ႏို႔၊ပ်ားရည္… ႏွင့္ေရ

.

THE SHAFDAN – Tel Aviv ၿမိဳ႕အနီး၊ ကမာၻ႕အႀကီးဆံုးစြန္႔ပစ္ ေရအားသန္႔စင္ေပးေသာ စက္ရံုမ်ားမွ တစ္ခု။ Photo- Embassy of Israel

မၾကာေသးခင္ႏွစ္မ်ားတြင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈမ်ား အေၾကာင္းကို မ်ားစြာၾကားသိခဲ့ရၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ ေနထိုင္မႈဘဝမ်ား၊ အထူးသျဖင့္ေရႏွင့္ဆိုင္ေသာ ကိစၥမ်ားတြင္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာမည္ျဖစ္၍ - စတင္ျဖစ္ေပၚေနၿပီလည္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အက်ိဳးဆက္အေနျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးက႑တြင္ ပါသက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိလာမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအတြက္ လိုအပ္ေသာ ျပင္ဆင္ခ်က္မ်ားျဖင့္ အစာေရစာ ရွားပါးျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ပိုမိုခက္ခဲသည့္ အေျခအေနမ်ားအတြင္း၌ မိမိလူဦးေရအတြက္ လိုအပ္မည့္အစားအစာထုတ္လုပ္မႈအား လုပ္ေဆာင္ရန္ ကမာၻႀကီးမွ အသင့္ျဖစ္ေနသင့္ပါသည္။ အစၥေရးႏိုင္ငံတြင္ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနမ်ားကဲ့သို႔ ေရအရင္းအျမစ္ရွားပါမႈမ်ား   ျဖစ္ေပၚေနသည့္ မိုးနည္းေဒသမ်ားတြင္ ထိုသို႔ေသာ အခက္အခဲမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့ျခင္းသည္ ထိုႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ဤသို႔ေသာ အေျခအေနမွ အေရးသာမႈတစ္ခု ေပးအပ္ထားျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဤေဆာင္းပါးတြင္ အစၥေရးႏိုင္ငံမွ ေရရွားပါးမႈမ်ားကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ခဲ့ျခင္းအား အေၾကာင္းျပဳ၍ ရရွိလာေသာ နည္းလမ္းမ်ားထဲမွ အခ်ိဳ႕အား ေဖာ္ျပသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။

ႏို႔ႏွင့္ပ်ားရည္နယ္ေျမဟုလည္း သိရွိၾကေသာ အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ ၆၀% မွာ သဲကႏာၱရျဖစ္ပါသည္။ ေရလိုအပ္ခ်က္သည္ နယ္ေျမအတြင္းမွ ရရွိႏိုင္ေသာ သဘာဝေရထု၏ အခ်ိဳးအစားထက္ ပိုမိုျမင့္မားေနသည့္တိုင္ေအာင္ မႀကံဳစဖူးျဖစ္ေသာ ငါးႏွစ္ၾကာမိုးေခါင္ျခင္းသည္ လူေနအိမ္မ်ားႏွင့္ ၿမိဳ႕မ်ားသို႔ေရေပးေဝျခင္းအား သက္ေရာက္မႈမရွိေစဘဲ ၂၀၁၇ခုႏွစ္တြင္ မိုးေခါင္ျခင္း အဆံုးသတ္ခဲ့ပါသည္။ ဤကိစၥကို မည္သို႔ေအာင္ျမင္ေစႏိုင္ခဲ့ပါသလည္း။ ခိုင္မာသည့္ စြန္႔ဦးတီထြင္မႈ ၊ႀကိဳတင္ေတြးဆျခင္းမူဝါဒႏွင့္ တိုးပြားလာေသာ သံုးစြဲသူမ်ားအား အသိရွိေနျခင္းစသည္တို႔ အက်ံဳးဝင္ပါရွိသည့္ေရႏွင့္ ဆိုင္ေသာ အပိုင္းက႑ကို ၿခံဳငံု၍ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းနုိင္ျခင္းအား ၿပီးေျမာက္ေစျခင္းျဖင့္ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ ေရရွားပါးမႈကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေရကိစၥအား စီမံခန္႔ခြဲျခင္းႏွင့္ နည္းပညာက႑တြင္ ကမာၻ႕ဦးေဆာင္သူအျဖစ္ သိသာထင္ရွားလာခဲ့ပါသည္။ ဤျဖစ္စဥ္မွာ အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ အံဖြယ္ရာေရကိစၥႏွင့္ ၄င္း၏ အေတြ႕အႀကံဳသည္ ကမာၻတစ္ဝွမ္းရွိေရရွားပါးမႈႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ အျခားႏိုင္ငံမ်ားအား မည္သို႔ကူညီႏိုင္မည္ကို ေထာက္ျပနိုင္ခဲ့ပါသည္။

အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ နယ္ေျမအပိုင္းအျခားသည္ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း မိုးေခါင္ေရရွားေသာ ဥတုရာသီဇုန္အတြင္းတြင္ တည္ရွိၿပီး သမိုင္းတစ္ေလ်ာက္တြင္ ေအာက္တိုဘာလႏွင့္ မတ္လအတြင္းရွိ ေဆာင္းရာသီလမ်ားတြင္သာ ရြာသြန္းေလ့ရွိေသာ မိုးေရအေပၚတြင္ မွီခိုအားထားရပါသည္။ ေရရွားပါးမႈေၾကာင့္ ပထဝီဝင္အေနအထား၊ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴေရးႏွင့္ ၄င္းေဒသတြင္ ေနထိုင္ၾကသူမ်ား၏ အက်ိဳးကို ႏွစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္ ဆိုးဝါးစြာ ထိခိုက္ေစခဲ့ပါသည္။ ေရေအာင္းလႊာမ်ားႏွင့္ အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ တစ္ခုတည္းေသာ အဓိကေရခ်ိဳအရင္းအျမစ္ျဖစ္သည့္ Galilee ပင္လယ္တို႔မွ အဓိကအားျဖင့္ရရွိေသာ ျပန္လည္သန္႔စင္ႏိုင္သည့္ သဘာဝေရသန္႔ (RFNW) အားလိုအပ္ခ်က္ႏွင့္ ေထာက္ပံ့ႏိုင္မႈကြာဟျခင္းကို ႀကီးမားလာေစေသာ ျပႆနာအား ပို၍ဆိုးဝါးေစရန္ မၾကာေသးခင္ဆယ္စုႏွစ္မ်ားရွိ လူဦးေရတိုးတက္မႈမွ ေစာင့္ေမွ်ာ္လ်က္ရွိေနပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္နည္းပညာတြင္ အေရးပါေသာရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမ်ားႏွင့္အတူ ေရအရင္းအျမစ္အား စည္းစနစ္က်စြာ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းသည္ အစၥေရးႏိုင္ငံအတြက္ အဓိက ဦးစားေပးသတ္မွတ္ခ်က္ ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။ 

အစဦးအေနျဖင့္ ၁၉၆၀ႏွင့္ ၁၉၇၀ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ ေရအေျခခံအရင္းအျမစ္ကို ထူးျခားေကာင္းမြန္စြာ တိုးျမွင့္ခဲ့ပါသည္။ အဓိကက်ေသာ စီမံခ်က္တစ္ခုသည္ Galilee ပင္လယ္မွ ေသာက္သံုးႏိုင္သည့္ ေရမ်ားကို ၂၅၀ ကီလိုမီတာကြာေဝးေသာ ေတာင္ပိုင္းရွိ မိုးေခါင္ေရရွားေဒသမ်ားသို႔ ယူေဆာင္ေပးမည့္ႏိုင္ငံ၏ သံုးစြဲေရသယ္ယူေရးစနစ္တစ္ခုအား တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထိုဆယ္စုႏွစ္မ်ားတြင္ သဘာဝေသာက္သံုးေရမ်ားကိုသာ ေသာက္သံုးျခင္း၊ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴျခင္း၊ စက္မႈလုပ္ငန္းႏွင့္ မိမိအိမ္တြင္း သံုးစြဲမႈမ်ားတြင္ အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါသည္။ သဘာဝေသာက္သံုးေရ၏ ပမာဏအမ်ားအျပားကို ကန္႔သတ္ထားေသာေၾကာင့္ သံုးစြဲေရအား ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း နည္းပညာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူထုအားပညာေပးရန္ သံုးစြဲသူမ်ားအတြက္ လံႈ႕ေဆာ္ျခင္းမ်ားကို အစိုးရမွ စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။ မၾကာမီအခ်ိန္တြင္ႏိုင္ငံ၏ ေရလံုေလာက္မႈအား တိုးျမွင့္ႏိုင္ရန္ အစက္ခ်ေရေပးေဝျခင္းမိုးေရစုေဆာင္းျခင္းႏွင့္ ေရယိုစိမ့္မႈအားပယ္ဖ်က္ႏိုင္ေသာ စနစ္မ်ား စသည္ျဖင့္ အသစ္ျဖစ္ေသာ နည္းပညာမ်ားကို အစၥေရးႏိုင္ငံတြင္ တီထြင္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

အစၥေရးႏိုင္ငံအတြက္ အျခားနည္းပညာဆိုင္ရာ ထိုးေဖာက္ေက်ာ္လႊားႏိုင္မႈသည္ မ်ားစြာေသာ ေရပမာဏကို ျပန္လည္အသံုးျပဳႏိုင္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားအား ဖန္တီးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၈၅ခုႏွစ္တြင္ စိုက္ပ်ိဳးေမြးျမဴျခင္းအတြက္ ျပဳျပင္ထားေသာ စြန္႔ပစ္ေရအား စတင္အသံုးျပဳခဲ့ၿပီး ျပန္လည္အသံုးျပဳႏိုင္ေသာေရမ်ားအတြက္ ေဒသအလိုက္ေရျဖန္႔ေဝျခင္းစနစ္မ်ားကို တည္ေဆာက္ခဲ့ပါသည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ ႏိုင္ငံ၏ စြန္႔ပစ္ေရ၈၅% ေက်ာ္အား ျပန္လည္အသံုးျပဳလ်က္ရွိၿပီး - အစၥေရးႏိုင္ငံအား ကမာၻ႕နံပါတ္တစ္ ေရျပန္လည္သံုးစြဲသူအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရပါသည္။

၂၀၁၅ခုႏွစ္မွ စတင္၍ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ ကမာၻေပၚရွိအႀကီးဆံုးျဖစ္ေသာ ပင္လယ္ေရအား ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း အစီအစဥ္မ်ားထဲမွ တစ္ခုအား စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါသည္။ အစၥေရးႏိုင္ငံ Mediterranean ကမ္းရိုးတန္းတစ္ေလ်ာက္တြင္ ပင္လယ္ေရအား ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္နိုင္သည့္ စက္ရံုႀကီးငါးခုမွ reverse osmosis နည္းပညာျဖင့္ ေသာက္သံုးႏိုင္ေသာေရသန္း ၆၅၀ ကုဗမီတာကို ထုတ္လုပ္လ်က္ရွိပါသည္။ ၂၀၁၇ခုႏွစ္တြင္ အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ ေသာက္သံုးေရ ၃၅ % ကို ပင္လယ္ေရအား ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းမွ ရရွိခဲ့ၿပီး ၂၀၂၅ခုႏွစ္တြင္ ပင္လယ္ေရအား ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းမွ ရရွိေသာ ေရေထာက္ပံ့မႈ စုစုေပါင္း လိုအပ္ခ်က္ကို၄၅ % အထိ တျဖည္းျဖည္း တိုးျမွင့္ရန္ စီစဥ္ထားပါသည္။

ေကာင္းမြန္ေသာ စီမံခန္႔ခြဲမႈသည္ အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ ေရႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေအာင္ျမင္မႈအား မ်ားစြာ ေထာက္ပံ့ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ လံုေလာက္ေသာ ေရက႑အတြက္ တရားဝင္၍ စည္းကမ္းတက်ျဖစ္သည့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ ထားရွိခဲ့ပါသည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ေရႏွင့္စြန္႔ပစ္ေရဆိုး စီမံခန္႔ခြဲေရးအဖြဲ႕မွ လုပ္ေဆာင္သည့္ ေရအားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ ျပန္လည္အသံုးျပဳျခင္း၊ ခြဲေဝျခင္း၊ ပင္လယ္ေရအား ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ သံုစြဲသူမ်ားအား ပညာေပးျခင္းႏွင့္ ေခတ္မွီၿမိဳ႕ျပနည္းပညာမ်ားစေသာ ေရႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ကိစၥမ်ားအား လံုးအား စီမံခန္႔ခြဲရန္အတြက္ “ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားအား တစ္ေနရာထဲတြင္ ရရွိႏိုင္ေသာေနရာ” ကို ဖန္တီးခဲ့ပါသည္။

အစၥေရးႏိုင္ငံ၏ ဆန္းသစ္ေသာ နည္းပညာမ်ားသည္ ေရရွားပါးမႈႏွင့္ ေရအရည္အေသြး ကိစၥမ်ား ႀကီးထြားလာမႈအား ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကိုလည္း ကူညီလ်က္ရွိပါသည္။ ေရသံုးစြဲနိုင္္ခြင့္ႏွင့္ သန္႔ရွင္းေသာ ေရရရွိႏိုင္ေရးတို႔သည္ ကမာၻတစ္ဝွမ္းရွိလူသားမ်ား ရင္ဆိုင္ေနရေသာ အဓိက စိန္ေခၚမႈမ်ားျဖစ္ပါသည္။ UNICEF ၏ ေဖာ္ျပခ်က္အရ ၂.၁ ဘီလီယံပမာဏရွိေသာ လူသားမ်ားသည္ ေဘးကင္းေသာ ေသာက္သံုးေရရရွိမႈမရွိၾကပါ။ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ သဘာဝေရအရင္းအျမစ္ ေလ်ာ့နည္းလာမႈမ်ားေၾကာင့္ မ်ားစြာေသာလူမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ အစၥေရးကဲ့သို႔ ေရရွားပါးမႈ ကိစၥမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕လာမည္ျဖစ္ပါသည္။ အစၥေရးမွ အစျပဳခဲ့ေသာ MASHAV - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဖြ.ံျဖိဳးတိုးတက္ေရး ေအဂ်င္စီသည္္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ေရႏွင့္ဆိုင္ေသာ နည္းပညာမ်ားကို ယူေဆာင္ေပးလ်က္ရွိၿပီး ကမာၻတစ္ဝွမ္းတြင္ ေဘးကင္းေသာေရရွိရန္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို ပို႔ခ်သင္ၾကားေပးေနပါသည္။ အစၥေရးႏိုင္ငံသည္ အျခားႏိုင္ငံအမ်ားအျပားႏွင့္ MOUs (နားလည္မႈ သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း) ထားရွိၿပီးတရုတ္၊ အိႏၵိယ၊ မကၠဆီကို၊ အီတလီ၊ ဘရာဇီး၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ရုရွား၊ ကေနဒါႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ႏွင့္ အတူေရႏွင့္ ဆိုင္ေသာ နည္းပညာမ်ားအတြက္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။

အစၥေရးႏိုင္ငံအစိုးရႏွင့္ အစၥေရးကုမၸဏီမ်ားသည္ ဤအေျခခံသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ နည္းပညာမ်ားမွ အခ်ိဳ႕ကိုျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္နိုင္္ေစရန္ တက္ၾကြစြာ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ ေရးအာဏာပိုင္အဖြဲ.အစည္းမ်ား၊ ျပည္သူမ်ားႏွင့္အတူ ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ ေလ့လာေတြ.ရွိခ်က္မ်ားကို မွ်ေဝရျခင္းအား လြန္စြာဝမ္းေျမာက္မိပါသည္။  ။