Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း)

.

ေရးသားသူ Zin Wai Yan Lin
ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ hellosayarwon.

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ဆိုသည္မွာ ဦးေခါင္းတစ္ဖက္ ထဲကို ထိခိုက္ေစေသာ ျပင္းထန္သည့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါ သည္။ ၎သည္ မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း ႏွင့္ အလင္း အထိမခံႏိုင္ျခင္းတို႔ႏွင့္ တဲြ၍ျဖစ္ပြားေလ့ ရိွပါသည္။ ေခါင္းတစ္ ျခမ္းကိုက္ျခင္းသည္ နာရီမ်ားစြာမွ ရက္မ်ားစြာအထိ ၾကာႏိုင္ သည္။

ထိုေရာဂါသည္ အခ်ိန္မီ ေကာင္းစြာ မကုသပါက အလုပ္လုပ္ႏိုင္မႈစြမ္းရည္ ႏွင့္ ေန႔စဥ္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ထိခိုက္ ေစႏိုင္သည္။ မွန္ကန္ေသာ ကုသမႈႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား၊ လူေနမႈ ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားျဖင့္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။

Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ။

မည္သူမဆို ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ ေသာ္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမိ်ဳးသားမ်ားထက္ ပို၍ အျဖစ္ မ်ားပါသည္။ အသက္ ၁၀-၄၅ ႏွစ္တြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ ပါသည္။ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစေသာ အခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေရာဂါျဖစ္ ေစေသာ အရာမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ မႈ ျဖစ္ျခင္းကို နည္းပါးေစႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္အလက္မ်ား အတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ။

အခ်ိဳ႕ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းမ်ားတြင္ ေရာဂါလကၡ ဏာ မ်ားသည္ နာရီမ်ားစြာကေန ရက္မ်ားအထိပင္ ၾကာႏိုင္သည္။ ေရာဂါ လကၡဏာ ျဖစ္ေပၚမႈသည္ အဆင့္ ေလးဆင့္ျဖင့္ သြားပါ သည္။ prodrome, aura, headache ႏွင့္ postrdrome တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ prodrome အဆင့္တြင္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းဟု သိႏိုင္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ၁-၂ရက္ မတိုင္မီကပင္ စတင္ပါသည္။ ၎တို႔တြင္
• စိတ္ခံစားမႈ ေျပာင္းလဲျခင္း၊ ဥပမာ- စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း
• ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း
• ဇက္ေၾကာတက္ျခင္း
• မထိန္းႏိုင္ဘဲ သမ္းျခင္း
• ေဒါသထြက္လြယ္ျခင္း
• ေႏွးေကြးေလးလံသလို ခံစားရျခင္း
• အစာစားခ်င္စိတ္ ေျပာင္းလဲျခင္း၊ မအီမသာ ျဖစ္ျခင္း

ေနာက္တစ္ဆင့္သည္ aura ျဖစ္ပါသည္။ ၎သည္ ေခါင္း တစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း မျဖစ္ခင္ သို႔မဟုတ္ ျဖစ္ေနစဥ္တြင္ ျဖစ္ ပြားပါသည္။ Aura သည္ အာရံုေၾကာ စနစ္ ေရာဂါလကၡဏာ မ်ားျဖစ္သည္။ မိနစ္အနည္းငယ္အတြင္း ျဖစ္ေပၚ ျပီး ၂၀-၆၀ မိနစ္ၾကာႏိုင္ပါသည္။

ထိုလကၡဏာမ်ားမွာ-
• အျမင္အာရံု ေႏွာင့္ယွက္မႈမ်ား၊ ဥပမာ – လွ်ပ္တျပက္ မီးအလင္းေရာင္ ျမင္ျခင္း
• အျမင္အာရံု ဆံုးရံႈးျခင္း
• ေျခေထာက္ႏွင့္ လက္ေမာင္းတြင္ တြယ္ခ်ိတ္၊ အပ္ ျဖင့္ ထိုးသလို ခံစားရျခင္း
• စကားေျပာဆုိမႈ ခက္ခဲျခင္း

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ဖူးပါက နာက်င္မႈသည္ ၄-၇၂ နာရီၾကာေအာင္ ျပင္းထန္ႏိုင္ပါသည္။ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္မႈ ခံစားေနရခ်ိန္တြင္ ေအာက္ပါတို႔ ခံစားရႏိုင္ပါသည္။

• ေခါင္း၏ တစ္ဖက္ သို႔မဟုတ္ ႏွစ္ဖက္စလံုးတြင္ နာက်င္ျခင္း
• တစ္ဆတ္ဆတ္တုန္၍ နာျခင္း
• အလင္း အထိမခံႏိုင္ျခင္း
• ဆူညံမႈ မခံႏိုင္ျခင္း
• မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
• အျမင္ ေဝဝါးျခင္း
• သတိေမ့ေမ်ာျခင္း

Postdrome အဆင့္သည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ျပီး ေနာက္ ျဖစ္ပြားပါသည္။ သင္သည္ စြမ္းအင္ကုန္ခမ္းသလို ခံစားရႏိုင္သည္။
အထက္တြင္ ေဖာ္ျပမထားေသာ အျခားလကၡဏာမ်ား လည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ား ရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ သင့္ပါသည္။
ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ။

ေအာက္ပါတို႔ျဖစ္ပြားပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ ဆက္သြယ္သင့္ပါ သည္။
• သင္သည္ အသက္ ၅၀ေက်ာ္ျပီး ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါက
• ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းသည္ ပိုဆိုးလာပါက
• သင္အသံုးျပဳေနေသာ ေဆးမ်ားသည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္းကို သက္သာမႈ မေပးႏိုင္ပါက
• ေခါင္း ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျပီး ေခါင္းကိုက္ပါက
• ေခါင္းကိုက္ျခင္းသည္ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ဇက္ေၾကာ တက္ျခင္း၊ စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ ႏွစ္ထပ္ ျမင္ျခင္း၊ အားနည္းျခင္းတို႔ႏွင့္ အတူျဖစ္ပြားပါက
• ေခါင္းကိုက္ျခင္းသည္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ အားစိုက္ ထုတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ရုတ္တရက္ ေရြ ႔လ်ားျခင္း တို႔ အျပီးတြင္ ပိုဆိုးလာပါက
အေၾကာင္းရင္းမ်ား
Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း၏ တိက်ေသာ ျဖစ္မႈအေၾကာင္း ရင္းကို မသိရိွပါ။ မ်ိဳးဗီဇႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္အခ်က္မ်ားသည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ ၎တို႔မွာ-
• Trigeminal အာရုံေၾကာ ( အဓိက နာက်င္မႈအာရုံခံစား လမ္းေၾကာင္း) တြင္ ေျပာင္းလဲမႈ၊ တံု႔ျပန္မႈမ်ားျဖစ္ျခင္း
• ဦးေႏွာက္ရိွ ဓာတုဓာတ္ ပစၥည္းမ်ား မမွ်တမႈ ။ ဥပမာ serotonin ( အာရံုေၾကာစနစ္တြင္ နာက်င္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ကူညီေပးေသာ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ိဳး)
• အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ ေဟာ္မုန္းေျပာင္းလဲမႈ ( မ်ား ေသာအားျဖင့္ အီစထရုိဂ်င္ ေဟာ္မုန္း ေျပာင္းလဲမႈသည္ ေခါင္း တစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ ။ ရာသီလာ ခ်ိန္၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ ႏွင့္ ေသြးဆံုးခ်ိန္ မ်ားတြင္ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္တာမ်ားသည္။)
• ဒိန္ခဲ၊ ဆားပါေသာ အစာမ်ား သည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစသည္။ အစာစားခ်ိန္ေက်ာ္ျခင္း၊ အစာငတ္ ခံျခင္းတို႔သည္လည္း ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစပါသည္။
• Monosodium glutamate (MSG) ၊ aspartame (sweetner) စေသာ အခ်ိဳမႈန္႔ သည္လည္း ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္း ကို ျဖစ္ေစသည္။
• အရက္ေသာက္ျခင္း၊ ေကာ္ဖီ အလြန္အကၽြံ ေသာက္ျခင္း သည္လည္း ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။
• စိတ္ဖိစီးမႈသည္လည္း ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစသည္။
• ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲျခင္း
• အိပ္စက္မႈ ပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္း
• ကုိယ္ဝန္တားေဆး ေသာက္ေဆးမ်ား၊ ေဟာ္မုန္းအစားထိုးကုထံုး ေဆးမ်ား
ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား
 Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ​ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစေသာ အခ်က္ အခ်ိဳ႕မွာ
• မိသားစုမွတ္တမ္းရိွျခင္း။ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ေသာ သူမ်ား၏ ၉၀ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ ျခင္းျဖစ္ဖူးေသာ မိသားစုဝင္တြင္ ရိွသည္။
• ေဟာ္မုန္းေျပာင္းလဲမႈ။ ရာသီလာခ်ိန္ မတိုင္မီႏွင့္ အျပီးတြင္ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ ႏွင့္ ေသြးဆံုးခ်ိန္တြင္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။
• အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ျခင္း။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမ်ိဳးသား မ်ားထက္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ၃ဆ ပိုမ်ားပါသည္။
ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.
Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္ေတာ္ေသာ ေရာဂါအေျဖရွာမႈျဖစ္ရန္ ဆရာဝန္သည္ ေအာက္ပါစစ္ေဆးမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ပါမည္။

• ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ႏွင့္ အာရံုေၾကာဆိုင္ရာ စစ္ေဆးမႈ
• ေသြးစစ္ေဆးမႈ
• ကြန္ပ်ဴတာ ဓါတ္မွန္ရိုက္ျခင္း
• သံလုိက္ဓါတ္မွန္ရိုက္ျခင္း
• ေက်ာရိုးေဖာက္၍ ဦးေႏွာက္ရည္ၾကည္ စစ္ေဆးျခင္း (Lumbar puncturpuncture)
Migraine Headaches (ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္းကို ကုသ၍ မရပါ။ ေရာဂါလကၡ ဏာမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္ေသာ ကုသမႈမ်ားသာ ရိွပါသည္။ ထိုကုသမႈမ်ားတြင္ ေအာက္ပါတို႔ ပါဝင္ပါသည္။
အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ျဖစ္ပြားမႈ သက္သာရန္ အသံုးျပဳပါသည္။ ထိုေဆး မ်ားကို အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ အရိွဆံုးျဖစ္ေစရန္ ပထမ အၾကိမ္ ေခါင္းစကိုက္ခ်ိန္တြင္ ေသာက္ပါ။

ထိုေဆး မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္သည္။
• Aspirin
• စတီးရြိဳက္မပါေသာ အေရာင္က်ေဆးမ်ား
• Triptans ။ ဥပမာ- sumatripan (Imitrex) ၊ rizatriptan (Maxalt) ၊ almotriptan (Axert), zolmitriptan (Zomig) ။ ထိုေဆးမ်ားသည္ ေသြး ေၾကာမ်ားကို က်ဥ္းေစျပီး ဦးေႏွာက္သို႔ နာက်င္မႈကို ပိတ္ပင္ေပးပါသည္။
• Ergots ။ ဥပမာ ergotamine with caffeine (Migergot ၊ Cafergot) ၊ ergotamine (Ergomar)၊ dihydroergotamine (Migranol)။ ထိုေဆးမ်ား သည္ ၄၈နာရီ ေက်ာ္ၾကာေသာ ေခါင္းတစ္ျခမ္း ကိုက္ျခင္း ကိုသက္သာေစသည္။
• Opioid ေဆးမ်ားသည္ Codeine စေသာ မူးယစ္ ထံုထိုင္းေဆးမ်ား ပါသည္။ အျခားေဆးမ်ားျဖင့္ မ သက္သာေသာအခါတြင္ ထိုေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳ ပါသည္။ ထိုေဆးမ်ားသည္ ေဆးစဲြမႈကို ျဖစ္ေစျပီး ေနာက္ဆံုးအားထားရာ အျဖစ္သာ သံုးသင့္ပါသည္။
• တစ္လတြင္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ၄ခါအထက္ ျဖစ္ပါက၊ နာက်င္မႈသည္ ၂၃နာရီ ေက်ာ္ၾကာပါက ကာကြယ္မႈဆိုင္ရာ ေဆးေပးရမည္။ ထိုေဆးမ်ား သည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း၏ ၾကာခ်ိန္၊ ျပင္းထန္ မႈႏွင့္ အၾကိမ္အေရအတြက္ကို ေလ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္သည္။
လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း သည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ကို ကုသရာတြင္ ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုး ကုထံုးမ်ား သည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ ပါသည္။
• ႂကြက္သား ေျဖေလ်ာ့ေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ ပါ။ ေျဖေလ်ာ့ျခင္းသည္ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ျခင္း၏ နာက်င္မႈကို သက္သာေစသည္။
• ေျဖေလ်ာ့ေသာ နည္းလမ္းမ်ားတြင္ ႂကြက္သား ေျဖ ေလ်ာ့ျခင္း၊ တရားထိုင္ျခင္း၊ ေယာဂက်င့္စဥ္ က်င့္ျခင္း တုိ႔ ပါဝင္သည္။
• လံုေလာက္စြာ အိပ္စက္ပါ။ သို႔ေသာ္ ပိုမအိပ္ပါႏွင့္။ ညစဥ္ လံုေလာက္စြာ အိပ္စက္ပါ။ အိပ္ခ်ိန္ႏွင့္ အိပ္ ရာထခ်ိန္ ပံုမွန္ရိွျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါ သည္။
• အနားယူပါ။ အပန္းေျဖပါ။ ေခါင္းကိုက္ လာပါက ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ ေမွာင္မည္းတိတ္ဆိတ္ေသာ အခန္း ထဲတြင္ အနားယူပါ။ အဝတ္ျဖင့္ ထုပ္ထားေသာ ေရခဲ ကို လည္ပင္းအေနာက္တြင္ တင္ပါ။ ဦးေရျပားရိွ နာ က်င္ေသာ ေနရာမ်ားကို ညင္သာစြာ ဖိႏွိပ္ပါ။
• ေခါင္းကိုက္မႈကို မွတ္တမ္းလုပ္ထားပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသျပီး ေနာက္တြင္ပင္ ေခါင္းကိုက္မႈမွတ္တမ္းကို ဆက္လက္ ျပဳလုပ္ ပါ။ ထိုသို႔လုပ္ျခင္းသည္ ဘယ္အရာက သင့္အား ေခါင္းကိုက္ ေစျပီး ဘယ္ကုသမႈသည္ အထိေရာက္ဆံုးျဖစ္သည္ကို သိရန္ ကူညီပါလိမ့္မည္။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ဤေဆာင္းပါးကို Mizzima ၏ မိတ္ဘက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုဒ္ hellosayarwon.com မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။