအုပ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အခန္း ၈ ႏိုင္ငံသား|ႏိုင္ငံသားမ်ား၏မူလအခြင့္အေရး ႏွင့္တာဝန္မ်ား အပိုဒ္ ၃၆၂ မွာ "ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ခရစ္ယာန္ဘာသာသာသနာ အစၥလာမ္ဘာသာသာသနာ ဟိႏၵဴ ဘာသာသာသနာႏွင့္နတ္ကိုးကြယ္ေသာ ဘာသာတို႔ကို ဤဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအာဏာတည္ေသာေန႔၌ ႏိုင္ငံေတာ္တြင္ ရွိေနၾကေသာ ကိုးကြယ္ရာဘာသာမ်ားဟူ၍ အသိအမွတ္ျပဳသည္။" ဟုေဖာ္ျပထားၿပီး အပိုဒ္ ၃၆၃ တြင္မူ  " ႏိုင္ငံေတာ္သည္ အသိအမွတ္ျပဳထား ေသာ ဘာသာသာသနာမ်ားကို တတ္ႏိုင္သမွ် ကူညီေစာင့္ေရွာက္မည္။ " လို႔ ေရးသားေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ပဋိပကၡၾကားက ေျမဇာပင္မ်ား

--------------------

ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲက ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာ ၂၀၁၂ ပဋိပကၡေနာက္ပိုင္း ခရီးသြားလာ ခြင့္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ စီးပြားေရးလုပ္ကိုင္ခြင့္ေတြအပါအဝင္ လူ႔အခြင့္အေရး ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးေတြလည္း ဆံုးရံႈးေနခဲ႔ရတယ္လို႔ ကမန္လူမ်ဳိးေတြက ဆိုပါတယ္။

" ၂၀၁၂ ျပႆ နာျဖစ္ၿပီးေနာက္ စစ္ေတြတကၠသိုလ္မွာ ဥပေဒေနာက္ဆံုးႏွစ္ အေဝးသင္ေျဖဖို႔သြားေတာ့ ႏိုင္ငံသားစီစစ္ေရးကဒ္မွာ ကမန္လို႔ ေရးထားေတာ့ သေဘၤာနဲ႔မလိုက္ရဘူး။အဲဒီကတည္းက တကၠသိုလ္ဆက္မတက္ရေတာ့ဘူး။ခုေတာ့ အိမ္ေထာင္က်သြာပါၿပီး။ကမန္လူမ်ဳဳိးျဖစ္လို႔ ကန္႔သတ္ခံရတာေတြပါ။အစိုးရကလည္း ခုထိဘာမွ လုပ္မေပးပါဘူး။" လို႔ ေဒၚတင္လွက သူမသမီးရဲ႕ ပညာေရးဆံုးရွံဳ႕နစ္နာခဲ႔မႈေတြကို ေျပာျပပါတယ္။

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အခန္း ၈ ႏိုင္ငံသား|ႏိုင္ငံသားမ်ား၏မူလအခြင့္အေရး ႏွင့္တာဝန္မ်ား အပိုဒ္  ၃၆၆ မွာ "ႏိုင္ငံသားတိုင္းသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ကခ်မွတ္ထား ေသာ ပညာေရးဆိုင္ရာမူဝါဒမ်ားႏွင့္အညီ- (က)ပညာသင္ၾကားခြင့္ရွိသည္။" လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

၂၀၁၂ ခုုႏွစ္ ရခုုိင္ျပည္နယ္ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားခဲ႔တဲ႔အခ်ိန္မွ ယန႔အထိ ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕နယ္ သဂၤနက္ေက်းရြာ၊ သေကၠျပင္(ရြာမ)ေက်းရြာ၊သာယာကုန္းေက်းရြာေတြက ကမန္လူမ်ဳိး အလယ္တန္းေက်ာင္းသား၊ေက်ာင္းသူ ၂၀၀ ေက်ာ္ဟာ အစိုုးရေက်ာင္းေတြမွာ ပညာသင္ၾကားခြင့္ ျငင္းပယ္ခံေနရတယ္္လို႔လည္း ကမန္တိုင္းရင္းသားလူမႈကြန္ရက္ ဒုတိယဥကၠဌ ဦးမင္းႏိုင္က ဆိုပါတယ္။

ဒီအျပင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ မတ္လ ၇ ရက္ေန႔က စတင္စစ္ေဆးခဲ႔တဲ႔ တကၠသုိလ္ဝင္တန္း စာေမးပြဲ ဝင္ေရာက္ေျဖဆုိခြင့္ရွိသူ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူစာရင္းေတြကို 

စာစစ္ဦးစီးဌာနက ထုတ္ျပန္ခဲ႔ရာမွာ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ကမန္လူမ်ဳိး ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြ ရဲ႕ လူမ်ဳိးအမည္ကုိ ဘဂၤါလီလို႔ ေဖၚျပပါရွိလာခဲ႔ပါတယ္။

အဲဒီလိုေဖာ္ျပမႈအေပၚ ေျဖရွင္းေပးဖုိ႔ ကမန္တုိင္းရင္းသားလူမႈကြန္ရက္က ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆီသို႔ လိပ္မူၿပီး စာေရးသား ေပးပို႔ ေတာင္းဆိုခဲ႔ၾကရပါတယ္။

ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း စစ္ေတြ၊ေမာင္ေတာ၊ေက်ာက္ျဖဴ ၊ရမ္းၿဗဲ၊သံတဲြ၊ ေျမပုံၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ေနထုိင္ၾကၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္အစိုရအဖြဲ႔ရဲ႕ ၂၀၁၇၊ ဇူလိုင္လစာရင္းအရ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ကမန္လူမ်ဳိး ၁၄၃၅၉ ဦးသာရွိတယ္လို႔ သိရပါ တယ္။

 ေနထုိင္ခြင့္နဲ႕ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ အခြင့္အလမ္း 

--------------------------------

အစၥလမ္ဘာသာဝင္ ကမန္လူမ်ဳိးေတြဟာ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ရခုိင္ပဋိပကၡအတြင္း ဘဂၤလီအေရးလႈပ္ရွားၾကသူေတြ(ႏိုင္ငံတကာအေခၚ ရိုဟင္ဂ်ာ)နဲ႔ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ေဒသခံေတြၾကားမွာ သူတို႔ရဲ႕ မူလရပုိင္ခြင့္ေတြ တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးေတြ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးေတြ ဆုံးရႈံးေနခဲ႔ၾကရတယ္လို႔လည္း  ကမန္လူမ်ဳိးေတြက ဆုိပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ္တို႔ေနတဲ႔ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕ေပၚမွာ ဘဂၤလီေတြ တစ္ေယာက္မွ မရွိပါဘူး။ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကမန္ေတြဟာ အစၥလာမ္ဘာသာကို ကိုးကြယ္တာေၾကာင့္ အိမ္ေတြ မီးတိုက္ခံရပါတယ္။ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဆႏၵမပါဘဲ အတင္းအဓမၼ ဒုကၡသည္စခန္းေတြကို အပို႔ခံခဲ႔ရပါတယ္။ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးေတြ ဆံုးရွံဳးေနပါတယ္" လို႔ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕ဇာတိ ကမန္လူမ်ဳိး ကိုတင္သိန္းက ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္ ေက်ာက္နီေမာ္ရွိ ကမန္လူမ်ဳိးအမ်ားစုဟာ ေရလုပ္ငန္းကိုလုပ္ကိုင္ၾကၿပီး ေဈးေရာင္းခ်သူ၊ ကုန္ေရာင္းကုန္ဝယ္ျပဳသူ အနည္းငယ္နဲ႔ လယ္ယာလုပ္ကုိင္သူ အနည္းငယ္သာရွိတာေၾကာင့္ ကမန္လူမ်ဳိး ေတြ ငါးဖမ္းထြက္ခြင့္တားျမစ္ခံထားရတဲ႔အတြက္ သူတို႔မိသားစုေတြရဲ႕ လူမႈဘဝ စီးပြားေရးကုိ ထိခုိက္ေနခဲ႔တာေတြလည္းရွိတယ္လို႔ ကမန္လူမ်ဳိးေတြက ဆုိပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕က ကမန္လူမ်ဳိးဒုကၡသည္ေတြကို အစိုးရက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သို႔  ေျပာင္းေရႊ႕ေနထုိင္ခြင့္ေပးလိုက္ေပမယ့္ အစိုးရဖက္က ေနအိမ္ေတြ လုပ္ကိုင္ စာေသာက္ဖို႔ အလုပ္အကိုင္ေတြ တစ္ခုမွကူညီဖန္တီးေဆာင္ရြက္ေပးတာ မရွိတာမို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းလာတဲ႔ ကမန္မိသားစုေတြရဲ႕ ေနထိုင္စားေသာက္ေရးေတြ လက္ရွိမွာ  အခက္အခဲႀကံဳေနခဲ႔ရတယ္လို႔ ကမန္လူမ်ဳိးေတြက ဆိုပါတယ္။

ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္မွ ေရႊ႕ေျပာင္းလာသူကိုတင္သိန္းက "ရမ္းၿဗဲမွာ ေနတုန္းကေတာ့ ကိုယ့္အိမ္ကိုယ့္ရာ ကိုယ့္ဇာတိဆိုေတာ့ အကုန္လံုးစီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ႔မိုးက် ေရႊကိုယ္ပါ။ဒီမွာေတာ့ ဘာတစ္ခုမွ အဆင္မေျပပါဘူး။ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေနအိမ္ေတြ မီးရွံဳ႕ခံလိုက္ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကမန္လူမ်ဳိး ေတြရဲ႕ အနာဂတ္ဘဝေတြ ဖ်က္ဆီးခံလိုက္ရတာပါ" လို႔ ခုႏွစ္ခန္တြဲလိုင္းခန္းရဲ႕ ဝါးအခင္းကြပ္ပ်စ္ေပၚကေန ေဒါသသံပါပါနဲ႔ ဆိုပါတယ္။

"ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ တရားဝင္ရရွိပိုင္ဆိုင္ထားေသာ ေရႊ႕ေျပာင္း ႏိုင္ေသာပစၥည္း မေရႊ႕ေျပာင္းႏိုင္ေသာပစၥည္းမ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ဥပေဒအရ ကာကြယ္ေပးရမည္" လို႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အခန္း ၈ ႏိုင္ငံသား|ႏိုင္ငံသားမ်ား၏မူလအခြင့္အေရး ႏွင့္တာဝန္မ်ား အပိုဒ္  ၃၅၆ မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္မွ ရခိုင္အမ်ဳိးသားပါတီရဲ႕ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဦးသန္းေမာင္ဦးက " ဒါက ေဒသလံုၿခံဳေရး|ေဒသၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ပဋိပကၡ ျဖစ္လာတဲ႔အခါမွာ အခက္အခဲရွိလို႔ေလ။သူတို႔ ဒီေနရာမွာ ဆက္ရွိေနရင္ ပဋိပကၡ ဆက္ျဖစ္လာႏိုင္မယ့္သေဘာမ်ဳိးနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရက ကမကထလုပ္ၿပီး ျပည္နယ္အစိုးက လုပ္ေဆာင္ၾကတာ ထင္တာပဲ။သူတို႔ကိုေတာ့ အတင္းအဓမၼ ေစလႊတ္တာေတာ့ မဟုတ္ေလာက္ပါဘူး" လို႔ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္မွ ကမန္ဒုကၡသည္ မ်ားအား ရန္ကုန္သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး သူရဲ႕ သေဘာထား အျမင္ကို ရွင္းျပပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင္လဆန္းပိုင္းက ႏုိင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္၊ ဒုတိယသမၼတ ဟင္နရီဗန္ထီးယူ|လူမႈဝန္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးဝန္ႀကီး ဌာနတို႔ကို အေၾကာင္းၾကားခဲ့ဖူးသလို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၁၀ ရက္ေန႔က ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုင္ရာလူ႔အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥယန္ဟီးလီနဲ႔ ေတြ႕ဆံုခဲ႔ရာမွာလည္း သူတို႔ကိုအကူအညီေပးဖို႔ တင္ျပေတာင္းဆိုခဲ့တယ္လို႔ ကမန္လူမ်ဳိးတာဝန္ရွိသူေတြက ဆိုပါတယ္။

တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရး

------------------

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီအေထာက္အပံ့ေပးေရး၊ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၊ ဖံြ႔ျဖိဳးေရးစီမံကိန္း(Union Enterprise for Humanitarian Assistance, Resettlement and Development in Rakhine-UEHRD)ကို ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢဳိလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဥကၠ႒တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

အဲဒီ UEHRDဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း (၁) လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ ႈဆိုင္ရာအကူအညီမ်ား ထိထိေရာက္ေရာက္ ေပးအပ္ေရးႏွင့္ ဒုကၡသည္မ်ား ျပန္လည္လက္ခံေရး။(၂)  ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး။(၃) ေဒသဖံြ႔ျဖိဳးေရးႏွင့္ ေရရွည္ပဋိပကၡကင္းေဝးေရးစတဲ႔ အဓိကလုပ္ငန္းစဥ္ၾကီး ၃ ခုကို အေကာင္အထည္ေဖာ္လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ အစိုးရက ထုတ္ျပန္ထား ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က "လက္ရွိႏိုင္ငံေတာ္တြင္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးမ်ားေရးရာဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေရးရာဝန္ႀကီးမ်ား ဖြဲ႔စည္းခန္႔အပ္ တာဝန္ ေပးထားၿပီးျဖစ္ပါသည္။ တိုင္းရင္းသားအေရး၊တိုင္းရင္းသား ေဒသမ်ားဖြံ႕ၿဖိဳးေရးတို႔ကို ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္သြားမွသာ လက္ေတြ႔တိုးတက္မႈ သာဓက မ်ားႏွင့္အမ်ဳိးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ၿပီး ျပည္ေထာင္စုညီၫြတ္ေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။" လို႔  ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၈ ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္မွာက်င္းပခဲ႔တဲ႔ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားစဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ဖိုရမ္သို႔ ေပးပို႔ခဲ႔တဲ႔သဝဏ္လႊာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စုဝင္ျဖစ္တ႔ဲ ကမန္တိုင္းရင္းသားေတြအတြက္ သူတို႔ဆံုးရွံဳးနစ္နာမႈေတြ၊ သူတို႔ရဲ႕တိုင္းရင္းသားအခြင့္အေရးေတြအတြက္ လႊတ္ေတာ္မွ အဆိုတင္ ေတာင္းဆိုေပးပါလို႔ ရမ္းၿဗဲအမတ္ေတြကို ကမန္ေတြဖက္က ေတာင္းဆိုလာခဲ႔ တာေတြ တစ္ခုမွမရွိေသးဘူးလို႔လည္း ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕နယ္မွ ရခိုင္အမ်ဳိးသားပါတီရဲ႕ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဦးသန္းေမာင္ဦးက ဆိုပါတယ္။

"သူတို႔က ေတာင္းဆိုလာတာေတာ့ မရွိပါဘူး။ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာတင္ခဲ႔တဲ႔ အဆိုႏွင့္ပတ္သက္လို႔လည္း တစ္စံုတစ္ရာ မွတ္ခ်က္မေပးလိုပါဘူး" လို႔ မတ္လ ၅ ရက္ေန႔က ျပည္သူလႊတ္ေတာ္မွာ မင္းကင္းအမတ္တင္သြင္းခဲ႔တဲ႔ ကမန္လူမ်ဳိးေတြႏွင့္ပတ္သက္တဲ႔အဆိုအေပၚ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။ 

တိုင္းရင္းသားအေရးကို ဦးစာေပးေဆာင္ရြက္ဖို႔ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေရးရာဝန္ႀကီး ေတြကို ခန္႔အပ္တာဝန္ေပးထားေပမယ့္ ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စုဝင္ ကမန္တိုင္းရင္းသားေတြ အေရးအတြက္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေရးဝန္ႀကီးဌာနအပါအဝင္ ျပည္ေထာင္စု တိုင္းရင္သားလူမ်ဳိးေရးရာဝန္ႀကီးဌာနကလည္း အသိအမွတ္ျပဳ အေရးယူေဆာင္ ရြက္ေပးတာေတြ မရွိေသးဘူးလို႔ ကမန္လူမ်ဳိးတစ္ခ်ဳိ႕က ေဝဖန္ေျပာဆိုပါတယ္။

"ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္၏ မည္သည့္ႏိုင္ငံသားကိုမွ် လူမ်ဳိး၊ဇာတိ၊ကိုးကြယ္ရာဘာသာ၊ရာထူးဌာနႏၲရ၊အဆင့္အတန္း၊ယဥ္ေက်းမႈ၊အမ်ဳိးသား၊အမ်ဳိးသမီး၊ဆင္းရဲခ်မ္းသာတို႔ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ခြဲျခားမႈ မရွိေစရ" လို႔ 

၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အခန္း ၈ ႏိုင္ငံသား၊ႏိုင္ငံသားမ်ား၏မူလအခြင့္အေရး ႏွင့္တာဝန္မ်ား အပိုဒ္  ၃၄၉ မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

 

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာအႀကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕အၿပီးသတ္ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ဒုကၡသည္(IDP)မ်ာအား ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး "IDP မ်ားအေနျဖင့္ ေနရာအသစ္တစ္ခုကို ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ရန္အတြက္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းသည္ ၄င္းတို႔မူလေနထိုင္ရာေဒသမ်ား၌ လံုၿခံဳစြာႏွင့္ဂုဏ္သိကၡာရွိစြာ ေနထိုင္ခြင့္ကို စြန္႔လႊတ္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု မသတ္မွတ္သင့္ပါ။ ၎တို႔အေနျဖင့္၎တို႔ို႔၏ ယခင္မူလ ေနထိုင္ရာေဒသသို႔ ျပန္လည္ေျပာင္ေရႊ႕ေနထိုင္ရန္ အေျခအေနေပးသည့္အခါ ျပန္လည္ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခြင့္ရွိရပါမည္။" လို႔ အႀကံျပဳထားပါတယ္။

 

" အန္တီတို႔ရဲ႕ ေမြးရပ္ဇာတိရမ္းၿဗဲၿမိဳ႕မွာ အစိုးရက ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေပမယ္ ဆိုရင္ေတာင္ ျပန္သြားဖို႔ သိပ္မေသခ်ာပါ။ေနအိမ္ေတြ ေဆာင္ေပးမယ္ အလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တီးေပမယ္ဆိုရင္ေတာင္ လံုၿခံဳေရးအေျခအေနက ဘာေလာက္ထိ စိတ္ခ်ရလို႔လဲ။အဲဒီမွာ အန္တီတို႔က လူနည္းစုေလ။အန္တီက အသက္လည္းႀကီးၿပီေလ။မိဘဘိုးဘြားေတြ ေခါင္းခ်ခဲ႔တဲ႔ေနရာမွာ ျပန္ေနခ်င္တာ ေပါ့။ဒါေပမယ့္ ဘဝေပးအေျခအေနက ဒီလိုပဲ ဖန္လာေတာ့ ---။ " လို႔ အသက္ ၆၃ ႏွစ္ရြယ္ ကမန္အမ်ဳိးႀကီးေဒၚတင္လွက သက္ျပင္းတစ္ခ်က္ခ်ရင္း ေလပူေတြကို မႈတ္ထုတ္ရင္းက ဆိုပါတယ္။