ျမန္မာ့သတင္းမီဒီေလာက အေျပာင္းအလဲ

.

၂၀၁၆ နဲ႔ ၂၀၁၇ ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ျမန္မာ့သတင္းမီဒီယာေလာကက ဘာေတြမ်ားေျပာင္းလဲလာသလဲဆိုတာ ၀ါရင့္ သတင္းစာဆရာလည္း ျဖစ္တဲ့၊ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ႕ အတြင္းေရးမွဴးလည္း ျဖစ္တဲ့ ဦးသီဟေစာကို ေမးျမန္းထားပါတယ္။

ေမး ။     ။ ၂၀၁၆ နဲ႔ ၂၀၁၇ ယွဥ္မယ္ဆိုရင္ ျမန္မာ့သတင္းမီဒီယာေလာကက ဘာေတြမ်ားေျပာင္းလဲလာသလဲ။ ဆုတ္ယုတ္လာသလား။ တိုးတက္လာသလားေပါ့။

ေျဖ ။      ။ ဘာေတြေျပာင္းလဲလာတာရွိလည္းဆိုေတာ့ ပထမဦးဆံုး ဥပေဒပိုင္းေတြေျပာၾကတယ္။ ေျပာရရင္ မီဒီယာသမားေတြအတြက္ အာဟာရျဖစ္တဲ႔ ဥပေဒအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ အဟန္႔အတား ဥပေဒေတြထဲမွာလည္း မဖ်က္ရေသးတာအမ်ားႀကီးပဲ။ အဲ႔ကိစၥေတြက ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ထဲမွာေတာ္ေတာ္ေလးျဖစ္ခဲ႔တယ္။ ဥပမာဆိုရင္ ၆၆ (ဃ) ပဲၾကည့္ေတာ့ ၆၆ (ဃ) ကို ၀ိုင္းေျပာၾကတယ္။ ဒါႀကီးက မေကာင္းဘူး။ ဒါႀကီးကို ျပင္ပါ၊ ျဖဳတ္ပါ၊ ဟိုလိုျဖစ္မယ္ ဒီလိုျဖစ္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ဆံုးက်ေတာ့ အာမခံေပးလို႕ရတဲ႔ ဥပေဒအျဖစ္ေျပာင္းသြားတယ္။ ေျပာင္းေတာ့ ေျပာင္းတယ္။ အတိုင္းအဆ နဲ႔ အကန္႔နဲ႔ ေျပာင္းလဲတယ္။ အဲ႔လိုပဲ တျခားဟာေတြလည္း ဥပမာဆို ၁၇/၁ ရွိတယ္။ မတရားအသင္းနဲ႔ဆက္သြယ္တယ္ ဆိုရင္အေရးယူလို႔တယ္ဆိုၿပီး အဲ႔ဒီ႔ ကိစၥေတြျဖစ္ခဲ႔တယ္။ တအာ၀္း/ ပေလာင္သြားတဲ ႔အဖြဲ႕ေတြအဖမ္းခံရတယ္။ ဒီဘက္ ပရင့္မီဒီယာေလာကမွာလည္း ကိုေက်ာ္မင္းေဆြ ( The Voice) တို႔ ရင္လည္း PC ( သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ) က သူလည္း PC အေၾကာင္းကိုေကာင္းေကာင္းနားလည္တယ္။ က်င့္၀တ္ေတြလည္း ေကာင္းေကာင္းနားလည္တယ္။ သူ႕ရဲ႕ဂ်ာနယ္မွာ သေရာ္စာတစ္ပုဒ္ပါတယ္။ သူေရးတာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေရးတာကို သေဘာတူထည့္တယ္။ ထည့္ၿပီးေတာ့ Online မွာပါတဲ႔အခါၾကေတာ့ သူ႔ကိုဖမ္းမယ္။ မဖမ္းေစခ်င္ရင္ ေတာင္းပန္ေပါ့။ သူက မေတာင္းပန္ဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္ကိုယ္က်င့္တရားနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ ယံုၾကည္ခ်က္အရ ေတာင္းပန္စရာမလိုတဲ႔အတြက္ မေတာင္းပန္ဘူး။ အထဲေရာက္သြားျပန္တယ္။ အဲ႔တာမ်ိဳးေတြျဖစ္ေနတယ္။ ျဖစ္တဲ႔အခါက်ေတာ့ ငါတို႔ သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီကေရာ ဘာလုပ္ေနလဲေပါ့။ အဲ႕ဒီ႔အခ်ိန္မွာ အမွန္တိုင္းေျပာရင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကလည္း အကန္႔အသတ္နဲ႔ရွိတယ္။ ဘယ္လိုအကန္႔ အသတ္လည္းဆိုေတာ့ အမႈတစ္ခုဟာ တရားရံုးေရာက္သြားၿပီ၊ တရားစြဲလုိက္ၿပီ။ ေထာင္ခ်လိုက္ၿပီ ဆိုလို႔ရွိရင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက ပါခြင့္မရွိေတာ့ဘူး။ စြက္ဖက္ခြင့္မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါတရားဥပေဒအရ သြားမွာ။ ကိုေက်ာ္မင္းေဆြအမႈဆိုရင္ အဲ႔ဒီလို ခ်က္ခ်င္း လုပ္လိုက္တယ္။ ငါတို႔ ၀င္လို႔မရေတာ့ဘူး။ အဲ႔လိုပဲ တေအာ၀္း/ ပေလာင္ကိစၥမွာ ဧရာ၀တီရဲ႕သတင္းေထာက္ေတြကိုလည္း ဖမ္းဆြဲတဲ႔အခါမွာလည္း ဒိုင္းဆိုၿပီးေတာ့ အသြားတုန္းက လႊတ္ေပးလိုက္တယ္။ အျပန္လည္းက်ေရာ ဆြဲစိလိုက္ေရာ။ ၿပီးေတာ့ ဖမ္းလိုက္တယ္။ အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ နဲ႔မဆိုင္ေတာ့ဘူးဆိုၿပီး ထိုင္လို႔လည္းမရဘူး။ ကိုယ္တို႔လည္း သတင္းသမားေတြပဲ။ ဒါႀကီးကေတာ့ အဓိပၸာယ္မရွိဘူးသတင္းယူဖို႔သြားတာ။ သူတို႔ ဂ်ာနယ္မွာ သတင္းစာမွာ သေရာ္စာ၊ ေဆာင္းပါးဆိုတာ ကိုယ္တို႔လည္း သေရာ္စာေရးဖူးတယ္။ ေပါင္းစံုေရးတယ္။ သေရာ္စာဆိုတာ အေတြးအျမင္ပဲ။ ဘယ္သူ႔ကို တည့္တည့္ႀကီးေစာ္ကားတာ၊ မေစာ္ကားတာ တည့္တည့္ႀကီးသြားေျပာလို႔မရဘူး။ အဲ႔လိုအျငင္းပြားတာေတြအမ်ားႀကီးရွိတာေပါ့။ ၾကည့္တဲ႔အခါကေတာ့ ေနာက္ဆံုးက်ေတာ့လည္း သူတို႔ကို ေဆာ္ၿပီလို႔ပဲသတ္မွတ္လိုက္တယ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အေနနဲ႔ အဲ႔အခ်ိန္မွာ တိုင္းရင္းသားမီဒီယာအသီးသီးကလည္း ငါတို႔ စာထုတ္မယ္ ။ တိုင္းရင္းသားမီဒီယာေတြနဲ႔ စာထုတ္လိုက္ေရာ။ ရန္ကုန္မွာက တခ်ိဳ႕ကလည္း အဲ႔ကိစၥကိုစာထုတ္မယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း ကိုေက်ာ္မင္းေဆြကိစၥကို စာထုတ္မယ္။ ဒါကို မေက်နပ္ဘူး အဲ႔လိုမ်ိဳးပံုစံနဲ႕ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဒီကိစၥႏွင့္ပက္သက္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က ဒီလူေတြကိုယံုၾကည္ပါတယ္။ အျပစ္မရွိလို႔ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။ ဒီေလာက္ပဲ။ မတ္ေဆ့ခ်္က သူဆီေရာက္သြားၿပီ။ ဒါကို ခ်က္ခ်င္းပို႔ရတယ္။ ခ်က္ခ်င္းေတာ့ ဘာမွ ျဖစ္မလာဘူး ျဖစ္မလာေပမယ့္ သိပ္မၾကာခင္ကာလမွာ တစ္လခြဲ၊ ႏွစ္လေလာက္အတြင္းမွာ တအာ၀္း/ ပေလာင္ကိစၥလူေတြကိုလည္း လႊတ္ေပးလိုက္တယ္။ ေက်ာ္မင္းေဆြတို႔ကိုလည္း လႊတ္လိုက္တယ္။ အဲ႔ဒါေလးေတြျဖစ္လာတယ္။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကလည္း လုပ္လို႔ရသေလာက္ေတာ့ လုပ္တာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္တစ္ခုက ဘာျဖစ္သလဲဆိုရင္။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီမွာ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒရွိတယ္။ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒက အစတည္းက အခ်ိဳးမေျပဘူး။ အစတည္းက အေပါက္ေတြရွိတယ္။ ဥပမာ စာနယ္ဇင္းလို႔ေခၚတယ္ တစ္ခါတစ္ေလက် သတင္းမီဒီယာသမားလု႔ိေခၚတယ္။ ဘယ္သူ႔ဟာကို ဘယ္လုိေခၚတာလဲ။ ဘာအဓိပၸာယ္လဲ။ ၿပီးေတာ့ တခ်ိဳ႕က ဒီကိစၥမွာေဆာင္ရြက္လို႔ရတယ္ေျပာတယ္။ ဒီကိစၥကိုေဆာင္ရြက္လို႔မရဘူးလို႔ေျပာတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ အျငင္းပြားေနၾကတာ သတင္းရယူခြင့္ေပါ့။ သတင္းက Accept to information အဲဒါကို အမ်ားစုက ေရာေႏွာၿပီး ေျပာေနၾကတယ္။ ေသေသခ်ာခ်ာခြဲၿပီးသိေစခ်င္တယ္။ မင္းကသတင္းသမား၊ ကိုယ္က သတင္းေထာက္ဆိုပါစို႔။ မင္းက မင္းသိခ်င္တဲ႔ တခ်ိဳ႕နဲ႔ပက္သက္ၿပီး သိခြင့္ရွိတယ္။ ရိုးရိုးေလးပဲ မင္းကအိႏၵိယမွာရွိတဲ႔ အမ်ိဳးဆီကိုသြားလည္လို႔ ပတ္စပို႕စ္ေလ်ာက္တယ္။ ပတ္စပို႔စ္ေလ်ာက္တဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္သိခြင့္ရွိတာေပါ့။ ပတ္စပို႔စ္က ဘယ္ေနရာမွာ ထုတ္လို႔ရသလဲ။ အဲ႔တာ သာမန္ျပည္သူတစ္ေယာက္က သိခြင့္ရွိတဲ႔ ေမးလို႔ရတဲ႔ေမးခြန္း အစိုးရကလည္းေျဖရမွာေလ။ အဲ႔လိုမ်ိဳးသိခြင့္ရွိတာနဲ႔ အဲ႔ဒါမ်ိဳးေျဖတာကို RTI Law လို႔ေခၚတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္သိရွိပိုင္ခြင့္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုသြားၿပီးေတာ့ ေမးလို႔မရဘူး။ သတင္းသမားမွ ေမးလို႔ရမယ္။ သတင္းသမားေတာင္မွပဲ သူေမးပါလို႔ ေမးခြင့္ျပဳတဲ႔ သူမွေမးလို႔ရတာ။ဆိုေတာ့ အဲ႔ႏွစ္ခုက အကြာႀကီးေလ။ ဆိုေတာ့  RTI Law နဲ႔ Accept to information က အေတာ္ကြာတယ္။ RTI Law က သာမန္ျပည္သူေတြရဲ႕ သတင္းသိပိုင္ခြင့္ ငါးစိမ္းသည္သိခ်င္တဲ႔ သိပိုင္ခြင့္ရွိမယ္၊ ဆိုက္ကားဆရာ သိခ်င္တဲ႔ အခ်က္ရွိခ်င္ရွိမယ္။ ဆိုေတာ့ သတင္းသမားကဘာကြာလည္းဆိုရင္ သူလည္း လူပဲေလ။ သူလည္း လက္ႏွစ္ဖက္ ႏွစ္ေခါင္းနဲ႔။ သတင္းသမားမွာ က်င့္ ၀တ္ရွိတယ္။ ကိုယ္ေတြေစာင့္ထိန္းရမယ့္ က်င့္၀တ္ေတြရွိတယ္။ လုပ္ရမယ့္ အလုပ္ရွိတယ္။ မလုပ္ရမယ့္ အလုပ္ရွိတယ္။ ေမးရတဲ႔ေမးခြန္းရွိမယ္ မေမးရမယ့္ ေမးခြန္းရွိမယ္။ ေရွာင္ရွားရမယ့္ အခ်က္ေတြရွိမယ္ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ေတြရွိမယ္။ အဲ႔ဒီ႔ က်င့္၀တ္နဲ႔ညီေအာင္ေနမွ သတင္းေထာက္လို႔ေခၚတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက သတင္းသမားက ကိုယ့္ ရဲ႕သတင္းကို တာ၀န္ယူရတယ္။ တာ၀န္ခံရတယ္။ ဒီသတင္းက က်ဳပ္ေရးတာ။ ဒီသတင္းကို ရိုက္တဲ႔ ဓာတ္ပံု ဆရာက ဒီမွာ။ အဲ႔တာမ်ိဳးေတြကို တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈရွိၿပီးေတာ့ က်င့္၀တ္ကို လိုက္နာမွ သတင္းသမား။ သတင္းသမားေတြမွာ ရိွတဲ႔ေမးခြင့္၊ သိရွိပိုင္ခြင့္က အခုနက RTI နဲ႔မတူဘူး။ သတင္းသမားသိပိုင္ခြင့္က ဥပမာ ထိုင္းဘုရင္က ေသတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကေနၿပီး အဲ႔ဒီ႔ အသုဘကိုဘယ္သူသြားမွာလဲ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးလား။ ဒါအေရးႀကီးတဲ႔ကိစၥပဲေလ။ ေနဦးစဥ္းစားဦးမယ္ တစ္လေလာက္ၾကာဦးမယ္ လုပ္လို႔မရဘူး။ ၂၄ နာရီအတြင္းေျဖပါလို႔ သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒမွာေရးထားတယ္။ မေျဖဘူး။ အဲ႔ေတာ့ ဥပေဒက ဥပေဒနဲ႔ တူပါဦးမလား။ သတင္းမီဒီယာဥပေဒမွာ သတင္းကို မေျဖနဲ႔လို႔ ေျပာမထားဘူး။သတင္းကို ေမးရင္ေျဖရမယ္။ တစ္ခုပဲရွိတယ္။ အေထာက္အထားနဲ႔ေမးရတယ္။ အေထာက္အထား စာရြက္စာတန္းေတြေတာင္းရင္ေတာ့ ၇ရက္ၾကာမယ္ ၁၅ ရက္ၾကာမယ္ မင္းေပးရမယ္။ အဲ႔ဒီ႕ဟာမွာ ဘာကြာေနလဲဆိုေတာ့ ၂၄ နာရီအတြင္းေျဖရမယ္လု႔ိေျပာထားတယ္။ မေျဖဘူးကြာ မေျဖရင္ ဌာနဆိုင္ရာ သူ႔အေပၚက အရာအရွိသြားေျပာ။ အဲ႔ဒီ႔အပိုင္းမွာ ဥပေဒကို ၾကပ္မွတ္ဖို႔ အေရးယူဖို႔လိုတယ္။ အဲ႔တာမ်ိဳးျပင္ဆင္ခ်က္ေတြ တစ္ျပည္လံုးကို လွည့္ၿပီးေတာင္းတယ္။ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္ ၁၄ ခုလံုး။ တစ္ခုေတာ့ရွိတယ္ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္အားလံုးေတာ့မပါဘူး။ မႏၱေလးမွာ ရန္ကုန္မွာ ေမာ္လၿမိဳင္ အဲ႔လို။ သြားၿပီးေတာ့ ျပင္ဆင္ဖို႔အခ်က္ေတြ၊ ျပင္ဆင္တာက အမ်ားႀကီးေပါ့။ ေကာင္စီႀကီးဖ်က္လိုက္ပါလားတို႔  အခ်က္ေတြစံုခ်င္သေလာက္စံုပါေလ့ေစ။ အဲ႔ထဲက ယုတၱိရွိ အျဖစ္ႏိုင္ဆံုးအခ်က္ေတြကို စုၿပီးေတာ့ ငါတို႔ျပန္ၾကားေရးကို တင္ရမယ္။ ျပန္ၾကားေရးက ၂၀၁၇ မွာထူးျခားမႈက အဲဒါျဖစ္လိမ့္မယ္။ အဲဒါကို သူ႔လက္ထဲကို ေရာက္မယ္ သူတို႔ကဘာလုပ္မလဲ။ လႊတ္ေတာ္ကိုတင္မလား။ ထပ္ေျပာင္းမလား ထပ္ျပင္မလားမသိဘူး။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီဘက္ကေတာ့ အဲ႔ဒီ႔အလုပ္ကိုၿပီးေအာင္လုပ္တယ္။ အဲ႔လိုပဲ ၿပီးခဲ႔တဲ႔ႏွစ္တုန္းကဆိုရင္ နယ္မွာရွိတဲ႔ သတင္းသမားေတြက အခက္ခဲေတြရွိတယ္။ ဥပမာ ရွမ္းမွာရွိတယ္။ မံုရြာမွာရွိတယ့္ သတင္းသမားတစ္ေယာက္က ၀နႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ေတြ႕ဖို႔လြယ္ခ်င္မွ လြယ္မယ္။ ရန္ကုန္မွာရွိတဲ႔သတင္းသမားသည္  ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ကိုေတြ႕ဖို႔ လြယ္ရင္လည္း လြယ္မယ္။ ခက္ခ်င္လည္းခက္မယ္။ အဲ႔ေတာ့ ဟိုမွာရွိေနတဲ႔ မ႑ိဳင္ ၃ ရပ္ အစိုးရ၊ ေနာက္ ဥပေဒျပဳအဖြဲ႕ လႊႊတ္ေတာ္၊ တရားေရးအဖြဲ႕ ေနာက္တစ္ခုက စတုတၳမ႑ိဳင္ အဲ႔ဒီ႔ မ႑ိဳင္ ၄ ခုကေတြ႕ဖို႔လိုတယ္။ ေတြ႕ၿပီးေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ နားလည္မႈရွိမွ ေၾသာ္ ဒီအစိုးရက ဒါမ်ိဳးေတြေမးလို႔မရပါလား။ ဒါေမးခ်င္ရင္ ဒီလူ႔ကိုေမးရတယ္။ အဲ႔လိုပဲ လႊတ္ေတာ္မွာ ဒီေမးခြန္းေမးလို႔ရတယ္။ ဒီလူေတာ့ ေမးပိုင္ခြင့္မရွိဘူး။ အဲ႔လို အျပန္အလွန္နားလည္မႈရွိၿပီးေတာ့ သတင္းသမားေတြနဲ႔ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔။ ဆရာႀကီးတစ္ေယာက္ေျပာဖူးတယ္။ ငါတို႔က စတၳတမ႑ိဳင္မဟုတ္ေတာ့ဘူး စတၳဳတမလမတိုင္တ႔ဲ။ ငါတို႔က ဒုကၡမ႑ိဳင္ျဖစ္ေနၿပီတဲ႔။ ငါတို႔ မ႑ိဳင္ကို သိပ္မေလးစားၾကဘူး။ ဒါေပမယ့္ မေလးစားတာ၊ ေလးစားတာ သူ႕အလုပ္။ေလးစားေအာင္လုပ္ရမွာက ငါတို႔အလုပ္။ သတင္းသမားေတြအလုပ္။ ကိုယ့္မွာရွိတဲ႔ သတင္းမ႑ိဳင္ စတုတၳမ႑ိဳင္ႀကီးက ခိုင္ခံဖို႔လိုတယ္။ ခိုင္ခံေအာင္ႀကိဳးစားရမယ္။ အဲ႔ဒီဟာအတြက္ကို ၆ ေနရာသြားၿပီးၿပီ။ ေနျပည္ေတာ္လည္းသြားၿပီးၿပီ။ မႏၱေလးလည္းသြားၿပီးၿပီ။ ပဲခူးလည္းသြားၿပီးၿပီ။ ပုသိမ္လည္းသြားၿပီးၿပီ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ ဆက္လည္း သြားဦးမွာ။ အဲ့ဒီမွာ ဘာေတြ႕လည္းဆိုေတာ့ သတင္းလိုက္တဲ႔ေနရာမွာ အခက္ခဲေတြရွိေနတယ္လို႔ ၾကားေနရတယ္။ အခက္ခဲရွိေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔က ေျဖပါလားသြားေျပာလို႔မရဘူး။ မေျဖေျဖေအာင္ သတင္းေထာက္ေတြ လုပ္ရမွာ။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ကို ငါတိုအတင္းေခၚတယ္။ မန္းေဂ်ာ္နီ ခဏလာပါ။ ပုသိမ္မွာ လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒နဲ႔ သတင္းသမားေတြ ေတြ႕ရမယ္။ ေတြ႕ၿပီးေတာ့ အျပန္အလွန္စကားေျပာၾကမယ္။ အဲ႔တာမ်ိဳးေတြလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ေတာ့ သတင္းရယူခြင့္က ခက္တယ္။ သတင္းက အရင္ကေနစာရင္ ပိုခက္လာတယ္။ အရင္လူေတြက ေျပာခ်င္တဲ႔ဟာကို ေျပာကိုေျပာတယ္။ မေျပာခ်င္တဲ႔ဟာဆို သိကိုမသိရဘူး။ အခုက ေျပာသင့္တာလည္း မေျပာဘူး။ မေျပာသင့္တာလည္းမေျပာဘူး။ အဲေတာ့ ေျပာသင့္တဲ႔ ဟာေတြေျပာလာေအာင္လို႔ သူတို႔ကိုေဖ်ာင္းဖ်ရတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါမ်ိဳးျဖစ္လာေအာင္ႀကိဳးစားတယ္။ အဲ႔ဒီ႔ ၂၀၁၇ ထဲမွာ အဲ႔လိုမ်ိဳး သတင္းရယူခြင့္နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔၊  သတင္းဥပေဒနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အဲ႔လိုမ်ိဳး ႀကိဳးစားမႈေတြ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ရွိလာတယ္။

ေမး ။     ။၂၀၁၇အတြင္းက ျဖစ္ပ်က္သြားတဲ႔ သတင္းမီဒီယာေလာကကျဖစ္စဥ္ေတြအေပၚ သုံးသပ္ေပးပါဦး။

ေျဖ ။      ။ အေရးအႀကီးဆုံးေျပာစရာ႐ွိတယ္၊ ငါတို႔ဆိုရင္ သတင္းသမားအေနနဲ႔ျဖတ္သန္းလာတာ ၾကာၿပီ၊ န၀တေခတ္ေတြေရာ၊ ဘာေခတ္ေတြေရာ ျဖတ္သန္းခဲ႔ရတာ အမ်ားႀကီးပဲ၊ သတင္းကိုလြတ္လပ္ခြင္႔ေပးတယ္ဆိုတာ ေလးငါးႏွစ္ပဲ႐ွိေသးတယ္၊ ဘာမွ မ႐ွိေသးဘူး၊ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင္႔ေတြ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ႐ွိေနၿပီ၊ ငါတို႔ကေတာ႔သိပါတယ္၊ အခ်ိန္ဒီေလာက္နဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင္႔ ဒီေလာက္မရေသးဘူးဆိုတာ သိပါတယ္၊ ဒါေပမယ္႔ အစကတည္းကေျပာတယ္၊ တို႔ႏိုင္ငံမွာ အားေကာင္း ေမာင္းသန္၊ အမွီအခိုကင္းၿပီး လြတ္လပ္တဲ႔မီဒီယာ႐ွိဖို႔လိုတယ္၊ အဲဒီလိုေျပာတဲ႔အခါက်ေတာ႔ သတင္းသမားေတြ ႀကီးက်ယ္ေနတာ၊ ေျပာလိုက္ရင္ အႀကီးႀကီးပဲ၊ ပုဂၢလိကမီဒီယာမို႔ ေျပာေနတာ၊ ငါတို႔အစိုးရက အႀကီးႀကီးပဲ၊ အစိုးရမွာ အသံလႊင့္႐ုံ ႐ွိတယ္၊ သတင္းစာေတြ ႐ွိတယ္ ေျပာေနတာပဲ၊ ငါတို႔က ထပ္ေျပာတယ္၊ ခင္ဗ်ားတို႔မွာ အသံလႊင့္႐ုံ႐ွိတယ္၊ သတင္းစာေတြ႐ွိတယ္၊ အဲဒါ က ႏိုင္ငံတကာက ဘာမွအထင္မႀကီးဘူး၊ ႏိုင္ငံတကာက အဲဒါ ၀ါဒျဖန္႔တဲ႔ပစၥည္းေတြလို႔ေျပာလိမ္႔မယ္၊ ဟုတ္ဟုတ္၊ မဟုတ္ဟုတ္ အဲဒီလိုေျပာလိမ္႔မယ္၊ အဲဒါ ဘယ္ႏိုင္ငံမဆို ေျပာမွာပဲ၊ အစိုးရသတင္းစာဆိုတာ ဒီလိုပဲ၊ အစိုးရေျပာခ်င္တာ ေျပာလိမ္႔မယ္၊ မေျပာခ်င္တာ ဖုံးထားလိမ္႔မယ္၊ အဲဒီလိုပဲ သတ္မွတ္လိမ္႔မယ္၊ အဲဒီလိုပဲ ပုဂၢလိက အသံလႊင္႕လုပ္ငန္း၊ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္၊ ေရဒီယို စသျဖင္႔ အဲဒါေတြကေျပာလို႔႐ွိရင္ ပုဂၢလိကက အဲဒီလိုေျပာတာပါဆိုတာမ်ဳိးလက္ခံလိမ္႔မယ္၊ ကမၻာက လက္ခံလိမ္႔မယ္၊

ေမး ။     ။ NLD အစိုးရအေနနဲ႔ မီဒီယာအေပၚမွာေရာ ကိုင္တြယ္ေဆာင္႐ြက္တဲ႔သေဘာထားကေရာ ၂၀၁၇ မွာ ၂၀၁၆ နဲ႔ကြာျခားခ်က္ဘယ္လို႐ွိတယ္လို႔ျမင္လဲ။

ေျဖ။       ။ သူတို႔လည္း ႀကိဳးေတာ႔ႀကိဳးစားတာေပါ႕ေနာ္၊ သူတို႔လည္း မီဒီယာကိုအားေပးဖို႔ ႀကိဳးစားတာပဲ၊ဥပမာ ရခိုင္ဆိုပါစို႔၊ အဲဒီမွာလည္း မီဒီယာအဖြဲ႔ေတြ ဖိတ္ေခၚတယ္၊ အစိုးရက ဖိတ္ေခၚေနတာပဲကြာ ဆိုေတာ႔၊ ဒါေပမယ္႕ ကိုယ္႔ဖာသာ ဘက္စ္ကားစီးၿပီး သြားသြား၊ ေလယာဥ္စီးၿပီးသြားသြား၊ ဘယ္လိုသြားသြား၊ တစ္ကယ့္ ေျမျပင္အမွန္ကသတင္းေတြ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ယူခ်င္တာ၊ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ခြင္႔မျပဳခဲ႔ဘူး၊ အဲဒါေတြက အားနည္းခ်က္ေတြပဲ။

ေမး ။     ။ ၁၇(၁)နဲ႔ဖမ္းခံရတဲ႔ကိစၥေတြ အခုေနျပည္ေတာ္ကျဖစ္ေနတဲ႔ ဒ႐ုန္းကိစၥေတြအေပၚမွာေရာ ဘယ္လိုျမင္လဲ၊

ေျဖ ။      ။ အမွန္ကေတာ႕ တစ္ကယ္တမ္းေျပာရရင္ အစိုးရပဲ၊ အစိုးရက အစိုးရလို႔ပဲစဥ္းစားေပမယ္႔၊ မင္းတို႕ငါတို႔လည္းအစိုးရျဖစ္ရင္ အစိုးရ အလုပ္ လုပ္ရမွာပဲ၊ တို႔ကေတာ႔ အစိုးရမျဖစ္ခ်င္ဘူး၊ ၀န္ႀကီးလည္းမလုပ္ခ်င္ဘူး၊ ကိုယ္႔မီဒီယာအလုပ္ပဲ လုပ္ခ်င္တယ္၊ ခုနက ေျပာတဲ႔ေနျပည္ေတာ္ကျဖစ္ေနတဲ႔ဒ႐ုန္းကိစၥက တစ္ကယ္ဆိုရင္ အဖြဲ႔အစည္းကလာမယ္၊ ငါတို႔ဆီလာမယ္ဆိုရင္ အဲဒီကိစၥက ပ်က္တယ္၊ သူတို႕က မလာဘဲနဲ႔  ဒုန္း ဆို ခုန္ၿပီးသြားတယ္၊ သတင္းသမားက ဥပေဒေတြဘာေတြ၊ အေျခအေနေတြ နားလည္ ဖို႔ေတာ႔လိုတယ္၊ ႏိုင္ငံျခားမွာေတာ႔ ရခ်င္ရမယ္၊ ဒီမွာေတာ႔ ရခ်င္မွရမယ္၊ ဒီမွာေတာ႔ ေရႊတိဂုံဘုရားသြား႐ိုက္၊ အဲဒီလိုမ်ဳိး ႐ိုက္ ခြင္႔ျပဳတာ မျပဳတာ႐ွိမွာေပါ့၊  လႊတ္ေတာ္လိုဟာမ်ဳိးကိုသြားတယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္ကလည္း ၿဖိဳးကိုကိုတင္႔ဆန္းလိုလို အမႈေတြ ျဖစ္ေနတာ မၾကာေသးဘူး၊ အဲဒီလိုအခ်ိန္မ်ဳိးမွာ အဲဒီလိုျဖစ္မယ္ဆိုတာ သူ မေလ႔လာမိဘူး၊ သြားျဖစ္ေအာင္သြားတယ္၊ ခံျဖစ္ေအာင္ ခံရတယ္၊ အဲ႔ဒီလိုဆိုေတာ႔ မတတ္ႏိုင္ဘူး၊ဆိုေတာ႔ အစိုးရကလည္း လုပ္စရာ႐ွိတာ လုပ္လိမ္႔မယ္၊ အေရးယူမယ္၊ ဖမ္းမယ္၊ ဆီးမယ္၊ ငါတို႔သတင္းသမားေတြက ကိုယ္႔ရဲ႕လုံၿခဳံေရးကို ကိုယ္႔ဖာသာ ဂ႐ုစိုက္ရမွာပဲ၊ ငါ ဒါလုပ္သင္႕သလား၊ မလုပ္သင္႔သလား၊ ဘယ္ဥပေဒက ၿငိႏိုင္သလဲ ၊ အဲဒါေတာ႔ ကိ္ုယ္႔ဖာသာစဥ္းစားေပါ႕။

 

ေမး။      ။  ဆရာအတြင္းေရးမွဴးတာ၀န္ယူထားတဲ႔ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီအေနနဲ႔ေရာ ဒီႏွစ္ထဲမွာဘာေတြမ်ား ထူးထူးျခားျခားလုပ္ႏိုင္ခဲ႔တာ႐ွိလဲ။

ေျဖ ။      ။ အမ်ားႀကီးေပါ႕၊ အဓိကကေတာ႔ မ႑ိဳင္ ၄ ရပ္ေတြ႔ဆုံပြဲေတြ၊ တစ္ျခား ဆုေပးတာေတြ ႐ွိတယ္၊ စတုတၳမ႑ိဳင္ဆုဆိုတာေတြ စခ်ီးျမွင္႔ေပးတာေတြ႐ွိတယ္၊ က်န္တာေတြက သတင္းမီဒီယာစာတမ္းဖတ္ပြဲေတြ လုပ္တာ႐ွိတယ္၊ သတင္းမီဒီယာ အရင္က အေျခအေနဘယ္လို၊ လက္႐ွိကဘယ္လိုဆိုတာေတြ ေဆြးေႏြးတာ႐ွိတယ္။

 

ေမး ။     ။ ဒီ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ထဲမွာမႈခင္းသတင္းေထာက္ေတြ ေငြေတာင္းတယ္ဆိုတဲ႔ကိစၥေတြလည္း ၾကားခဲ႔ရတယ္။ ဆရာတို႔ေကာင္စီအေနနဲ႔ ဘယ္လိုျမင္လဲ။

ေျဖ ။      ။ အဲဒါက ေတာ္ေတာ္ေလးကို အျငင္းပြားဖြယ္ရာေတြျဖစ္မယ္၊ ပြင္႔ပြင္႔လင္းလင္းေျပာရရင္ ေကာင္စီမွာပါတဲ႔ပုဂၢိဳလ္ ၂ ေယာက္၊ တစ္ေယာက္က ဆရာႀကီးဖိုးေသာၾကာ၊ အိပ္ရာထဲမွာ လဲေနၿပီ၊ ဥကၠ႒ေတာ႔ ဥကၠ႒ပဲ၊ အိပ္ရာထဲ လဲေနၿပီ၊ ေ႐ွ႕ႏွစ္ထဲ ၂၀၁၈ ေရြး ေကာက္ပြဲျပန္လုပ္ရင္ သူဖာသာ နားသြားလိမ္႔မယ္၊ အဲဒီလိုပဲ ဦးဟန္ညြန္႕၊ သူကလည္း လာဘ္ေပးလာဘ္ယူတိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မ႐ွင္မွာ ပါသြားၿပီ၊ သူတို႕က အဲဒီမႈခင္းသတင္းေထာက္အသင္းေတြမွာ ပါေသးတယ္၊ ငါတို႔ကေတာ႔ အစကတည္းက တားတယ္၊ အဲဒါ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြ၊ အသုံးခ်မယ္႔ေကာင္ေတြ၊ ဆရာတို႔နာမည္ေတြ အသုံးခ်ၿပီး မဟုတ္တာလုပ္မယ္႔ေကာင္ေတြ၊ ဟာ မဟုတ္ပါဘူး ေျပာတယ္၊ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ သတင္းေတြကေပၚလာတယ္၊ အဲဒါေတာ႔ တစ္ကယ္တမ္းေျပာရရင္ ေကာင္စီအေနဆိုတာ ႐ွိသမ်ွ မီဒီယာ အဖြဲ႔အစည္းအားလုံးရဲ႕အခ်ဳပ္လို႔ ထင္ၾကတာ၊ အဲဒါ မဟုတ္ဘူး၊ ေကာင္စီကဖြဲ႔ထားတာ ဥပေဒအရဖြဲ႕တဲ႔ အဖြဲ႕၊ တစ္ျခား MJN တို႔၊ MJI တို႔ အမ်ားႀကီး႐ွိတယ္၊ အဲဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြကသာလွ်င္ ခုနက ကိစၥမ်ဳိးေတြ ေဆာင္႐ြက္ရမွာ၊ ဥပမာဆို ပါစို႔၊ သတင္းသမားကာကြယ္ေရးဆိုတာမ်ဳိး၊ ေကာင္စီက အကူအညီေပးလိမ္႔မယ္၊ သူက ကာကြယ္လို႔မရဘူး၊ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြ က ကာကြယ္လိမ္႔မယ္၊ လိုအပ္တဲ႔အကူအညီေတြ ေကာင္စီက ေပးလိမ္႔မယ္၊ ေကာင္စီအေနနဲ႔က အဲဒီလို ကာကြယ္တဲ႔ေကာ္မတီ ဖြဲ႕လို႔ေတာ႔မရဘူး၊ အဲဒီလို႐ွိတယ္

ေမး ။     ။ အခုအစိုးရလက္ထက္ ၂၀၁၇ခုႏွစ္အတြင္း သတင္းေလာကရဲ႕အေျခအေနကိုခ်ဳပ္ၿပီးေျပာရရင္ ဘယ္လို ေျပာခ်င္လဲ။

ေျဖ။       ။ သတင္းသမားေတြရဲ႕လြတ္လပ္မႈအေျခအေနက တိုးတက္လာတယ္လို႔ေျပာလို႔ေတာ႔မရဘူး၊ တစ္ခုေတာ႔ ႐ွိတယ္၊ သတင္းမီဒီယာ ေလာကမွာ စိတ္လႈပ္႐ွားဖြယ္ရာ အေကာင္းဆုံးႏွစ္လို႔ေတာ႔ ေျပာလို႔ရတယ္၊ အတက္အက်ေတြ အမ်ားႀကီး႐ွိတယ္၊ တစ္ကမၻာလုံး နဲ႔ဆိုင္တဲ႔ သတင္းေတြ႐ွိတယ္၊ အရမ္းစိတ္လႈပ္႐ွားစရာေကာင္းတဲ႔ႏွစ္လို႔ေတာ႔ ေျပာရမယ္။